Zadanie 31, matura czerwiec 2016, matematyka podstawowa

5 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2016

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

Dany jest ciąg arytmetyczny (an) określony dla każdej liczby naturalnej n ≥ 1, w którym a1 + a2 + a3 + a4 = 2016 oraz a5 + a6 + a7 + … + a12 = 2016. Oblicz pierwszy wyraz, różnicę oraz najmniejszy dodatni wyraz ciągu (an).

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: a1 = 567, r = −42, najmniejszy dodatni wyraz ciągu to a14 = 21.

Rozwiązanie zadania składa się z dwóch etapów. Pierwszy polega na obliczeniu pierwszego wyrazu i różnicy ciągu (an). Drugi etap polega na wyznaczeniu najmniejszego dodatniego wyrazu tego ciągu.

I sposób rozwiązania I etapu

Z warunków zadania wynika, że a1 + a2 + a3 + a4 = 2016 i a5 + a6 + … + a12 = 2016.

Ze wzoru na n-ty wyraz ciągu arytmetycznego otrzymujemy

a1 + (a1 + r) + (a1 + 2r) + (a1 + 3r) = 2016 i (a1 + 4r) + (a1 + 5r) + … + (a1 + 11r) = 2016,

4a1 + 6r = 2016 i 8a1 + 60r = 2016,

2a1 + 3r = 1008 i 2a1 + 15r = 504.

Odejmując stronami równania, otrzymujemy

12r = −504,

r = −42.

Zatem 2a1 + 3 ⋅ (−42) = 1008, więc a1 = 504 + 3 ⋅ 21 = 567.

II sposób rozwiązania I etapu

Z warunków zadania wynika, że a1 + a2 + a3 + a4 = 2016 i a5 + a6 + … + a12 = 2016.

Ze wzoru na n-ty wyraz ciągu arytmetycznego otrzymujemy

a1 + (a1 + r) + (a1 + 2r) + (a1 + 3r) = 2016,

4a1 + 6r = 2016,

2a1 + 3r = 1008.

Zauważmy, że lewa strona równania a5 + a6 + … + a12 = 2016 jest sumą ośmiu wyrazów ciągu arytmetycznego (a5, a6, a7, …, a12) o różnicy r. Ze wzoru na sumę n-początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego, otrzymujemy

a5+a122⋅8=2016\frac{a_5+a_{12}}{2}\cdot 8=2016,

a5 + a12 = 504.

Stąd i ze wzoru na n-ty wyraz ciągu arytmetycznego otrzymujemy

a1 + 4r + a1 + 11r = 504,

2a1 + 15r = 504.

Po rozwiązaniu otrzymanego układu równań otrzymujemy a1 = 567 i r = −42.

III sposób rozwiązania I etapu

Z warunków zadania wynika, że a1 + a2 + a3 + a4 = 2016 i a5 + a6 + … + a12 = 2016.

Zauważmy, że sumując te równania stronami, otrzymujemy a1 + a2 + … + a12 = 4032.

Otrzymaliśmy w ten sposób układ równań

S4 = 2016 i S12 = 4032,

który, korzystając ze wzoru na sumę n-początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego, możemy zapisać w postaci

a1+a42⋅4=2016\frac{a_1+a_4}{2}\cdot 4=2016 i a1+a122⋅12=4032\frac{a_1+a_{12}}{2}\cdot 12=4032,

a1 + a4 = 1008 i a1 + a12 = 672.

Ze wzoru na n-ty wyraz ciągu arytmetycznego otrzymujemy

a1 + (a1 + 3r) = 1008 i a1 + (a1 + 11r) = 672,

2a1 + 3r = 1008 i 2a1 + 11r = 672.

Po rozwiązaniu otrzymanego układu równań otrzymujemy a1 = 567 i r = −42.

IV sposób rozwiązania I etapu

Z warunków zadania wynika, że a1 + a2 + a3 + a4 = 2016 i a5 + a6 + … + a12 = 2016.

Zauważmy, że

a5 + a6 + … + a12 = (a1 + a2 + … + a12) − (a1 + a2 + a3 + a4),

czyli

a5 + a6 + … + a12 = S12 − S4.

Otrzymaliśmy w ten sposób układ równań

S4 = 2016 i S12 − S4 = 2016,

który, korzystając ze wzoru na sumę n-początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego, możemy zapisać w postaci

a1+a42⋅4=2016\frac{a_1+a_4}{2}\cdot 4=2016 i a1+a122⋅12−a1+a42⋅4=2016\frac{a_1+a_{12}}{2}\cdot 12-\frac{a_1+a_4}{2}\cdot 4=2016,

a1 + a4 = 1008 i 6a1 + 6a12 − 2a1 − 2a4 = 2016.

a1 + a4 = 1008 i 4a1 − 2a4 + 6a12 = 2016.

