Zadanie 9, matura maj 2018, matematyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne 23%Maj 2018

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Z liczb ośmioelementowego zbioru Z = {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9} tworzymy ośmiowyrazowy ciąg, którego wyrazy się nie powtarzają. Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia polegającego na tym, że żadne dwie liczby parzyste nie są sąsiednimi wyrazami utworzonego ciągu. Wynik przedstaw w postaci ułamka zwykłego nieskracalnego.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: P(A)=514P(A) = \frac{5}{14}.

I sposób

Zdarzeniami elementarnymi są permutacje (bez powtórzeń) zbioru ośmioelementowego {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9}. Liczba wszystkich zdarzeń elementarnych jest równa ∣Ω∣ = 8!.

Niech A będzie zdarzeniem, polegającym na tym, że żadne dwie liczby parzyste nie są sąsiednimi wyrazami utworzonego ciągu. Ustalmy liczbę wszystkich zdarzeń elementarnych sprzyjających zdarzeniu A.

I metoda

W zbiorze Z jest 5 liczb nieparzystych, więc możemy je ustawić w ciąg na 5! sposobów. Otrzymamy wtedy sytuację: (1) n (2) n (3) n (4) n (5) n (6), gdzie n oznacza liczbę nieparzystą.

Pierwszą z pozostałych liczb (parzystych) zbioru Z możemy ustawić na jednym z sześciu miejsc (1)–(6), drugą na jednym z pozostałych pięciu, a trzecią na jednym z pozostałych czterech. Zatem ∣A∣ = 5! ⋅ 6 ⋅ 5 ⋅ 4.

II metoda

Liczby nieparzyste ustawiamy jak wyżej na 5! sposobów. Trzy pozostałe liczby (parzyste) ze zbioru Z musimy ustawić na wybranych trzech miejscach spośród sześciu miejsc (1)–(6). Te trzy miejsca możemy wybrać na (63)\binom{6}{3} sposobów. Na tych trzech ustalonych miejscach możemy trzy liczby parzyste ze zbioru Z ustawić na 3! sposobów. Zatem ∣A∣=5!⋅(63)⋅3!|A| = 5! \cdot \binom{6}{3} \cdot 3!.

III metoda (ustalenie kolejności parzystych, a następnie ustalenie pozycji parzystych)

W zbiorze Z mamy 3 liczby parzyste: 2, 4, 6. Możemy ustawić je w kolejności na 3! = 6 sposobów. Jedną z takich możliwości jest kolejność: 2, 4, 6. Wypiszmy wszystkie przypadki ustawienia tych trzech liczb w kolejności 2, 4, 6 w ciągu 8-wyrazowym:

(a) 2 na pierwszym miejscu: 2–4–6–––, 2–4––6––, 2–4–––6–, 2–4––––6, 2––4–6––, 2––4––6–, 2––4–––6, 2–––4–6–, 2–––4––6, 2––––4–6,

(b) 2 na drugim miejscu: –2–4–6––, –2–4––6–, –2–4–––6, –2––4–6–, –2––4––6, –2–––4–6,

(c) 2 na trzecim miejscu: ––2–4–6–, ––2–4––6, ––2––4–6,

(d) 2 na czwartym miejscu: –––2–4–6.

Łącznie mamy 20 przypadków ustawienia w ciągu 8-wyrazowym trzech liczb parzystych – 2, 4, 6 – w kolejności 2, 4, 6. Ponieważ mamy 6 możliwości ustalenia kolejności dla trzech liczb 2, 4, 6, więc liczby parzyste ze zbioru Z możemy ustawić na 6 ⋅ 20 sposobów. Do ustawionych liczb parzystych na wolne miejsca ustawiamy liczby nieparzyste, a możemy to zrobić na 5! sposobów. Zatem ∣A∣ = 6 ⋅ 20 ⋅ 5!.

