Zadanie 7, matura maj 2018, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
3 punktyTrójkąt ABC jest ostrokątny oraz ∣AC∣ > ∣BC∣. Dwusieczna dC kąta ACB przecina bok AB w punkcie K. Punkt L jest obrazem punktu K w symetrii osiowej względem dwusiecznej dA kąta BAC, punkt M jest obrazem punktu L w symetrii osiowej względem dwusiecznej dC kąta ACB, a punkt N jest obrazem punktu M w symetrii osiowej względem dwusiecznej dB kąta ABC (zobacz rysunek).
PowiększUdowodnij, że na czworokącie KNML można opisać okrąg.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
I sposób – bilans kątów
Oznaczmy miary kątów trójkąta ABC odpowiednio przez 2α, 2β, 2γ, a punkt wspólny dwusiecznej dA i odcinka KL przez P, dwusiecznej dC i odcinka LM przez R oraz dwusiecznej dB i odcinka MN przez Q.
Wówczas 2α + 2β + 2γ = 180°, stąd α + β + γ = 90°. Wtedy , zatem i
oraz oraz , zatem .
Suma kątów LKN i LMN jest więc równa .
To oznacza, że na czworokącie KNML można opisać okrąg.
II sposób – symetralne
Rozważmy trójkąt KLM. Z definicji symetrii osiowej wynika, że dwusieczna dA jest symetralną boku KL. Analogicznie dwusieczna dC jest symetralną boku LM. Symetralne boków trójkąta przecinają się w jednym punkcie, który jest środkiem okręgu opisanego na tym trójkącie – oznaczmy go przez O. Czyli punkt wspólny dwusiecznych dA i dC (symetralnych boków trójkąta KLM) jest środkiem okręgu, którego promieniem jest w szczególności odcinek OL.
Podobnie rozważmy trójkąt LMN. Z definicji symetrii osiowej wynika, że dwusieczna dC jest symetralną boku LM. Analogicznie dwusieczna dB jest symetralną boku MN. Punkt wspólny tych dwusiecznych (symetralnych) jest tym samym punktem, o którym była mowa wyżej, i jest oczywiście środkiem okręgu opisanego na trójkącie LMN. Zatem musi to być ten sam okrąg. Wszystkie wierzchołki czworokąta KNML leżą na tym okręgu. To kończy dowód.
III sposób – równość promieni
Oznaczmy przez O punkt przecięcia się dwusiecznych kątów trójkąta ABC, punkt wspólny dwusiecznej dA i odcinka KL przez P, dwusiecznej dC i odcinka LM przez R oraz dwusiecznej dB i odcinka MN przez Q.
Z definicji symetrii osiowej i z treści zadania wynika, że ∣KP∣ = ∣LP∣ oraz . Oznacza to, że trójkąty OPK i OPL są prostokątne, mają wspólną przyprostokątną OP oraz pozostałe przyprostokątne są równej długości. Są to więc trójkąty przystające (na mocy cechy bkb przystawania trójkątów). Stąd wynika, że ∣OL∣ = ∣OK∣. Analogicznie trójkąty ORL i ORM są przystające oraz trójkąty OQM i OQN są przystające, a w konsekwencji ∣OL∣ = ∣OM∣ oraz ∣OM∣ = ∣ON∣. Zatem punkt O jest równooddalony od wszystkich wierzchołków czworokąta KNML, a to oznacza, że na tym czworokącie można opisać okrąg.
Schemat punktowania
rozwiązanie pełne: zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający
• wyznaczy miary dwóch przeciwległych kątów czworokąta KNML w zależności od miar kątów trójkąta ABC, np.: i
• zapisze, że punkt przecięcia dwusiecznych kątów trójkąta ABC jest środkiem okręgu opisanego na trójkącie KLM lub na trójkącie LMN, lub że jest punktem przecięcia symetralnych trzech boków czworokąta KNML
ALBO
• zapisze i uzasadni jedną lub dwie równości spośród: ∣OL∣ = ∣OK∣, ∣OL∣ = ∣OM∣, ∣OM∣ = ∣ON∣.
albo
Uwaga
Jeżeli zdający zapisze wszystkie równości ∣OL∣ = ∣OK∣, ∣OL∣ = ∣OM∣, ∣OM∣ = ∣ON∣ i stąd wyciągnie wniosek, że punkt O jest środkiem okręgu opisanego na czworokącie KNML, ale nie uzasadni żadnej z tych równości (lub uzasadnienie nie będzie pełne), to otrzymuje 2 punkty.
rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający
• wyznaczy miarę jednego z kątów czworokąta KNML w zależności od miar kątów trójkąta ABC, np.:
• zapisze, że prosta zawierająca dwusieczną kąta trójkąta ABC jest symetralną jednego z odcinków KL, LM, MN
ALBO
• zapisze jedną lub dwie równości spośród: ∣OL∣ = ∣OK∣, ∣OL∣ = ∣OM∣, ∣OM∣ = ∣ON∣
i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Uwagi
1. Jeżeli zdający przeprowadza dowód z wykorzystaniem bilansu kątów i korzysta z równości kątów w trójkątach równoramiennych, to może otrzymać 3 punkty także w przypadku, gdy bez stosownego komentarza korzysta z faktu, że trójkąty są równoramienne.
2. Jeżeli zdający
• uzależni wszystkie kąty trójkąta ABC oraz jeden z kątów czworokąta KNML
ALBO
• uzależni jeden z kątów LKN, KNM i jeden z kątów KLM, NML
od kątów , i , to otrzymuje 1 punkt.
3. Jeżeli zdający
• wyznaczy 2 przeciwległe kąty czworokąta KNML w zależności od α, β, γ i wykaże, że α + β + γ = 180°
ALBO
• wyznaczy wszystkie kąty czworokąta KNML i obliczy sumę dwóch przeciwległych kątów czworokąta KNML,
to otrzymuje 2 punkty.
Komentarz. Akceptujemy wszystkie trzy metody. Jeśli zdający zapisze wszystkie równości OK = OL, OL = OM, OM = ON bez pełnego uzasadnienia, przyznajemy 2 pkt.