Zadanie 14, matura dodatkowa 2020, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
6 punktówDany jest romb ABCD. Przez wierzchołki B i D poprowadzono dwie proste równoległe przecinające boki CD i AB – odpowiednio – w punktach M i N, tak, że podzieliły one ten romb na trzy figury AND, NBMD, BCM o równych polach. Ponadto wiadomo, że ∣MB∣ = ∣ND∣ = ∣BD∣ (zobacz rysunek). Oblicz cosinus kąta ostrego tego rombu.
PowiększKorepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: .
Rozwiązanie (I sposób)
Przyjmijmy oznaczenia: a – długość boku rombu, m = ∣MB∣ = ∣ND∣ = ∣BD∣, α – kąt ostry rombu przy wierzchołku A, F – spodek wysokości DF trójkąta NBD.
Przekątna BD dzieli romb ABCD na dwa trójkąty o równych polach, a jednocześnie dzieli równoległobok BMDN na dwa trójkąty o równych polach. Ponieważ pole tego równoległoboku jest równe polu trójkąta AND, więc pole trójkąta AND jest dwa razy większe od pola trójkąta BDN. Trójkąty AND i BDN mają tę samą wysokość opuszczoną z wierzchołka D, więc stosunek ich pól jest równy stosunkowi długości ich podstaw, czyli
∣AN∣ = 2∣NB∣.
Zatem .
Trójkąt NBD jest równoramienny, więc spodek F jego wysokości DF jest środkiem podstawy NB. Stąd wynika, że , więc .
Z trójkąta prostokątnego AFD otrzymujemy
.
Rozwiązanie (II sposób)
Przyjmijmy oznaczenia jak w I sposobie.
Przekątna BD dzieli romb ABCD na dwa trójkąty o równych polach, a jednocześnie dzieli równoległobok BMDN na dwa trójkąty o równych polach. Ponieważ pole tego równoległoboku jest równe polu trójkąta AND, więc pole trójkąta AND jest dwa razy większe od pola trójkąta BDN. Trójkąty AND i BDN mają tę samą wysokość opuszczoną z wierzchołka D, więc stosunek ich pól jest równy stosunkowi długości ich podstaw, czyli
∣AN∣ = 2∣NB∣.
Zatem .
Z twierdzenia cosinusów dla trójkątów ABD i AND otrzymujemy
oraz ,
czyli
oraz ,
oraz .
Stąd
,
,
,
.
Uwaga
Obliczenie, jaką częścią boku rombu jest odcinek AN, możemy też wykonać, korzystając ze wzoru na pole trójkąta . Niech ∣AN∣ = x. Wtedy pole rombu ABCD jest równe , a pole trójkąta AND jest równe . Pole trójkąta AND to jedna trzecia pola rombu, więc . Stąd .
Rozwiązanie (III sposób)
Przyjmijmy oznaczenia jak wyżej oraz S – punkt przecięcia przekątnych rombu.
Przekątna BD dzieli równoległobok BMDN na dwa trójkąty o równych polach. Ponieważ pole tego równoległoboku to jedna trzecia pola rombu, więc pole trójkąta NBD jest szóstą częścią pola rombu. Trójkąt NBD jest równoramienny, więc jego wysokość DF dzieli go na dwa trójkąty przystające. Zatem pole trójkąta FBD jest dwunastą częścią pola rombu.
Przekątne rombu dzielą go na cztery trójkąty przystające, więc pole trójkąta SBA jest czwartą częścią pola rombu.
Zauważmy teraz, że trójkąty FBD i SBA są podobne, gdyż oba są prostokątne i mają wspólny kąt ostry przy wierzchołku B. Skala s tego podobieństwa jest równa
.
Kwadrat skali tego podobieństwa jest równy stosunkowi pól tych trójkątów, czyli
.
Zatem , . Stąd .
Z trójkąta SBA otrzymujemy
.
Ze wzoru na cosinus podwojonego kąta mamy więc
.
Rozwiązanie (IV sposób)
Przyjmijmy oznaczenia jak wyżej.