IV metoda (ustalenie pozycji parzystych)

Wypiszmy wszystkie przypadki wyboru trzech miejsc, spośród ośmiu, dla liczb parzystych, z uwzględnieniem warunku, że żadne dwie parzyste nie sąsiadują ze sobą:

(a) pierwsza liczba parzysta na pierwszym miejscu: p–p–p–––, p–p––p––, p–p–––p–, p–p––––p, p––p–p––, p––p––p–, p––p–––p, p–––p–p–, p–––p––p, p––––p–p,

(b) pierwsza liczba parzysta na drugim miejscu: –p–p–p––, –p–p––p–, –p–p–––p, –p––p–p–, –p––p––p, –p–––p–p,

(c) pierwsza liczba parzysta na trzecim miejscu: ––p–p–p–, ––p–p––p, ––p––p–p,

(d) pierwsza liczba parzysta na czwartym miejscu: –––p–p–p.

Łącznie mamy 20 przypadków ustalenia w ciągu 8-wyrazowym pozycji liczb parzystych. Zatem ∣A∣ = 20 ⋅ 3! ⋅ 5!.

Uwaga! Te same przypadki wyboru uzyskamy, wypisując wszystkie ustawienia liczb parzystych i nieparzystych przy założeniu, że rozpoczynamy najpierw od liczby parzystej (10 przypadków), a następnie od nieparzystej (kolejne 10 przypadków). Ponadto należy pamiętać, że przedstawione tu przypadki ustawień liczb parzystych (a tym samym i nieparzystych) mogą być przedstawione jako gałęzie drzewa probabilistycznego z 20 gałęziami.

V metoda (przerwy między parzystymi)

Trzy liczby parzyste musimy rozdzielić pięcioma nieparzystymi, przy czym nieparzyste możemy umieszczać także przed wszystkimi parzystymi lub po wszystkich parzystych. Mamy zatem 4 usytuowania dla liczb nieparzystych. Wypiszmy najpierw przypadki uwzględniające liczbę pozycji dla liczb nieparzystych w poszczególnych usytuowaniach (cyfra oznacza liczbę miejsc zajętych przez liczby nieparzyste, litera p oznacza liczbę parzystą):

0-p-1-p-1-p-3, 0-p-1-p-2-p-2, 0-p-1-p-3-p-1, 0-p-1-p-4-p-0, 0-p-2-p-1-p-2, 0-p-2-p-2-p-1, 0-p-2-p-3-p-0, 0-p-3-p-1-p-1, 0-p-3-p-2-p-0, 0-p-4-p-1-p-0, 1-p-1-p-1-p-1, 1-p-1-p-2-p-1, 1-p-1-p-3-p-0, 1-p-2-p-1-p-1, 1-p-2-p-2-p-0, 1-p-3-p-1-p-0, 2-p-1-p-1-p-1, 2-p-1-p-2-p-0, 2-p-2-p-1-p-0, 3-p-1-p-1-p-0.

Łącznie mamy 20 takich przypadków. Zatem ∣A∣ = 20 ⋅ 3! ⋅ 5!.

Obliczamy prawdopodobieństwo: P(A)=20⋅3!⋅5!8!=1028=514P(A) = \frac{20 \cdot 3! \cdot 5!}{8!} = \frac{10}{28} = \frac{5}{14}.

II sposób (zdarzenie przeciwne)

Zdarzeniami elementarnymi są permutacje (bez powtórzeń) zbioru ośmioelementowego {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9}. Liczba wszystkich zdarzeń elementarnych jest równa ∣Ω∣ = 8!.

Niech A będzie zdarzeniem, polegającym na tym, że żadne dwie liczby parzyste nie są sąsiednimi wyrazami utworzonego ciągu. Zdarzeniem przeciwnym A′ jest otrzymanie w wyniku permutacji zbioru Z ciągu, w którym liczby parzyste są sąsiednimi wyrazami ciągu, tzn.

I: wszystkie trzy liczby parzyste będą kolejnymi wyrazami ciągu

albo

II: dwie liczby parzyste będą kolejnymi wyrazami ciągu, a trzecia liczba parzysta nie będzie sąsiadować z żadną z nich.

W sytuacji I miejsca dla liczb parzystych wybieramy na 6 sposobów, ustawiamy na tych miejscach liczby parzyste na 3! sposobów, a pozostałe liczby ustawiamy na pięciu miejscach na 5! sposobów.

