Zadanie 6.2, matura maj 2019, fizyka rozszerzona

5 pktotwartetrudne 29%Maj 2019

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Uczniowie zamierzali wyznaczyć gęstość ρ pewnej cieczy. Mieli do dyspozycji piasek, szklane naczynie ze skalą objętości, mniejszy pojemnik (zobacz rys. 1.) oraz wagę. Masę mniejszego pustego pojemnika oznaczymy jako mp. Do szklanego naczynia uczniowie wlali badaną ciecz o objętości V0, a do pojemnika wsypali porcję piasku. Następnie pojemnik umieścili w naczyniu z cieczą tak, aby pływał (zobacz rys. 2.). W kolejnych etapach doświadczenia uczniowie dosypywali do pojemnika piasek, a pojemnik wciąż pływał. Całkowita masa piasku mx w pojemniku była znana, ponieważ uczniowie za każdym razem ważyli porcję dosypywanego piasku. Po dosypaniu piasku uczniowie odczytywali na skali objętość V, jaką zajmuje ciecz razem z zanurzoną częścią pojemnika z piaskiem. Objętość Vz zanurzonej części mniejszego pojemnika uczniowie wyznaczali po odjęciu objętości cieczy V0 od objętości V.

Rysunek 1., porcja piasku o masie mx, pusty pojemnik o masie mp i szklane naczynie ze skalą, w którym ciecz o gęstości ρ sięga objętości V0; Rysunek 2., pojemnik z piaskiem pływający w cieczy w tym naczyniu, poziom cieczy przy wartości V na skaliPowiększ
Rysunek 1., porcja piasku o masie mx, pusty pojemnik o masie mp i szklane naczynie ze skalą, w którym ciecz o gęstości ρ sięga objętości V0; Rysunek 2., pojemnik z piaskiem pływający w cieczy w tym naczyniu, poziom cieczy przy wartości V na skali

Wyniki pomiarów przeprowadzonych podczas doświadczenia przedstawiono na poniższym wykresie. Zaznaczono punkty pomiarowe (mx, Vz) oraz niepewności ΔVz. Pomiary masy piasku mx przyjęto za dokładne.

wykres na siatce milimetrowej, punkty pomiarowe (mx, Vz) z odcinkami niepewności ΔVz; oś pionowa: Vz, cm3, oś pozioma: mx, gPowiększ
wykres na siatce milimetrowej, punkty pomiarowe (mx, Vz) z odcinkami niepewności ΔVz; oś pionowa: Vz, cm3, oś pozioma: mx, g

Uczniowie uznali, że zależność między objętością Vz zanurzonej części pojemnika z piaskiem a masą piasku mx w tym pojemniku jest liniowa, czyli że opisuje ją wyrażenie:

Vz = A ⋅ mx + B dla pewnych współczynników A i B

Polecenie

5 punktów

a) Zapisz warunek równowagi sił działających na pływający pojemnik z piaskiem i wyraź zapisany warunek za pomocą wielkości wymienionych w treści zadania 6.2 punkty

b) Wyprowadź dwa wzory: wzór przedstawiający zależność współczynnika A od gęstości cieczy ρ oraz wzór przedstawiający zależność współczynnika B od gęstości cieczy ρ i masy pustego pojemnika mp.2 punkty

c) Oblicz gęstość cieczy ρ. Przyjmij, że współczynnik A wynosi 1,2 cm3/g.1 punkt

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

a) Vzρ = mx + mp lub (V − V0)ρ = mx + mp

Przykładowe rozwiązanie:

Zapisujemy – dla przykładu wektorowo, następnie skalarnie – warunek równowagi sił: siły wyporu F⃗A\vec{F}_A, ciężaru pustego pojemnika Q⃗p\vec{Q}_p oraz ciężaru piasku Q⃗x\vec{Q}_x:

