Zadanie 9, matura dodatkowa 2020, matematyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne (szac.)Dodatkowa 2020

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Rozwiąż równanie 4sin⁡3x+sin⁡2x=2sin⁡2x⋅(2cos⁡x+1)4\sin^3 x + \sin 2x = 2\sin^2 x \cdot (2\cos x + 1).

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: x = kπ lub x=π4+kπx = \frac{\pi}{4} + k\pi lub x=π6+2kπx = \frac{\pi}{6} + 2k\pi lub x=5π6+2kπx = \frac{5\pi}{6} + 2k\pi, gdzie k oznacza liczbę całkowitą.

Rozwiązanie (I sposób)

Przekształcamy równanie równoważnie:

4sin⁡3x+2sin⁡xcos⁡x=4sin⁡2xcos⁡x+2sin⁡2x4\sin^3 x + 2\sin x\cos x = 4\sin^2 x\cos x + 2\sin^2 x

4sin⁡3x+2sin⁡xcos⁡x−4sin⁡2xcos⁡x−2sin⁡2x=04\sin^3 x + 2\sin x\cos x - 4\sin^2 x\cos x - 2\sin^2 x = 0

2sin⁡x(2sin⁡2x+cos⁡x−2sin⁡xcos⁡x−sin⁡x)=02\sin x\left(2\sin^2 x + \cos x - 2\sin x\cos x - \sin x\right) = 0

Stąd otrzymujemy alternatywę

sin⁡x=0\sin x = 0 lub 2sin⁡2x+cos⁡x−2sin⁡xcos⁡x−sin⁡x=02\sin^2 x + \cos x - 2\sin x\cos x - \sin x = 0

sin⁡x=0\sin x = 0 lub 2sin⁡x(sin⁡x−cos⁡x)+cos⁡x−sin⁡x=02\sin x(\sin x - \cos x) + \cos x - \sin x = 0

sin⁡x=0\sin x = 0 lub (sin⁡x−cos⁡x)(2sin⁡x−1)=0(\sin x - \cos x)(2\sin x - 1) = 0

Zatem

sin⁡x=0\sin x = 0 lub sin⁡x=cos⁡x\sin x = \cos x lub sin⁡x=12\sin x = \frac{1}{2}.

Zauważmy, że drugie równanie tej alternatywy jest równoważne równaniu tg⁡x=1\operatorname{tg} x = 1. Gdyby zachodziło cos⁡x=0\cos x = 0, to otrzymalibyśmy równość sin⁡x=0\sin x = 0, a to byłoby sprzeczne z tożsamością sin⁡2x+cos⁡2x=1\sin^2 x + \cos^2 x = 1. Ostatecznie zapisujemy cztery serie rozwiązań podanego równania:

x = kπ lub x=π4+kπx = \frac{\pi}{4} + k\pi lub x=π6+2kπx = \frac{\pi}{6} + 2k\pi lub x=5π6+2kπx = \frac{5\pi}{6} + 2k\pi, gdzie k oznacza liczbę całkowitą.

Rozwiązanie (II sposób)

Przekształcamy równanie równoważnie:

4sin⁡3x+2sin⁡xcos⁡x=4sin⁡2xcos⁡x+2sin⁡2x4\sin^3 x + 2\sin x\cos x = 4\sin^2 x\cos x + 2\sin^2 x

4sin⁡3x+2sin⁡xcos⁡x−4sin⁡2xcos⁡x−2sin⁡2x=04\sin^3 x + 2\sin x\cos x - 4\sin^2 x\cos x - 2\sin^2 x = 0

2sin⁡x(2sin⁡2x+cos⁡x−2sin⁡xcos⁡x−sin⁡x)=02\sin x\left(2\sin^2 x + \cos x - 2\sin x\cos x - \sin x\right) = 0

Stąd otrzymujemy alternatywę

sin⁡x=0\sin x = 0 lub 2sin⁡2x+cos⁡x−2sin⁡xcos⁡x−sin⁡x=02\sin^2 x + \cos x - 2\sin x\cos x - \sin x = 0

Równanie 2sin⁡2x+cos⁡x−2sin⁡xcos⁡x−sin⁡x=02\sin^2 x + \cos x - 2\sin x\cos x - \sin x = 0 zapisujemy w postaci

2sin⁡2x−(2cos⁡x+1)sin⁡x+cos⁡x=02\sin^2 x - (2\cos x + 1)\sin x + \cos x = 0

i rozwiązujemy je tak samo jak równanie kwadratowe z niewiadomą sin⁡x\sin x i parametrem cos⁡x\cos x.