W sytuacji II dla sąsiadujących liczb parzystych wybieramy miejsca na 7 sposobów: m1 i m2, m2 i m3, m3 i m4, m4 i m5, m5 i m6, m6 i m7, m7 i m8. Miejsce dla trzeciej parzystej liczby możemy wybrać: na 5 sposobów wtedy, gdy parzyste liczby sąsiadują na miejscach m1 i m2 albo na miejscach m7 i m8, oraz na 4 sposoby w każdej z pozostałych możliwości. Liczby parzyste możemy rozstawić na wybranych miejscach na 3! sposobów, a pozostałe liczby ustawiamy na pięciu miejscach na 5! sposobów.

Wszystkich zdarzeń elementarnych sprzyjających zdarzeniu A′ jest: 6 ⋅ 3! ⋅ 5! + 2 ⋅ 5 ⋅ 3! ⋅ 5! + 5 ⋅ 4 ⋅ 3! ⋅ 5!.

Obliczamy prawdopodobieństwo zdarzenia A: P(A)=1−P(A′)=1−36⋅3!⋅5!8!=1−36⋅66⋅7⋅8=1−3656=2056=514P(A) = 1 - P(A') = 1 - \frac{36 \cdot 3! \cdot 5!}{8!} = 1 - \frac{36 \cdot 6}{6 \cdot 7 \cdot 8} = 1 - \frac{36}{56} = \frac{20}{56} = \frac{5}{14}.

Uwaga! Zdający może wypisywać przypadki, w których wystąpią zdarzenia elementarne sprzyjające zdarzeniu A′, stosując metody analogiczne do metod III, IV, V z I sposobu rozwiązania, i uwzględnić 36 rozłącznych przypadków.

Schemat punktowania

4 pkt

rozwiązanie pełne: zdający obliczy prawdopodobieństwo: P(A)=514P(A) = \frac{5}{14}.

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający

• zapisze ∣Ω∣ = 8! i zapisze ∣A∣=(63)⋅3!⋅5!|A| = \binom{6}{3} \cdot 3! \cdot 5! lub ∣A∣ = 6 ⋅ 5 ⋅ 4 ⋅ 5! lub ∣A∣ = 20 ⋅ 3! ⋅ 5! lub ∣A′∣ = (6 + 2 ⋅ 5 + 5 ⋅ 4) ⋅ 3! ⋅ 5! lub ∣A′∣ = 36 ⋅ 3! ⋅ 5!

• zapisze prawdopodobieństwo zdarzenia A (albo A′) zgodnie z „metodą drzewkową”.

albo

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający

• zapisze ∣Ω∣ = 8! i wypisze przynajmniej 11 różnych przypadków spośród 20, gdy rozpatruje zdarzenie A

• zapisze ∣Ω∣ = 8! i wypisze przynajmniej 19 różnych przypadków spośród 36, gdy rozpatruje zdarzenie A′

ALBO

• zapisze ∣Ω∣ = 8! i zapisze, że jest (63)\binom{6}{3} lub 6 ⋅ 5 ⋅ 4 przypadków, gdy rozpatruje zdarzenie A (lub 6 + 2 ⋅ 5 + 5 ⋅ 4 przypadków, gdy rozpatruje zdarzenie A′)

ALBO

• zapisze ∣A∣=(63)⋅3!⋅5!|A| = \binom{6}{3} \cdot 3! \cdot 5! lub ∣A∣ = 6 ⋅ 5 ⋅ 4 ⋅ 5! lub ∣A∣ = 20 ⋅ 3! ⋅ 5! lub ∣A′∣ = (6 + 2 ⋅ 5 + 5 ⋅ 4) ⋅ 3! ⋅ 5! lub ∣A′∣ = 36 ⋅ 3! ⋅ 5!

ALBO

• narysuje drzewo z wyróżnionymi co najmniej 11 różnymi istotnymi gałęziami odpowiadającymi zdarzeniu A (albo z wyróżnionymi co najmniej 19 różnymi istotnymi gałęziami odpowiadającymi zdarzeniu A′) i na wszystkich odcinkach co najmniej jednej gałęzi zapisze prawdopodobieństwa, przy czym gałąź ta musi uwzględniać jeden z przypadków: wylosowano 3 parzyste liczby lub wylosowano 7 liczb

i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

albo

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania: zdający

• zapisze ∣Ω∣ = 8!

