Zadanie 30, matura maj 2021, matematyka podstawowa

2 pktotwartetrudne 27%Maj 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

2 punkty

Wykaż, że dla każdych trzech dodatnich liczb a, b i c takich, że a < b, spełniona jest nierówność

ab<a+cb+c\frac{a}{b}<\frac{a+c}{b+c}

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Sposób 1.

Z założenia wiadomo, że a, b, c są dowolnymi liczbami rzeczywistymi dodatnimi i a < b. Przekształcamy równoważnie nierówność ab<a+cb+c\frac{a}{b}<\frac{a+c}{b+c}:

ab−a+cb+c<0\frac{a}{b}-\frac{a+c}{b+c}<0

a(b+c)−b(a+c)b(b+c)<0\frac{a(b+c)-b(a+c)}{b(b+c)}<0

ab+ac−ab−bcb(b+c)<0\frac{ab+ac-ab-bc}{b(b+c)}<0

ac−bcb(b+c)<0\frac{ac-bc}{b(b+c)}<0

c(a−b)b(b+c)<0\frac{c(a-b)}{b(b+c)}<0

Z założenia liczby b i c są dodatnie, więc b(b + c) > 0. Z założenia c jest dodatnia i a − b < 0, więc c(a − b) < 0. Zatem c(a−b)b(b+c)\frac{c(a-b)}{b(b+c)} jest liczbą ujemną (jako iloraz liczby ujemnej i dodatniej), czyli nierówność c(a−b)b(b+c)<0\frac{c(a-b)}{b(b+c)}<0 jest prawdziwa. To należało wykazać.

Sposób 2.

Z założenia wiadomo, że a, b, c są dowolnymi liczbami rzeczywistymi dodatnimi i a < b. Przekształcamy równoważnie nierówność ab<a+cb+c\frac{a}{b}<\frac{a+c}{b+c}:

ab−a+cb+c<0/⋅b(b+c)\frac{a}{b}-\frac{a+c}{b+c}<0 \quad /\cdot b(b+c)

(zwrot nierówności nie zmieni się, gdyż b ⋅ (b + c) > 0)

a(b + c) − b(a + c) < 0

ab + ac − ab − bc < 0

c(a − b) < 0

Z założenia c > 0 oraz a − b < 0, więc c(a − b) < 0. Zatem nierówność ab<a+cb+c\frac{a}{b}<\frac{a+c}{b+c} jest prawdziwa. To należało wykazać.

Sposób 3.

Z założenia wiadomo, że a, b, c są dowolnymi liczbami rzeczywistymi dodatnimi i a < b. Przekształcamy równoważnie nierówność ab<a+cb+c\frac{a}{b}<\frac{a+c}{b+c}:

ab<a+cb+c/⋅b(b+c)\frac{a}{b}<\frac{a+c}{b+c} \quad /\cdot b(b+c)

(zwrot nierówności nie zmieni się, gdyż b ⋅ (b + c) > 0)

a(b + c) < b(a + c)

ab + ac < ab + bc

ac < bc

Z założenia c > 0, więc otrzymujemy a < b, co jest prawdą. Zatem nierówność ab<a+cb+c\frac{a}{b}<\frac{a+c}{b+c} jest prawdziwa. To należało wykazać.

Sposób 4.

Przekształcamy równoważnie nierówność ab<a+cb+c\frac{a}{b}<\frac{a+c}{b+c}:

ab−1<a+cb+c−1\frac{a}{b}-1<\frac{a+c}{b+c}-1

a−bb<a+c−b−cb+c\frac{a-b}{b}<\frac{a+c-b-c}{b+c}

a−bb<a−bb+c\frac{a-b}{b}<\frac{a-b}{b+c}

Z założenia a i b są liczbami dodatnimi oraz a < b, więc liczniki ułamków a−bb\frac{a-b}{b} oraz a−bb+c\frac{a-b}{b+c} są równe i ujemne. Ponadto ich mianowniki są dodatnie i mianownik ułamka a−bb+c\frac{a-b}{b+c} jest większy od mianownika ułamka a−bb\frac{a-b}{b}, więc a−bb<a−bb+c\frac{a-b}{b}<\frac{a-b}{b+c}. To oznacza, że nierówność ab<a+cb+c\frac{a}{b}<\frac{a+c}{b+c} jest prawdziwa.