Otrzymujemy wtedy wyróżnik Δ=(2cos⁡x−1)2\Delta = (2\cos x - 1)^2 oraz dwa rozwiązania:

sin⁡x=2cos⁡x+1−∣2cos⁡x−1∣4\sin x = \frac{2\cos x + 1 - |2\cos x - 1|}{4} lub sin⁡x=2cos⁡x+1+∣2cos⁡x−1∣4\sin x = \frac{2\cos x + 1 + |2\cos x - 1|}{4}

Jeśli cos⁡x≥12\cos x \geq \frac{1}{2}, to otrzymujemy rozwiązania sin⁡x=12\sin x = \frac{1}{2} lub sin⁡x=cos⁡x\sin x = \cos x. Zatem w tym przypadku

x=π6+2kπx = \frac{\pi}{6} + 2k\pi lub x=π4+2kπx = \frac{\pi}{4} + 2k\pi

Jeśli zaś cos⁡x<12\cos x < \frac{1}{2}, to otrzymujemy rozwiązania sin⁡x=cos⁡x\sin x = \cos x lub sin⁡x=12\sin x = \frac{1}{2}. W tym przypadku

x=54π+2kπx = \frac{5}{4}\pi + 2k\pi lub x=56π+2kπx = \frac{5}{6}\pi + 2k\pi.

Ostatecznie możemy zapisać cztery serie rozwiązań podanego równania:

x = kπ lub x=π4+kπx = \frac{\pi}{4} + k\pi lub x=π6+2kπx = \frac{\pi}{6} + 2k\pi lub x=5π6+2kπx = \frac{5\pi}{6} + 2k\pi, gdzie k oznacza liczbę całkowitą.

Schemat punktowania

Schemat punktowania I sposobu rozwiązania

4 pkt

rozwiązanie pełne: zdający zapisze cztery serie rozwiązań danego równania: x = kπ lub x=π6+2kπx = \frac{\pi}{6} + 2k\pi lub x=5π6+2kπx = \frac{5\pi}{6} + 2k\pi lub x=π4+kπx = \frac{\pi}{4} + k\pi, gdzie k oznacza liczbę całkowitą.

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający poprawnie rozwiąże dwa spośród trzech równań: sin⁡x=0\sin x = 0, 2sin⁡x−1=02\sin x - 1 = 0, sin⁡x−cos⁡x=0\sin x - \cos x = 0 i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze dane równanie w postaci iloczynu (sin⁡2x−sin⁡x⋅cos⁡x)(2sin⁡x−1)=0(\sin^2 x - \sin x \cdot \cos x)(2\sin x - 1) = 0 lub (2sin⁡2x−sin⁡2x)(2sin⁡x−1)=0(2\sin^2 x - \sin 2x)(2\sin x - 1) = 0 i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest wprawdzie niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania zadania: zdający zapisze dane równanie w postaci iloczynu, np. 2sin⁡x(2sin⁡2x+cos⁡x−2sin⁡xcos⁡x−sin⁡x)=02\sin x\left(2\sin^2 x + \cos x - 2\sin x\cos x - \sin x\right) = 0 i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat punktowania II sposobu rozwiązania

4 pkt

rozwiązanie pełne: zdający zapisze cztery serie rozwiązań danego równania: x = kπ lub x=π6+2kπx = \frac{\pi}{6} + 2k\pi lub x=5π6+2kπx = \frac{5\pi}{6} + 2k\pi lub x=π4+kπx = \frac{\pi}{4} + k\pi, gdzie k oznacza liczbę całkowitą.