• wypisze przynajmniej 11 różnych przypadków spośród 20, gdy rozpatruje zdarzenie A

ALBO

• wypisze przynajmniej 19 różnych przypadków spośród 36, gdy rozpatruje zdarzenie A′

ALBO

• zapisze, że jest (63)\binom{6}{3} lub 6 ⋅ 5 ⋅ 4 przypadków, gdy rozpatruje zdarzenie A (lub 6 + 2 ⋅ 5 + 5 ⋅ 4 przypadków, gdy rozpatruje zdarzenie A′)

ALBO

• zapisze iloczyn 3! ⋅ 5! lub w inny sposób zaznaczy uwzględnienie iloczynu 3! ⋅ 5!, wynikającego z permutacji liczb parzystych i liczb nieparzystych na wybranych dla nich miejscach

ALBO

• narysuje drzewo z wyróżnionymi co najmniej 11 różnymi istotnymi gałęziami odpowiadającymi zdarzeniu A (albo z wyróżnionymi co najmniej 19 różnymi istotnymi gałęziami odpowiadającymi zdarzeniu A′)

ALBO

• narysuje niepełne drzewo (może wystąpić brak istotnych gałęzi odpowiadających zdarzeniu A lub A′), ale na wszystkich odcinkach co najmniej jednej gałęzi zapisze prawdopodobieństwa, przy czym gałąź ta musi uwzględniać jeden z przypadków: wylosowano 3 parzyste liczby lub wylosowano 7 liczb

i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwagi

1. Możemy też rozpatrywać model probabilistyczny, w którym zdarzeniem elementarnym jest 3-elementowy podzbiór zbioru 8-elementowego (nie uwzględniamy wówczas kolejności ustawienia liczb nieparzystych ani kolejności ustawienia liczb parzystych, a jedynie pozycje zajmowane przez te liczby). Wtedy ∣Ω∣=(83)=56|\Omega| = \binom{8}{3} = 56, ∣A∣=(63)=20|A| = \binom{6}{3} = 20, P(A)=514P(A) = \frac{5}{14}.

2. Jeżeli zdający błędnie założy, że podany w treści zadania ośmioelementowy zbiór Z zawiera 4 liczby parzyste i 4 liczby nieparzyste (np. założy, że zbiór Z zawiera liczbę 8 zamiast 9) i rozwiąże zadanie do końca, otrzymując P(A)=5!⋅4!8!=114P(A) = \frac{5! \cdot 4!}{8!} = \frac{1}{14}, to otrzymuje 2 punkty. Zdający otrzymuje w tej sytuacji 1 punkt tylko za zapisanie ∣Ω∣ = 8!.

3. Jeżeli zdający błędnie założy, że podany w treści zadania zbiór Z jest 9-elementowy (i zawiera 4 liczby parzyste i 5 liczby nieparzystych) i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to otrzymuje 3 punkty.

4. Jeżeli zdający zapisze ∣Ω∣ = 8! oraz rozpatrując zdarzenie A′ rozważy trzy sytuacje:

I. wszystkie trzy liczby parzyste są kolejnymi wyrazami ciągu;

II. dwie liczby parzyste są dwoma skrajnymi (pierwszym i drugim lub siódmym i ósmym) wyrazami ciągu, a trzecia liczba parzysta nie sąsiaduje bezpośrednio z żadną z nich;

III. dwie liczby parzyste są dwoma kolejnymi, ale nie skrajnymi wyrazami ciągu, a trzecia parzysta nie sąsiaduje bezpośrednio z żadną z nich

oraz zapisze sposób zliczania tych ciągów w każdej z tych trzech sytuacji, uwzględniający permutacje liczb parzystych i liczb nieparzystych i jednocześnie gwarantujący to, że żaden ciąg nie zostanie policzony wielokrotnie; a ponadto nie ustali poprawnej liczby wszystkich zdarzeń elementarnych sprzyjających zdarzeniu A′, to otrzymuje 2 punkty.

5. Jeżeli zdający rozważa zdarzenie A i wypisuje przynajmniej 12 przypadków, ale jeden z nich zapisuje dwukrotnie, to otrzymuje przynajmniej 1 punkt. Dotyczy to także sytuacji wypisania 21 przypadków.

Komentarz. Akceptujemy różne metody liczenia: permutacje z ustaleniem pozycji, wariacje, reprezentacja graficzna (drzewo). Wynik: 514\frac{5}{14}.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.