Zadanie 6.2, matura maj 2019, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Uczniowie zamierzali wyznaczyć gęstość ρ pewnej cieczy. Mieli do dyspozycji piasek, szklane naczynie ze skalą objętości, mniejszy pojemnik (zobacz rys. 1.) oraz wagę. Masę mniejszego pustego pojemnika oznaczymy jako mp. Do szklanego naczynia uczniowie wlali badaną ciecz o objętości V0, a do pojemnika wsypali porcję piasku. Następnie pojemnik umieścili w naczyniu z cieczą tak, aby pływał (zobacz rys. 2.). W kolejnych etapach doświadczenia uczniowie dosypywali do pojemnika piasek, a pojemnik wciąż pływał. Całkowita masa piasku mx w pojemniku była znana, ponieważ uczniowie za każdym razem ważyli porcję dosypywanego piasku. Po dosypaniu piasku uczniowie odczytywali na skali objętość V, jaką zajmuje ciecz razem z zanurzoną częścią pojemnika z piaskiem. Objętość Vz zanurzonej części mniejszego pojemnika uczniowie wyznaczali po odjęciu objętości cieczy V0 od objętości V.
PowiększWyniki pomiarów przeprowadzonych podczas doświadczenia przedstawiono na poniższym wykresie. Zaznaczono punkty pomiarowe (mx, Vz) oraz niepewności ΔVz. Pomiary masy piasku mx przyjęto za dokładne.
PowiększUczniowie uznali, że zależność między objętością Vz zanurzonej części pojemnika z piaskiem a masą piasku mx w tym pojemniku jest liniowa, czyli że opisuje ją wyrażenie:
Vz = A ⋅ mx + B dla pewnych współczynników A i B
Polecenie
5 punktówa) Zapisz warunek równowagi sił działających na pływający pojemnik z piaskiem i wyraź zapisany warunek za pomocą wielkości wymienionych w treści zadania 6.2 punkty
b) Wyprowadź dwa wzory: wzór przedstawiający zależność współczynnika A od gęstości cieczy ρ oraz wzór przedstawiający zależność współczynnika B od gęstości cieczy ρ i masy pustego pojemnika mp.2 punkty
c) Oblicz gęstość cieczy ρ. Przyjmij, że współczynnik A wynosi 1,2 cm3/g.1 punkt
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
a) Vzρ = mx + mp lub (V − V0)ρ = mx + mp
Przykładowe rozwiązanie:
Zapisujemy – dla przykładu wektorowo, następnie skalarnie – warunek równowagi sił: siły wyporu , ciężaru pustego pojemnika oraz ciężaru piasku :
lub
Zapisujemy powyższy warunek za pomocą wielkości wymienionych w treści zadania: Vz, mx, mp, ρ. W tym celu korzystamy ze wzorów na siłę wyporu oraz ciężar: FA = Vzρg, Qx = mxg, Qp = mpg
Podstawiamy powyższe wzory do warunku równowagi sił:
Vzρg = mxg + mpg → Vzρ = mx + mp lub (V − V0)ρ = mx + mp
b) ,
Przykładowe rozwiązanie:
Wzór otrzymany w punkcie a) przekształcamy do postaci wzoru kierunkowego prostej:
Porównujemy powyższy wzór z równaniem prostej, następnie identyfikujemy współczynniki: Vz = Amx + B oraz ,
Uwaga! Współczynnik B można wyznaczyć inną metodą. B jest równy objętości zanurzonej części pustego pojemnika – czyli objętości cieczy wypartej przez pusty pojemnik. Z warunku pływania pustego pojemnika mp = mwyp cieczy wynika, że: B = Vz pusty = mp/ρ.
c) ρ ≈ 0,83 g/cm3 = 830 kg/m3
Przykładowe rozwiązanie:
Przyrównujemy wartość współczynnika A do wyprowadzonej zależności i wykonujemy obliczenia:
Schemat punktowania
a) (0–2)
prawidłowe zapisanie warunku równowagi sił za pomocą wielkości wymienionych w treści zadania (jeżeli łącznie z zapisem skalarnym wystąpi wektorowy zapis równowagi sił, to on także musi być prawidłowy).
prawidłowe zapisanie warunku równowagi sił: siły wyporu, ciężaru pustego pojemnika oraz ciężaru piasku. Oznaczenia sił muszą umożliwiać ich identyfikację
LUB
– prawidłowe zapisanie warunku równowagi sił za pomocą wielkości wymienionych w treści zadania przy popełnionym błędzie w znaku (zwrocie wektora) w wektorowym zapisie równowagi sił.
brak spełnienia powyższych kryteriów.
b) (0–2)
prawidłowa metoda wyprowadzenia wzorów na współczynniki A i B oraz prawidłowa postać obu wzorów.
prawidłowa metoda wyprowadzenia wzoru na jeden ze współczynników A lub B oraz prawidłowa postać tego współczynnika
LUB
– prawidłowa metoda wyprowadzenia wzorów na oba współczynniki A i B.
brak spełnienia powyższych kryteriów.
c) (0–1)
prawidłowa metoda wyznaczenia gęstości i prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.
brak spełnienia powyższego kryterium.
Komentarz. Współczynnik B można wyznaczyć metodą: pusty pojemnik pływa w równowadze, zatem mp = mwyp cieczy, co daje B = Vzpusty = mp/ρ.