Ze wzoru na n-ty wyraz ciągu arytmetycznego otrzymujemy

a1 + (a1 + 3r) = 1008 i 4a1 − 2(a1 + 3r) + 6(a1 + 11r) = 2016,

2a1 + 3r = 1008 i 8a1 + 60r = 2016,

2a1 + 3r = 1008 i 2a1 + 15r = 504.

Po rozwiązaniu otrzymanego układu równań otrzymujemy a1 = 567 i r = −42.

Rozwiązanie II etapu

Ciąg (an) jest więc opisany wzorem ogólnym an = 567 + (n − 1) ⋅ (−42) = 609 − 42n dla n ≥ 1.

Wyznaczmy numery wszystkich dodatnich wyrazów ciągu.

an > 0,

609 − 42n > 0,

n<60942=1412n<\frac{609}{42}=14\frac{1}{2}.

Ponieważ r = −42 < 0, więc ciąg (an) jest malejący. Wynika stąd, że najmniejszym dodatnim wyrazem ciągu jest a14 = 609 − 42 ⋅ 14 = 21.

Uwaga:

Najmniejszy dodatni wyraz ciągu (an) możemy też wyznaczyć w inny sposób. Ponieważ r = −42 < 0, więc ciąg (an) jest malejący. Zauważmy, że jednym z wyrazów ciągu (an) jest 567 − 14 ⋅ 42 = 21, a następnym 21 − 42 = −21 < 0. Stąd wynika, że najmniejszy dodatni wyraz ciągu to 21.

Schemat punktowania

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania. Zdający zastosuje

• wzór na sumę n-początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego i zapisze jedno z równań wynikających z treści zadania: a1+a42⋅4=2016\frac{a_1+a_4}{2}\cdot 4=2016, 4a1 + 6r = 2016, a5+a122⋅8=2016\frac{a_5+a_{12}}{2}\cdot 8=2016, 8a1 + 60r = 2016, a1+a122⋅12=4032\frac{a_1+a_{12}}{2}\cdot 12=4032

• wzór na n-ty wyraz ciągu arytmetycznego i wyznaczy jeden z wyrazów an dla n > 1 w zależności od a1 i r, np. a2 = a1 + r

i na tym poprzestanie lub dalej popełnia błędy.

albo

Uwaga

Jeżeli zdający zapisze, że S12 = 4032, to otrzymuje 1 punkt.

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp. Zdający zapisze dwa równania wynikające z podanych sum wyrazów ciągu i wyznaczy jeden z wyrazów an dla n > 1 w zależności od a1 i r, np.: a1+a42⋅4=2016\frac{a_1+a_4}{2}\cdot 4=2016 i a5+a122⋅8=2016\frac{a_5+a_{12}}{2}\cdot 8=2016 i a4 = a1 + 3r.

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania. Zdający zapisze układ dwóch równań z dwiema niewiadomymi pozwalający obliczyć pierwszy wyraz i różnicę ciągu (an), np.: a1+a1+3r2⋅4=2016\frac{a_1+a_1+3r}{2}\cdot 4=2016 i a1+4r+a1+11r2⋅8=2016\frac{a_1+4r+a_1+11r}{2}\cdot 8=2016.

4 pkt

rozwiązanie prawie pełne. Zdający

• obliczy pierwszy wyraz i różnicę ciągu (an): a1 = 567, r = −42

• obliczy pierwszy wyraz, różnicę i najmniejszy dodatni wyraz ciągu (an), popełniając po drodze błędy rachunkowe.

albo

5 pkt

rozwiązanie pełne. Zdający obliczy pierwszy wyraz, różnicę oraz najmniejszy dodatni wyraz ciągu (an): a1 = 567, r = −42, a14 = 21.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający błędnie zinterpretuje treść zadania przyjmując, że a5 + a6 + … + a12 jest sumą 12 początkowych wyrazów ciągu, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt.

2. Jeżeli zdający zauważy, że a5 + a6 + … + a12 jest sumą 8 wyrazów ciągu, ale zapisze błędnie, że jest ona równa 2a1+(8−1)r2⋅8\frac{2a_1+(8-1)r}{2}\cdot 8, to może otrzymać za całe rozwiązanie co najwyżej 3 punkty.

3. Jeżeli zdający zapisze, że a5 + a6 + … + a12 jest sumą 7 wyrazów ciągu i konsekwentnie zapisze tę sumę w postaci 2a5+(7−1)r2⋅7\frac{2a_5+(7-1)r}{2}\cdot 7, to może otrzymać za całe rozwiązanie co najwyżej 3 punkty.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.