Przekątna BD dzieli równoległobok BMDN na dwa trójkąty o równych polach oraz romb ABCD na dwa trójkąty o równych polach. Ponieważ pole tego równoległoboku to jedna trzecia pola rombu, więc pole trójkąta NBD jest trzecią częścią pola trójkąta BDA. Trójkąty NBD i BDA są równoramienne i mają ten sam kąt przy wierzchołku B, a jest to kąt przy podstawie każdego z tych trójkątów, więc trójkąty te są podobne. Skala s tego podobieństwa jest równa
.
Kwadrat skali tego podobieństwa jest równy stosunkowi pól tych trójkątów, czyli
.
Zatem , .
Z twierdzenia cosinusów dla trójkąta BDA otrzymujemy
,
czyli
,
,
,
,
.
Schemat punktowania
Schemat punktowania I sposobu rozwiązania
rozwiązanie pełne: zdający obliczy : .
rozwiązanie zadania do końca, lecz z usterkami, które jednak nie przekreślają poprawności rozwiązania (np. błędy rachunkowe).
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający wyznaczy długość odcinka FB w zależności od długości boku rombu i wykorzysta definicję cosinusa w trójkącie prostokątnym AFD: i .
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający wyznaczy długość odcinka FB w zależności od długości boku rombu lub wykorzysta definicję cosinusa w trójkącie prostokątnym AFD: lub .
rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający wyznaczy długość odcinka AN (lub NB) w zależności od długości boku rombu: ().
rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania zadania: zdający
• zapisze, że stosunek pól trójkątów AND i BDN jest równy stosunkowi długości ich podstaw zawartych w prostej AB
• zaznaczy wysokość DF trójkąta NBD i zapisze, że odcinki NF i FB są równe
ALBO
• zapisze układ równań pozwalający wyznaczyć długość odcinka AN (lub NB) w zależności od długości boku rombu: i i , gdzie x = ∣AN∣.
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Schemat punktowania II sposobu rozwiązania
rozwiązanie pełne: zdający obliczy : .
rozwiązanie zadania do końca, lecz z usterkami, które jednak nie przekreślają poprawności rozwiązania (np. błędy rachunkowe).
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający zapisze układ równań, pozwalający obliczyć cosinus kąta ostrego rombu: oraz .
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający zapisze jedno z równań, które pozwala obliczyć cosinus kąta ostrego rombu: lub .
rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający wyznaczy długość odcinka AN (lub NB) w zależności od długości boku rombu: ().
rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania zadania: zdający
• zapisze, że stosunek pól trójkątów AND i BDN jest równy stosunkowi długości ich podstaw zawartych w prostej AB
• zapisze dwa równania wynikające z twierdzenia cosinusów dla trójkątów ABD i AND: , , gdzie x = ∣AN∣
ALBO
• zapisze układ równań pozwalający wyznaczyć długość odcinka AN w zależności od długości boku rombu: i i .
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Schemat punktowania III i IV sposobu rozwiązania
rozwiązanie pełne: zdający obliczy : .
rozwiązanie zadania do końca, lecz z usterkami, które jednak nie przekreślają poprawności rozwiązania (np. błędy rachunkowe).
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający
• zapisze układ równań z niewiadomymi m, a, , np.: i
oraz
• obliczy wartość dowolnej funkcji trygonometrycznej kąta , np.: .
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający
• zapisze układ równań z niewiadomymi m, a, , np.: i
lub
• obliczy wartość dowolnej funkcji trygonometrycznej kąta , np.: .
rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający
• zapisze, że trójkąty FBD i SBA są podobne i , i
• zapisze, że trójkąty NBD i BDA są podobne i .
albo
rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania zadania: zdający
• zapisze, że pole trójkąta FBD jest dwunastą częścią pola rombu ABCD
• zapisze, że pole trójkąta SBA jest czwartą częścią pola rombu ABCD
ALBO
• zapisze, że pole trójkąta NBD jest trzecią częścią pola trójkąta BDA.
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Warunek MB = ND = BD pozwala ustalić, że trójkąty NBD są równoramienne. Średnia trudność wymaga skombinowania informacji o równych polach trzech figur.