Zadanie 3.1, matura maj 2019, fizyka rozszerzona

2 pktotwartełatwe 69%Maj 2019

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Uczniowie badali zależność ruchu bryły sztywnej od jej momentu bezwładności. W tym celu wykorzystali przyrząd zwany wahadłem Oberbecka. Obracająca się część przyrządu jest zbudowana z jednorodnego walca i czterech prętów zamocowanych na tym walcu. Pręty leżą w jednej płaszczyźnie, są do siebie prostopadłe, a walec może swobodnie się obracać wokół swojej osi symetrii O. Oś O jest nieruchoma i pozioma. Ponadto na prętach zamocowane są jednakowe obciążniki, które można mocować w różnej odległości od walca (zobacz rys. obok). Opisaną bryłę wprawia się w ruch obrotowy za pomocą ciężarka P zawieszonego na lekkiej nierozciągliwej nitce nawiniętej na walec. Podczas ruchu ciężarka w dół nitka nie ślizga się po walcu.

rysunek wahadła Oberbecka, walec z osią O i czterema prostopadłymi prętami z obciążnikami, strzałka kierunku obrotu; na nitce nawiniętej na walec wisi ciężarek P na wysokości h nad podłożemPowiększ
rysunek wahadła Oberbecka, walec z osią O i czterema prostopadłymi prętami z obciążnikami, strzałka kierunku obrotu; na nitce nawiniętej na walec wisi ciężarek P na wysokości h nad podłożem

Uczniowie mierzyli czas t opuszczania się ciężarka P z wysokości h. Doświadczenie powtarzano, ale za każdym razem modyfikowano jego warunki – w kolejnych próbach obciążniki mocowano w innych miejscach na prętach albo zmieniano wysokość, z której opuszcza się ciężarek. Rozmieszczenie obciążników pozostawało za każdym razem symetryczne, tzn. obciążniki były położone w jednakowych odległościach od osi obrotu. W chwili początkowej każdego z doświadczeń cały układ spoczywał.

Pomijamy wpływ oporów powietrza oraz tarcia pomiędzy walcem a osią obrotu, pomijamy także masę nitki.

Polecenie

2 punkty

Gdy ciężarek opuszcza się ruchem przyspieszonym, to działają na niego dwie siły: F⃗B\vec{F}_B – siła reakcji napiętej nitki oraz F⃗g\vec{F}_g – siła grawitacji (przyjmij, że obie te siły są zaczepione w punkcie B). Natomiast na walec w punkcie A działa siła F⃗A\vec{F}_A – siła reakcji napiętej nitki.

rysunek wahadła na tle kratki, punkt A na brzegu walca w miejscu, gdzie schodzi z niego nitka, i punkt B na ciężarku zawieszonym na tej nitcePowiększ
rysunek wahadła na tle kratki, punkt A na brzegu walca w miejscu, gdzie schodzi z niego nitka, i punkt B na ciężarku zawieszonym na tej nitce

Na rysunku powyżej dorysuj wektory wymienionych sił wraz z ich oznaczeniem. Zachowaj relacje (większy, równy, mniejszy) między wartościami narysowanych wektorów i zapisz te relacje – wstaw w miejsca poniżej jeden ze znaków: >, =, <.

Uwaga: kratka na rysunku może pomóc w poprawnym narysowaniu wektorów sił.

1) FB Fg

2) FB FA

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Rysunek: w punkcie A wektor F⃗A\vec{F}_A skierowany pionowo w dół (wzdłuż nitki); w punkcie B wektor F⃗B\vec{F}_B skierowany pionowo w górę, o tej samej długości co F⃗A\vec{F}_A, oraz wektor F⃗g\vec{F}_g skierowany pionowo w dół, dłuższy od F⃗B\vec{F}_B (na rysunku CKE F⃗A\vec{F}_A i F⃗B\vec{F}_B mają po 4 kratki, F⃗g\vec{F}_g 6 kratek).

1) FB < Fg

2) FB = FA

Schemat punktowania

2 pkt

prawidłowe narysowanie oznaczonych sił F⃗B\vec{F}_B, F⃗g\vec{F}_g, F⃗A\vec{F}_A oraz prawidłowe wpisanie relacji 1) i 2).

1 pkt

prawidłowe narysowanie oznaczonych sił F⃗B\vec{F}_B, F⃗g\vec{F}_g oraz prawidłowe zapisanie relacji 1) między nimi

LUB

– prawidłowe narysowanie oznaczonych sił F⃗A\vec{F}_A, F⃗B\vec{F}_B oraz prawidłowe zapisanie relacji 2) między nimi

LUB

– prawidłowe narysowanie oznaczonych sił F⃗B\vec{F}_B, F⃗g\vec{F}_g, F⃗A\vec{F}_A oraz brak zapisu obu relacji (nie dotyczy błędnie wpisanych relacji).

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Komentarz. Z II zasady dynamiki dla ciężarka: ma = Fg – FB, czyli FB < Fg. Z III zasady dynamiki: FB = FA (oddziaływanie ciężarka z walcem).

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.