Zadanie 8, matura maj 2018, matematyka rozszerzona

3 pktotwartetrudne 4%Maj 2018

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

Udowodnij, że dla każdej liczby całkowitej k i dla każdej liczby całkowitej m liczba k3m − km3 jest podzielna przez 6.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

I sposób

Zauważmy, że k3m − km3 = km(k2 − m2) = km(k + m)(k − m).

Rozwiązanie zadania składa się z dwóch etapów:

• uzasadnienie podzielności przez 2;

• uzasadnienie podzielności przez 3.

Podzielność przez 2.

Gdy którakolwiek z liczb k, m jest parzysta, to iloczyn km(k2 − m2) jest parzysty, a gdy obie liczby k, m są nieparzyste, to ich suma k + m jest liczbą parzystą, więc iloczyn km(k + m)(k − m) jest podzielny przez 2.

Podzielność przez 3 (I sposób).

Dowód przeprowadzimy w czterech rozłącznych sytuacjach: A, B, C, D.

  • AKtórakolwiek z liczb k, m jest podzielna przez 3. Wtedy iloczyn km(k2 − m2) jest podzielny przez 3.
  • BObie liczby k, m przy dzieleniu przez 3 dają resztę 1. Wtedy liczba k − m jest podzielna przez 3, więc iloczyn km(k + m)(k − m) jest podzielny przez 3.
  • CObie liczby k, m przy dzieleniu przez 3 dają resztę 2. Wtedy liczba k − m jest podzielna przez 3, więc iloczyn km(k + m)(k − m) jest podzielny przez 3.
  • DJedna z liczb k, m przy dzieleniu przez 3 daje resztę 1, a druga przy dzieleniu przez 3 daje resztę 2. Wtedy liczba k + m jest podzielna przez 3, więc iloczyn km(k + m)(k − m) jest podzielny przez 3.

Podzielność przez 3 (II sposób).

Dowód przeprowadzimy w dwóch rozłącznych sytuacjach: E, F.

  • E. Którakolwiek z liczb k, m jest podzielna przez 3. Wtedy iloczyn km(k2 − m2) jest podzielny przez 3.
  • F. Żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 3. Wtedy kwadrat każdej z nich przy dzieleniu przez 3 daje resztę 1, więc różnica k2 − m2 jest podzielna przez 3.

Wykazaliśmy zatem, że liczba k3m − km3 jest podzielna przez 2 i przez 3, więc jest podzielna przez 2 ⋅ 3, czyli przez 6. To kończy dowód.

II sposób

Zauważmy, że k3m − km3 = km(k2 − 1 + 1 − m2) = km(k2 − 1) − km(m2 − 1) = km(k − 1)(k + 1) − km(m − 1)(m + 1).

Iloczyn k(k − 1)(k + 1) to iloczyn trzech kolejnych liczb całkowitych, więc dokładnie jedna z nich jest podzielna przez 3 i co najmniej jedna jest podzielna przez 2, więc iloczyn jest podzielny przez 2 i przez 3, a więc jest podzielny przez 6. Analogicznie iloczyn m(m − 1)(m + 1) jest podzielny przez 6. Różnica dwóch liczb podzielnych przez 6 jest podzielna przez 6. To kończy dowód.

Schemat punktowania

3 pkt

zdający przeprowadzi pełne rozumowanie uzasadniające podzielność przez 6.

2 pkt

zdający

• uzasadni podzielność przez 2 i uzasadni podzielność przez 3 w dwóch przypadkach spośród A, B, C, D

• uzasadni podzielność przez 2 i uzasadni podzielność przez 3 w przypadku F

ALBO

• uzasadni podzielność przez 3

ALBO

• zapisze liczbę k3m − km3 w postaci km(k − 1)(k + 1) − km(m − 1)(m + 1).

albo

1 pkt

zdający

• uzasadni podzielność przez 2

• uzasadni podzielność przez 3 w dwóch przypadkach spośród A, B, C, D

ALBO

• uzasadni podzielność przez 3 w przypadku F.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

(Przypadki A–F jak w przykładowym rozwiązaniu: A – którakolwiek z liczb k, m jest podzielna przez 3; B – obie dają przy dzieleniu przez 3 resztę 1; C – obie dają resztę 2; D – jedna daje resztę 1, a druga resztę 2; F – żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 3.)

Uwagi

1. Akceptujemy sytuację, w której zdający stwierdza bez uzasadnienia, że iloczyn trzech kolejnych liczb całkowitych jest podzielny przez 6 oraz różnica liczb podzielnych przez 6 jest podzielna przez 6.

2. Jeżeli zdający rozważa reszty z dzielenia liczb k i m przez 6 i udowodni podzielność przez 6 w jednym z poniższych 5 przypadków:

- dokładnie jedna z liczb k, m jest podzielna przez 6 lub obie liczby k, m dają przy dzieleniu przez 6 tę samą resztę;

- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie iloczynu liczb k, m;

- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie sumy liczb k, m;

- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie sumy i iloczynu liczb k, m;

- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie różnicy i iloczynu liczb k, m,

to otrzymuje 1 punkt.

3. Jeżeli zdający rozważa reszty z dzielenia liczb k i m przez 6 i udowodni podzielność przez 6 w trzech z poniższych 5 przypadków:

- dokładnie jedna z liczb k, m jest podzielna przez 6 lub obie liczby k, m dają przy dzieleniu przez 6 tę samą resztę;

- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie iloczynu liczb k, m;

- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie sumy liczb k, m;

- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie sumy i iloczynu liczb k, m;

- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie różnicy i iloczynu liczb k, m,

to otrzymuje 2 punkty.

Komentarz. Akceptujemy, że iloczyn trzech kolejnych liczb całkowitych jest podzielny przez 6 oraz że różnica liczb podzielnych przez 6 jest podzielna przez 6.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.