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający rozpatrzy poprawnie jeden z przypadków:

• jeśli cos⁡x≥12\cos x \geq \frac{1}{2}, to sin⁡x=12\sin x = \frac{1}{2} lub sin⁡x=cos⁡x\sin x = \cos x. Zatem w tym przypadku x=π6+2kπx = \frac{\pi}{6} + 2k\pi lub x=π4+2kπx = \frac{\pi}{4} + 2k\pi

• jeśli zaś cos⁡x<12\cos x < \frac{1}{2}, to sin⁡x=cos⁡x\sin x = \cos x lub sin⁡x=12\sin x = \frac{1}{2}. Zatem w tym przypadku x=54π+2kπx = \frac{5}{4}\pi + 2k\pi lub x=56π+2kπx = \frac{5}{6}\pi + 2k\pi

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze równanie 2sin⁡2x+cos⁡x−2sin⁡xcos⁡x−sin⁡x=02\sin^2 x + \cos x - 2\sin x\cos x - \sin x = 0 w postaci 2sin⁡2x−(2cos⁡x+1)sin⁡x+cos⁡x=02\sin^2 x - (2\cos x + 1)\sin x + \cos x = 0, obliczy wyróżnik trójmianu kwadratowego z lewej strony równania Δ=(2cos⁡x−1)2\Delta = (2\cos x - 1)^2 i zapisze dwa rozwiązania tego równania sin⁡x=2cos⁡x+1−∣2cos⁡x−1∣4\sin x = \frac{2\cos x + 1 - |2\cos x - 1|}{4} lub sin⁡x=2cos⁡x+1+∣2cos⁡x−1∣4\sin x = \frac{2\cos x + 1 + |2\cos x - 1|}{4} i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest wprawdzie niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania zadania: zdający zapisze dane równanie w postaci iloczynu, np. 2sin⁡x(2sin⁡2x+cos⁡x−2sin⁡xcos⁡x−sin⁡x)=02\sin x\left(2\sin^2 x + \cos x - 2\sin x\cos x - \sin x\right) = 0 i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający dzieli obie strony równania przez sin⁡x\sin x lub przez (2sin⁡x−1)(2\sin x - 1), bez zapisania odpowiedniego komentarza opisującego przypadki sin⁡x=0\sin x = 0 oraz 2sin⁡x−1=02\sin x - 1 = 0, to za całe rozwiązanie może otrzymać najwyżej 2 punkty.

2. Jeżeli zdający dzieli obie strony równania przez sin⁡x\sin x i przez (2sin⁡x−1)(2\sin x - 1), bez zapisania odpowiedniego komentarza opisującego przypadki sin⁡x=0\sin x = 0 oraz 2sin⁡x−1=02\sin x - 1 = 0, to za całe rozwiązanie otrzymuje 0 punktów.

3. Jeżeli zdający w rozwiązaniach nie uwzględni okresowości funkcji trygonometrycznych i zapisuje przykładowe rozwiązania z każdej serii, np. x = 0, x=π6x = \frac{\pi}{6}, x=56πx = \frac{5}{6}\pi, x=π4x = \frac{\pi}{4}, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty.

4. Jeżeli zdający stosuje w rozwiązaniu fałszywe równości, np. cos⁡x=1−sin⁡2x\cos x = \sqrt{1 - \sin^2 x}, to za całe rozwiązanie może otrzymać najwyżej 2 punkty, o ile wcześniej nie nabył praw do 3 punktów.

5. Jeżeli zdający stosuje w rozwiązaniu równość sin⁡x⋅cos⁡x=tg⁡x⋅cos⁡2x\sin x \cdot \cos x = \operatorname{tg} x \cdot \cos^2 x, bez odpowiedniego komentarza, to za całe rozwiązanie może otrzymać co najwyżej 3 punkty.

6. Jeżeli zdający podczas doprowadzania równania do postaci iloczynu stosuje nieistniejące „wzory” skróconego mnożenia, np. (a − b − c + d)2 = a2 + b2 + c2 + d2 lub a3 + b3 = (a + b)(a2 + b2), to za całe rozwiązanie otrzymuje 0 punktów, o ile wcześniej nie nabył praw do 1 punktu.

Komentarz. Przy dzieleniu przez sin⁡x\sin x lub (2sin⁡x−1)(2\sin x - 1) bez komentarza otrzymać można co najwyżej 2 punkty. Należy zawsze sprawdzić przypadki zerowania się takich wyrażeń. Wynik podany bez okresowości (tylko przykładowe wartości) — maksymalnie 3 punkty.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.