Zadanie 7, matura maj 2018, matematyka rozszerzona

3 pktotwartetrudne 22%Maj 2018

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

Trójkąt ABC jest ostrokątny oraz ∣AC∣ > ∣BC∣. Dwusieczna dC kąta ACB przecina bok AB w punkcie K. Punkt L jest obrazem punktu K w symetrii osiowej względem dwusiecznej dA kąta BAC, punkt M jest obrazem punktu L w symetrii osiowej względem dwusiecznej dC kąta ACB, a punkt N jest obrazem punktu M w symetrii osiowej względem dwusiecznej dB kąta ABC (zobacz rysunek).

trójkąt ABC z punktami K i N na boku AB, L na boku AC i M na boku BC oraz odcinkami KL, LM i MNPowiększ
trójkąt ABC z punktami K i N na boku AB, L na boku AC i M na boku BC oraz odcinkami KL, LM i MN

Udowodnij, że na czworokącie KNML można opisać okrąg.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

I sposób – bilans kątów

Oznaczmy miary kątów trójkąta ABC odpowiednio przez 2α, 2β, 2γ, a punkt wspólny dwusiecznej dA i odcinka KL przez P, dwusiecznej dC i odcinka LM przez R oraz dwusiecznej dB i odcinka MN przez Q.

Wówczas 2α + 2β + 2γ = 180°, stąd α + β + γ = 90°. Wtedy ∣∢KAP∣=α|\sphericalangle KAP| = \alpha, zatem ∣∢AKP∣=90∘−α|\sphericalangle AKP| = 90^\circ - \alpha i ∣∢LKN∣=180∘−(90∘−α)=90∘+α|\sphericalangle LKN| = 180^\circ - (90^\circ - \alpha) = 90^\circ + \alpha

oraz ∣∢CMR∣=90∘−γ|\sphericalangle CMR| = 90^\circ - \gamma oraz ∣∢BMQ∣=90∘−β|\sphericalangle BMQ| = 90^\circ - \beta, zatem ∣∢LMN∣=180∘−(90∘−γ)−(90∘−β)=β+γ|\sphericalangle LMN| = 180^\circ - (90^\circ - \gamma) - (90^\circ - \beta) = \beta + \gamma.

Suma kątów LKN i LMN jest więc równa ∣∢LKN∣+∣∢LMN∣=(90∘+α)+(β+γ)=α+β+γ+90∘=180∘|\sphericalangle LKN| + |\sphericalangle LMN| = (90^\circ + \alpha) + (\beta + \gamma) = \alpha + \beta + \gamma + 90^\circ = 180^\circ.

To oznacza, że na czworokącie KNML można opisać okrąg.

II sposób – symetralne

Rozważmy trójkąt KLM. Z definicji symetrii osiowej wynika, że dwusieczna dA jest symetralną boku KL. Analogicznie dwusieczna dC jest symetralną boku LM. Symetralne boków trójkąta przecinają się w jednym punkcie, który jest środkiem okręgu opisanego na tym trójkącie – oznaczmy go przez O. Czyli punkt wspólny dwusiecznych dA i dC (symetralnych boków trójkąta KLM) jest środkiem okręgu, którego promieniem jest w szczególności odcinek OL.

Podobnie rozważmy trójkąt LMN. Z definicji symetrii osiowej wynika, że dwusieczna dC jest symetralną boku LM. Analogicznie dwusieczna dB jest symetralną boku MN. Punkt wspólny tych dwusiecznych (symetralnych) jest tym samym punktem, o którym była mowa wyżej, i jest oczywiście środkiem okręgu opisanego na trójkącie LMN. Zatem musi to być ten sam okrąg. Wszystkie wierzchołki czworokąta KNML leżą na tym okręgu. To kończy dowód.

III sposób – równość promieni

Oznaczmy przez O punkt przecięcia się dwusiecznych kątów trójkąta ABC, punkt wspólny dwusiecznej dA i odcinka KL przez P, dwusiecznej dC i odcinka LM przez R oraz dwusiecznej dB i odcinka MN przez Q.

