Zadanie 8, matura maj 2018, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
3 punktyUdowodnij, że dla każdej liczby całkowitej k i dla każdej liczby całkowitej m liczba k3m − km3 jest podzielna przez 6.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
I sposób
Zauważmy, że k3m − km3 = km(k2 − m2) = km(k + m)(k − m).
Rozwiązanie zadania składa się z dwóch etapów:
• uzasadnienie podzielności przez 2;
• uzasadnienie podzielności przez 3.
Podzielność przez 2.
Gdy którakolwiek z liczb k, m jest parzysta, to iloczyn km(k2 − m2) jest parzysty, a gdy obie liczby k, m są nieparzyste, to ich suma k + m jest liczbą parzystą, więc iloczyn km(k + m)(k − m) jest podzielny przez 2.
Podzielność przez 3 (I sposób).
Dowód przeprowadzimy w czterech rozłącznych sytuacjach: A, B, C, D.
- AKtórakolwiek z liczb k, m jest podzielna przez 3. Wtedy iloczyn km(k2 − m2) jest podzielny przez 3.
- BObie liczby k, m przy dzieleniu przez 3 dają resztę 1. Wtedy liczba k − m jest podzielna przez 3, więc iloczyn km(k + m)(k − m) jest podzielny przez 3.
- CObie liczby k, m przy dzieleniu przez 3 dają resztę 2. Wtedy liczba k − m jest podzielna przez 3, więc iloczyn km(k + m)(k − m) jest podzielny przez 3.
- DJedna z liczb k, m przy dzieleniu przez 3 daje resztę 1, a druga przy dzieleniu przez 3 daje resztę 2. Wtedy liczba k + m jest podzielna przez 3, więc iloczyn km(k + m)(k − m) jest podzielny przez 3.
Podzielność przez 3 (II sposób).
Dowód przeprowadzimy w dwóch rozłącznych sytuacjach: E, F.
- E. Którakolwiek z liczb k, m jest podzielna przez 3. Wtedy iloczyn km(k2 − m2) jest podzielny przez 3.
- F. Żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 3. Wtedy kwadrat każdej z nich przy dzieleniu przez 3 daje resztę 1, więc różnica k2 − m2 jest podzielna przez 3.
Wykazaliśmy zatem, że liczba k3m − km3 jest podzielna przez 2 i przez 3, więc jest podzielna przez 2 ⋅ 3, czyli przez 6. To kończy dowód.
II sposób
Zauważmy, że k3m − km3 = km(k2 − 1 + 1 − m2) = km(k2 − 1) − km(m2 − 1) = km(k − 1)(k + 1) − km(m − 1)(m + 1).
Iloczyn k(k − 1)(k + 1) to iloczyn trzech kolejnych liczb całkowitych, więc dokładnie jedna z nich jest podzielna przez 3 i co najmniej jedna jest podzielna przez 2, więc iloczyn jest podzielny przez 2 i przez 3, a więc jest podzielny przez 6. Analogicznie iloczyn m(m − 1)(m + 1) jest podzielny przez 6. Różnica dwóch liczb podzielnych przez 6 jest podzielna przez 6. To kończy dowód.
Schemat punktowania
zdający przeprowadzi pełne rozumowanie uzasadniające podzielność przez 6.
zdający
• uzasadni podzielność przez 2 i uzasadni podzielność przez 3 w dwóch przypadkach spośród A, B, C, D
• uzasadni podzielność przez 2 i uzasadni podzielność przez 3 w przypadku F
ALBO
• uzasadni podzielność przez 3
ALBO
• zapisze liczbę k3m − km3 w postaci km(k − 1)(k + 1) − km(m − 1)(m + 1).
albo
zdający
• uzasadni podzielność przez 2
• uzasadni podzielność przez 3 w dwóch przypadkach spośród A, B, C, D
ALBO
• uzasadni podzielność przez 3 w przypadku F.
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
(Przypadki A–F jak w przykładowym rozwiązaniu: A – którakolwiek z liczb k, m jest podzielna przez 3; B – obie dają przy dzieleniu przez 3 resztę 1; C – obie dają resztę 2; D – jedna daje resztę 1, a druga resztę 2; F – żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 3.)
Uwagi
1. Akceptujemy sytuację, w której zdający stwierdza bez uzasadnienia, że iloczyn trzech kolejnych liczb całkowitych jest podzielny przez 6 oraz różnica liczb podzielnych przez 6 jest podzielna przez 6.
2. Jeżeli zdający rozważa reszty z dzielenia liczb k i m przez 6 i udowodni podzielność przez 6 w jednym z poniższych 5 przypadków:
- dokładnie jedna z liczb k, m jest podzielna przez 6 lub obie liczby k, m dają przy dzieleniu przez 6 tę samą resztę;
- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie iloczynu liczb k, m;
- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie sumy liczb k, m;
- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie sumy i iloczynu liczb k, m;
- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie różnicy i iloczynu liczb k, m,
to otrzymuje 1 punkt.
3. Jeżeli zdający rozważa reszty z dzielenia liczb k i m przez 6 i udowodni podzielność przez 6 w trzech z poniższych 5 przypadków:
- dokładnie jedna z liczb k, m jest podzielna przez 6 lub obie liczby k, m dają przy dzieleniu przez 6 tę samą resztę;
- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie iloczynu liczb k, m;
- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie sumy liczb k, m;
- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie sumy i iloczynu liczb k, m;
- żadna z liczb k, m nie jest podzielna przez 6, a o podzielności liczby k3m − km3 można wnioskować na podstawie różnicy i iloczynu liczb k, m,
to otrzymuje 2 punkty.
Komentarz. Akceptujemy, że iloczyn trzech kolejnych liczb całkowitych jest podzielny przez 6 oraz że różnica liczb podzielnych przez 6 jest podzielna przez 6.