Zadanie 31, matura maj 2022, matematyka podstawowa
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
2 punktyWykaż, że dla każdej liczby rzeczywistej a i każdej liczby rzeczywistej b takich, że b ≠ a, spełniona jest nierówność
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób 1.
Przekształcamy równoważnie nierówność :
2a2 + 2b2 > a2 + 2ab + b2
a2 − 2ab + b2 > 0
(a − b)2 > 0
Z założenia wiadomo, że b ≠ a, więc (a − b)2 jest liczbą dodatnią jako kwadrat liczby rzeczywistej a − b różnej od zera. Ponieważ nierówność (a − b)2 > 0 jest prawdziwa, więc nierówność również jest prawdziwa. To należało pokazać.
Sposób 2. (od założenia do tezy)
Z założenia wiadomo, że a ≠ b, zatem różnica a − b ≠ 0. Stąd wynika, że (a − b)2 jest liczbą dodatnią. Nierówność (a − b)2 > 0 jest równoważna nierówności a2 + b2 > 2ab.
Zauważmy teraz, że tożsamość (a + b)2 = a2 + 2ab + b2 można zapisać w równoważnej postaci (a + b)2 − (a2 + b2) = 2ab.
Nierówność a2 + b2 > 2ab zapisujemy więc w postaci a2 + b2 > (a + b)2 − (a2 + b2). Zatem 2(a2 + b2) > (a + b)2.
Dzielimy obie strony tej nierówności przez 4 i otrzymujemy nierówność .
Ta nierówność jest równoważna nierówności zapisanej w tezie twierdzenia. To należało pokazać.
Sposób 3. (nierówność między średnimi)
Obie strony nierówności są nieujemne, więc pierwiastkując je, otrzymujemy nierówność równoważną , czyli .
Wykażemy, że jest ona prawdziwa dla każdych liczb rzeczywistych a i b takich, że a ≠ b.
Dla liczb rzeczywistych a i b liczby ∣a∣ i ∣b∣ są nieujemne, więc prawdziwa jest nierówność między średnią kwadratową i średnią arytmetyczną , przy czym równość zachodzi tylko wtedy, gdy ∣a∣ = ∣b∣.
Ponieważ x2 = ∣x∣2, ∣x∣ + ∣y∣ ≥ ∣x + y∣, ∣x∣ ≥ x dla każdych liczb rzeczywistych x oraz y, więc otrzymujemy
Pozostaje wykazać, że jeżeli a ≠ b, to prawdziwa jest nierówność ostra .
Gdy ∣a∣ ≠ ∣b∣, to prawdziwość nierówności ostrej wynika z nierówności między średnią kwadratową i średnią arytmetyczną. Równość ∣a∣ = ∣b∣ oznacza, że liczby a i b są równe lub przeciwne. Jednak z założenia liczby a i b są różne. Jeśli są przeciwne, czyli a + b = 0, to wtedy prawa strona tej nierówności jest równa zero, natomiast lewa strona jest dodatnia – zerem byłaby tylko wtedy, gdyby a = b = 0, co jest sprzeczne z założeniem a ≠ b.
Schemat punktowania
przeprowadzenie pełnego rozumowania, tzn. spełnienie kryterium określonego w pierwszej kropce za 1 pkt oraz sformułowanie poprawnego wniosku z powołaniem się na założenie
– spełnienie kryterium określonego w drugiej kropce za 1 pkt oraz doprowadzenie nierówności do postaci tezy,
ALBO
– w sposobie 3., opierając się na nierówności pomiędzy średnią kwadratową i średnią arytmetyczną, wykazanie prawdziwości nierówności dla każdych liczb rzeczywistych a i b takich, że a ≠ b.
albo
(pierwsza kropka) przekształcenie nierówności do postaci równoważnej (a − b)2 > 0 lub a2 + b2 > 2ab (dla sposobu 1.), o ile na tym zakończy lub z tej postaci wyciągnie wniosek
– (druga kropka) wykorzystanie założenia a ≠ b (lub równoważnie (a − b)2 > 0) i zapisanie a2 + b2 > 2ab (dla sposobu 2.),
ALBO
– wykorzystanie założenia a ≠ b oraz zapisanie nierówności pomiędzy średnimi: kwadratową i arytmetyczną, dla liczb nieujemnych (dla sposobu 3.).
albo
rozwiązanie, które nie spełnia kryteriów za 1 pkt, albo brak rozwiązania.
Uwaga:
Jeśli zdający sprawdza prawdziwość nierówności tylko dla wybranych wartości a i b, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.
3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne wykazujące nierówność. Zdający może przeprowadzić dowód od twardzenia (od lewej do prawej strony) lub poprzez równoważne przekształcenia.