Z definicji symetrii osiowej i z treści zadania wynika, że ∣KP∣ = ∣LP∣ oraz KL⊥AOKL \perp AO. Oznacza to, że trójkąty OPK i OPL są prostokątne, mają wspólną przyprostokątną OP oraz pozostałe przyprostokątne są równej długości. Są to więc trójkąty przystające (na mocy cechy bkb przystawania trójkątów). Stąd wynika, że ∣OL∣ = ∣OK∣. Analogicznie trójkąty ORL i ORM są przystające oraz trójkąty OQM i OQN są przystające, a w konsekwencji ∣OL∣ = ∣OM∣ oraz ∣OM∣ = ∣ON∣. Zatem punkt O jest równooddalony od wszystkich wierzchołków czworokąta KNML, a to oznacza, że na tym czworokącie można opisać okrąg.

Schemat punktowania

3 pkt

rozwiązanie pełne: zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.

2 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający

• wyznaczy miary dwóch przeciwległych kątów czworokąta KNML w zależności od miar kątów trójkąta ABC, np.: ∣∢LKN∣=90∘+α|\sphericalangle LKN| = 90^\circ + \alpha i ∣∢LMN∣=β+γ|\sphericalangle LMN| = \beta + \gamma

• zapisze, że punkt przecięcia dwusiecznych kątów trójkąta ABC jest środkiem okręgu opisanego na trójkącie KLM lub na trójkącie LMN, lub że jest punktem przecięcia symetralnych trzech boków czworokąta KNML

ALBO

• zapisze i uzasadni jedną lub dwie równości spośród: ∣OL∣ = ∣OK∣, ∣OL∣ = ∣OM∣, ∣OM∣ = ∣ON∣.

albo

Uwaga

Jeżeli zdający zapisze wszystkie równości ∣OL∣ = ∣OK∣, ∣OL∣ = ∣OM∣, ∣OM∣ = ∣ON∣ i stąd wyciągnie wniosek, że punkt O jest środkiem okręgu opisanego na czworokącie KNML, ale nie uzasadni żadnej z tych równości (lub uzasadnienie nie będzie pełne), to otrzymuje 2 punkty.

1 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający

• wyznaczy miarę jednego z kątów czworokąta KNML w zależności od miar kątów trójkąta ABC, np.: ∣∢LKN∣=90∘+α|\sphericalangle LKN| = 90^\circ + \alpha

• zapisze, że prosta zawierająca dwusieczną kąta trójkąta ABC jest symetralną jednego z odcinków KL, LM, MN

ALBO

• zapisze jedną lub dwie równości spośród: ∣OL∣ = ∣OK∣, ∣OL∣ = ∣OM∣, ∣OM∣ = ∣ON∣

i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwagi

1. Jeżeli zdający przeprowadza dowód z wykorzystaniem bilansu kątów i korzysta z równości kątów w trójkątach równoramiennych, to może otrzymać 3 punkty także w przypadku, gdy bez stosownego komentarza korzysta z faktu, że trójkąty są równoramienne.

2. Jeżeli zdający

• uzależni wszystkie kąty trójkąta ABC oraz jeden z kątów czworokąta KNML

ALBO

• uzależni jeden z kątów LKN, KNM i jeden z kątów KLM, NML

od kątów α=∢AKL=∢ALK\alpha = \sphericalangle AKL = \sphericalangle ALK, β=∢BMN=∢BNM\beta = \sphericalangle BMN = \sphericalangle BNM i γ=∢CLM=∢CML\gamma = \sphericalangle CLM = \sphericalangle CML, to otrzymuje 1 punkt.

3. Jeżeli zdający

• wyznaczy 2 przeciwległe kąty czworokąta KNML w zależności od α, β, γ i wykaże, że α + β + γ = 180°

ALBO

• wyznaczy wszystkie kąty czworokąta KNML i obliczy sumę dwóch przeciwległych kątów czworokąta KNML,

to otrzymuje 2 punkty.

Komentarz. Akceptujemy wszystkie trzy metody. Jeśli zdający zapisze wszystkie równości OK = OL, OL = OM, OM = ON bez pełnego uzasadnienia, przyznajemy 2 pkt.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.