F⃗A+Q⃗x+Q⃗p=0⃗\vec{F}_A + \vec{Q}_x + \vec{Q}_p = \vec{0} lub −F⃗A=Q⃗x+Q⃗p→FA=Qx+Qp-\vec{F}_A = \vec{Q}_x + \vec{Q}_p \rightarrow F_A = Q_x + Q_p

Zapisujemy powyższy warunek za pomocą wielkości wymienionych w treści zadania: Vz, mx, mp, ρ. W tym celu korzystamy ze wzorów na siłę wyporu oraz ciężar: FA = Vzρg, Qx = mxg, Qp = mpg

Podstawiamy powyższe wzory do warunku równowagi sił:

Vzρg = mxg + mpg → Vzρ = mx + mp lub (V − V0)ρ = mx + mp

b) A=1ρA = \frac{1}{\rho}, B=mpρB = \frac{m_p}{\rho}

Przykładowe rozwiązanie:

Wzór otrzymany w punkcie a) przekształcamy do postaci wzoru kierunkowego prostej: Vzρ=mx+mp→Vz=1ρ⋅mx+mpρV_z\rho = m_x + m_p \rightarrow V_z = \frac{1}{\rho} \cdot m_x + \frac{m_p}{\rho}

Porównujemy powyższy wzór z równaniem prostej, następnie identyfikujemy współczynniki: Vz = Amx + B oraz Vz=1ρ⋅mx+mpρ→A=1ρV_z = \frac{1}{\rho} \cdot m_x + \frac{m_p}{\rho} \rightarrow A = \frac{1}{\rho}, B=mpρB = \frac{m_p}{\rho}

Uwaga! Współczynnik B można wyznaczyć inną metodą. B jest równy objętości zanurzonej części pustego pojemnika – czyli objętości cieczy wypartej przez pusty pojemnik. Z warunku pływania pustego pojemnika mp = mwyp cieczy wynika, że: B = Vz pusty = mp/ρ.

c) ρ ≈ 0,83 g/cm3 = 830 kg/m3

Przykładowe rozwiązanie:

Przyrównujemy wartość współczynnika A do wyprowadzonej zależności i wykonujemy obliczenia:

A=1ρ→1,2 cm3g=1ρ→ρ≈0,83 gcm3=830 kgm3A = \frac{1}{\rho} \rightarrow 1{,}2\ \frac{\mathrm{cm^3}}{\mathrm{g}} = \frac{1}{\rho} \rightarrow \rho \approx 0{,}83\ \frac{\mathrm{g}}{\mathrm{cm^3}} = 830\ \frac{\mathrm{kg}}{\mathrm{m^3}}

Schemat punktowania

a) (0–2)

2 pkt

prawidłowe zapisanie warunku równowagi sił za pomocą wielkości wymienionych w treści zadania (jeżeli łącznie z zapisem skalarnym wystąpi wektorowy zapis równowagi sił, to on także musi być prawidłowy).

1 pkt

prawidłowe zapisanie warunku równowagi sił: siły wyporu, ciężaru pustego pojemnika oraz ciężaru piasku. Oznaczenia sił muszą umożliwiać ich identyfikację

LUB

– prawidłowe zapisanie warunku równowagi sił za pomocą wielkości wymienionych w treści zadania przy popełnionym błędzie w znaku (zwrocie wektora) w wektorowym zapisie równowagi sił.

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

b) (0–2)

2 pkt

prawidłowa metoda wyprowadzenia wzorów na współczynniki A i B oraz prawidłowa postać obu wzorów.

1 pkt

prawidłowa metoda wyprowadzenia wzoru na jeden ze współczynników A lub B oraz prawidłowa postać tego współczynnika

LUB

– prawidłowa metoda wyprowadzenia wzorów na oba współczynniki A i B.

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

c) (0–1)

1 pkt

prawidłowa metoda wyznaczenia gęstości i prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.

0 pkt

brak spełnienia powyższego kryterium.

Komentarz. Współczynnik B można wyznaczyć metodą: pusty pojemnik pływa w równowadze, zatem mp = mwyp cieczy, co daje B = Vzpusty = mp/ρ.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.