Sposób 5.

Z założenia wiadomo, że a, b, c są dowolnymi liczbami rzeczywistymi dodatnimi oraz spełniona jest nierówność a < b. Tę nierówność przekształcamy równoważnie, otrzymując kolejno następujące nierówności:

ac < bc

ab + ac < ab + bc

a(b + c) < b(a + c)

Dzielimy tę nierówność stronami przez liczbę dodatnią b(b + c) i otrzymujemy ab<a+cb+c\frac{a}{b}<\frac{a+c}{b+c}. To należało wykazać.

Sposób 6. (dowód nie wprost)

Z założenia wiadomo, że a, b, c są dowolnymi liczbami rzeczywistymi dodatnimi oraz a < b. Załóżmy, nie wprost, że ab≥a+cb+c\frac{a}{b}\ge\frac{a+c}{b+c}. Przekształcamy równoważnie tę nierówność:

ab≥a+cb+c/⋅b(b+c)\frac{a}{b}\ge\frac{a+c}{b+c} \quad /\cdot b(b+c)

Ponieważ b(b + c) > 0, więc otrzymujemy dalej

a(b + c) ≥ b(a + c)

ab + ac ≥ ab + bc

ac ≥ bc

a ≥ b

co jest sprzeczne z założeniem, że a < b. To kończy dowód.

Schemat punktowania

2 pkt

przeprowadzenie pełnego rozumowania – zdający musi spełnić warunki określone w zasadach oceniania za 1 punkt oraz:

– wykorzystać założenie a < b w sytuacjach 1), 2), 3) określonych w pierwszym punktorze zasad oceniania za 1 punkt

– wykorzystać założenie a < b i porównać ułamki w sytuacji określonej jako 4) w pierwszym punktorze zasad oceniania za 1 punkt

ALBO

– przeprowadzając dowód wprost, doprowadzić nierówność a < b do tezy

ALBO

– przeprowadzając dowód nie wprost, doprowadzić nierówność ab≥a+cb+c\frac{a}{b}\ge\frac{a+c}{b+c} do postaci a ≥ b i stwierdzić sprzeczność z założeniem a < b.

albo

1 pkt

przekształcenie nierówności ab<a+cb+c\frac{a}{b}<\frac{a+c}{b+c} do postaci równoważnej, z której można przeprowadzić bezpośrednie wnioskowanie o prawdziwości tezy, np. 1) c(a−b)b(b+c)<0\frac{c(a-b)}{b(b+c)}<0 lub 2) c(a − b) < 0 lub 3) ca < cb lub 4) a−bb<a−bb+c\frac{a-b}{b}<\frac{a-b}{b+c}

– przekształcenie nierówności a < b do postaci równoważnej a(b + c) < b(a + c)

ALBO

– przekształcenie, w dowodzie nie wprost, nierówności ab≥a+cb+c\frac{a}{b}\ge\frac{a+c}{b+c} (która jest zaprzeczeniem tezy) do postaci ac ≥ bc.

albo

0 pkt

rozwiązanie, które nie spełnia kryteriów za 1 pkt, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający zapisze błędne założenia, z których korzysta (np. gdy dzieli nierówność obustronnie przez c, przy zapisie c ≥ 0), to za całe rozwiązanie może otrzymać co najwyżej 1 punkt.

2. Jeżeli zdający sprawdza prawdziwość tezy jedynie dla wybranych wartości a, b, c, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.

3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeśli zdający sprawdza nierówność tylko dla wybranych wartości, otrzymuje 0 punktów za całe zadanie.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.