Zadanie 6.1, matura maj 2019, fizyka rozszerzona

3 pktotwarteśrednie 61%Maj 2019

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Uczniowie zamierzali wyznaczyć gęstość ρ pewnej cieczy. Mieli do dyspozycji piasek, szklane naczynie ze skalą objętości, mniejszy pojemnik (zobacz rys. 1.) oraz wagę. Masę mniejszego pustego pojemnika oznaczymy jako mp. Do szklanego naczynia uczniowie wlali badaną ciecz o objętości V0, a do pojemnika wsypali porcję piasku. Następnie pojemnik umieścili w naczyniu z cieczą tak, aby pływał (zobacz rys. 2.). W kolejnych etapach doświadczenia uczniowie dosypywali do pojemnika piasek, a pojemnik wciąż pływał. Całkowita masa piasku mx w pojemniku była znana, ponieważ uczniowie za każdym razem ważyli porcję dosypywanego piasku. Po dosypaniu piasku uczniowie odczytywali na skali objętość V, jaką zajmuje ciecz razem z zanurzoną częścią pojemnika z piaskiem. Objętość Vz zanurzonej części mniejszego pojemnika uczniowie wyznaczali po odjęciu objętości cieczy V0 od objętości V.

Rysunek 1., porcja piasku o masie mx, pusty pojemnik o masie mp i szklane naczynie ze skalą, w którym ciecz o gęstości ρ sięga objętości V0; Rysunek 2., pojemnik z piaskiem pływający w cieczy w tym naczyniu, poziom cieczy przy wartości V na skaliPowiększ
Rysunek 1., porcja piasku o masie mx, pusty pojemnik o masie mp i szklane naczynie ze skalą, w którym ciecz o gęstości ρ sięga objętości V0; Rysunek 2., pojemnik z piaskiem pływający w cieczy w tym naczyniu, poziom cieczy przy wartości V na skali

Wyniki pomiarów przeprowadzonych podczas doświadczenia przedstawiono na poniższym wykresie. Zaznaczono punkty pomiarowe (mx, Vz) oraz niepewności ΔVz. Pomiary masy piasku mx przyjęto za dokładne.

wykres na siatce milimetrowej, punkty pomiarowe (mx, Vz) z odcinkami niepewności ΔVz; oś pionowa: Vz, cm3, oś pozioma: mx, gPowiększ
wykres na siatce milimetrowej, punkty pomiarowe (mx, Vz) z odcinkami niepewności ΔVz; oś pionowa: Vz, cm3, oś pozioma: mx, g

Uczniowie uznali, że zależność między objętością Vz zanurzonej części pojemnika z piaskiem a masą piasku mx w tym pojemniku jest liniowa, czyli że opisuje ją wyrażenie:

Vz = A ⋅ mx + B dla pewnych współczynników A i B

Polecenie

3 punkty

a) Na wykresie zamieszczonym w opisie zadania 6. narysuj prostą najlepiej dopasowaną do danych eksperymentalnych przedstawionych na tym wykresie.1 punkt

b) Na podstawie wykresu prostej wyznacz objętość zanurzonej części pojemnika, gdyby pływał i nie było w nim piasku.1 punkt

c) Na podstawie danych odczytanych z wykresu prostej oblicz współczynnik A.1 punkt

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

a) Prosta dopasowana orientacyjnie do punktów pomiarowych w najbardziej optymalny sposób, przechodząca przez odcinki niepewności (na rysunku CKE przecina oś Vz przy ok. 150 cm3 i przechodzi m.in. przez punkty ok. (150 g, 325 cm3) oraz (360 g, 575 cm3)).

b) Vz(0) ≈ 150 cm3

Objętość zanurzonej części pustego pojemnika (mx = 0) wyznaczamy przez odczytanie przybliżonej wartości miejsca przecięcia wykresu prostej z osią rzędnych Vz. Akceptowane są wartości od ok. 115 cm3 do ok. 175 cm3.

c) A ≈ 1,2 cm3/g

Z wykresu prostej Vz = Amx + B odczytujemy wybrany przyrost ΔVz oraz odpowiadający temu przyrost Δmx (albo odwrotnie). Następnie obliczamy wartość współczynnika A:

A=ΔVzΔmx=575 cm3−325 cm3360 g−150 g≈1,19 cm3g≈1,2 cm3gA = \frac{\Delta V_z}{\Delta m_x} = \frac{575\ \mathrm{cm^3} - 325\ \mathrm{cm^3}}{360\ \mathrm{g} - 150\ \mathrm{g}} \approx 1{,}19\ \frac{\mathrm{cm^3}}{\mathrm{g}} \approx 1{,}2\ \frac{\mathrm{cm^3}}{\mathrm{g}}

Akceptowane są wartości od 1,05 cm3/g do 1,3 cm3/g.

Schemat punktowania

a) (0–1)

1 pkt

prawidłowe narysowanie prostej najlepiej dopasowanej do danych eksperymentalnych przedstawionych na wykresie.

0 pkt

brak spełnienia powyższego kryterium.

b) (0–1)

1 pkt

prawidłowe wyznaczenie objętości (wraz z jednostką) zanurzonej części pustego pojemnika, wynikające z przecięcia narysowanej prostej z osią rzędnych oraz mieszczące się w przedziale od ok. 115 cm3 do ok. 175 cm3.

0 pkt

brak spełnienia powyższego kryterium.

c) (0–1)

1 pkt

prawidłowe obliczenie wartości współczynnika A (wraz z jednostką) na podstawie danych odczytanych z wykresu narysowanej prostej. Obliczona wartość współczynnika A powinna mieścić się w przedziale od 1,05 cm3/g do 1,3 cm3/g.

0 pkt

brak spełnienia powyższego kryterium.

Komentarz. Współczynnik A oblicza się jako tangens kąta nachylenia prostej.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.