Zadanie 11, matura czerwiec 2022, matematyka rozszerzona

4 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2022

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Rozwiąż równanie cos⁡(3x)+3sin⁡(3x)+1=0\cos(3x) + \sqrt{3} \sin(3x) + 1 = 0 w przedziale ⟨0,π⟩\langle0, \pi\rangle.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

x=π3x=\frac{\pi}{3} lub x = π lub x=59πx=\frac{5}{9}\pi

Sposób 1.

Dzielimy obie strony równania cos⁡(3x)+3sin⁡(3x)+1=0\cos(3x) + \sqrt{3} \sin(3x) + 1 = 0 przez 2 i otrzymujemy kolejno

12cos⁡(3x)+32sin⁡(3x)=−12\frac{1}{2}\cos(3x)+\frac{\sqrt{3}}{2}\sin(3x)=-\frac{1}{2}

sin⁡π6cos⁡(3x)+cos⁡π6sin⁡(3x)=−12\sin\frac{\pi}{6}\cos(3x)+\cos\frac{\pi}{6}\sin(3x)=-\frac{1}{2}

Stąd, po zastosowaniu wzoru na sinus sumy argumentów, otrzymujemy równanie elementarne sin⁡(π6+3x)=−12\sin\left(\frac{\pi}{6}+3x\right)=-\frac{1}{2}.

Zatem π6+3x=76π+2πk\frac{\pi}{6}+3x=\frac{7}{6}\pi+2\pi k lub π6+3x=−π6+2πk\frac{\pi}{6}+3x=-\frac{\pi}{6}+2\pi k, gdzie k jest dowolną liczbą całkowitą, więc x=π3+23πkx=\frac{\pi}{3}+\frac{2}{3}\pi k lub x=−π9+23πkx=-\frac{\pi}{9}+\frac{2}{3}\pi k.

Ograniczamy się do przedziału ⟨0,π⟩\langle 0, \pi\rangle i otrzymujemy rozwiązania: x=π3x=\frac{\pi}{3} lub x = π lub x=59πx=\frac{5}{9}\pi.

Sposób 2.

Po podzieleniu przez 2: cos⁡π3cos⁡(3x)+sin⁡π3sin⁡(3x)=−12\cos\frac{\pi}{3}\cos(3x)+\sin\frac{\pi}{3}\sin(3x)=-\frac{1}{2}, więc ze wzoru na cosinus różnicy cos⁡(3x−π3)=−12\cos\left(3x-\frac{\pi}{3}\right)=-\frac{1}{2}.

Zatem 3x−π3=23π+2πk3x-\frac{\pi}{3}=\frac{2}{3}\pi+2\pi k lub 3x−π3=43π+2πk3x-\frac{\pi}{3}=\frac{4}{3}\pi+2\pi k, czyli x=π3+23πkx=\frac{\pi}{3}+\frac{2}{3}\pi k lub x=59π+23πkx=\frac{5}{9}\pi+\frac{2}{3}\pi k, gdzie k jest dowolną liczbą całkowitą.

W przedziale ⟨0,π⟩\langle 0, \pi\rangle: x=π3x=\frac{\pi}{3} lub x = π lub x=59πx=\frac{5}{9}\pi.

Sposób 3. (metoda analizy starożytnych)

Zapisujemy równanie w postaci cos⁡(3x)+3sin⁡(3x)=−1\cos(3x)+\sqrt{3}\sin(3x)=-1 i podnosimy obie strony do kwadratu: cos⁡2(3x)+23sin⁡(3x)cos⁡(3x)+3sin⁡2(3x)=1\cos^2(3x)+2\sqrt{3}\sin(3x)\cos(3x)+3\sin^2(3x)=1, czyli 2sin⁡(3x)(sin⁡(3x)+3cos⁡(3x))=02\sin(3x)\left(\sin(3x)+\sqrt{3}\cos(3x)\right)=0, więc sin⁡(3x)=0\sin(3x)=0 lub sin⁡(3x)+3cos⁡(3x)=0\sin(3x)+\sqrt{3}\cos(3x)=0.

Z równania sin⁡(3x)=0\sin(3x)=0 otrzymujemy x=13π⋅kx=\frac{1}{3}\pi\cdot k; sprawdzenie pokazuje, że rozwiązaniami równania wyjściowego są tylko liczby z k nieparzystym (dla k parzystego lewa strona równania jest równa 2).

Z równania sin⁡(3x)+3cos⁡(3x)=0\sin(3x)+\sqrt{3}\cos(3x)=0 (liczby, dla których cos⁡(3x)=0\cos(3x)=0, go nie spełniają) otrzymujemy tg⁡(3x)=−3\operatorname{tg}(3x)=-\sqrt{3}, czyli x=−π9+13π⋅kx=-\frac{\pi}{9}+\frac{1}{3}\pi\cdot k; sprawdzenie pokazuje, że rozwiązaniami równania wyjściowego są tylko liczby z k parzystym.

Rozwiązania w przedziale ⟨0,π⟩\langle 0, \pi\rangle: x=π3x=\frac{\pi}{3} lub x = π lub x=59πx=\frac{5}{9}\pi.

Schemat punktowania

4 pkt

zastosowanie poprawnej metody rozwiązania równania cos⁡(3x)+3sin⁡(3x)+1=0\cos(3x) + \sqrt{3} \sin(3x) + 1 = 0 i podanie prawidłowych rozwiązań w przedziale ⟨0,π⟩\langle 0, \pi\rangle: x=π3x=\frac{\pi}{3} lub x = π lub x=59πx=\frac{5}{9}\pi.

3 pkt

zapisanie poprawnie obu serii rozwiązań równania sin⁡(π6+3x)=−12\sin\left(\frac{\pi}{6}+3x\right)=-\frac{1}{2} (lub cos⁡(3x−π3)=−12\cos\left(3x-\frac{\pi}{3}\right)=-\frac{1}{2}) w R\mathbb{R}, np.: x=π3+23πkx=\frac{\pi}{3}+\frac{2}{3}\pi k lub x=−π9+23πkx=-\frac{\pi}{9}+\frac{2}{3}\pi k, gdzie k jest liczbą całkowitą (bez wyznaczenia rozwiązań z danego przedziału)

– zapisanie poprawnie jednego z rozwiązań równania sin⁡(π6+3x)=−12\sin\left(\frac{\pi}{6}+3x\right)=-\frac{1}{2} (lub cos⁡(3x−π3)=−12\cos\left(3x-\frac{\pi}{3}\right)=-\frac{1}{2}) w przedziale ⟨0,π⟩\langle 0, \pi\rangle, np.: x=π3x=\frac{\pi}{3} (lub x = π, lub x=59πx=\frac{5}{9}\pi)

ALBO

– rozwiązanie równania sin⁡(3x)=0\sin(3x)=0 w zbiorze liczb rzeczywistych i odrzucenie rozwiązań obcych: x=13π⋅kx=\frac{1}{3}\pi\cdot k, gdzie k jest liczbą całkowitą nieparzystą

ALBO

– rozwiązanie równania sin⁡(3x)+3cos⁡(3x)=0\sin(3x)+\sqrt{3}\cos(3x)=0 w zbiorze liczb rzeczywistych i odrzucenie rozwiązań obcych: x=−π9+13π⋅kx=-\frac{\pi}{9}+\frac{1}{3}\pi\cdot k, gdzie k jest liczbą całkowitą parzystą.

albo

2 pkt

zapisanie równania sin⁡(π6+3x)=−12\sin\left(\frac{\pi}{6}+3x\right)=-\frac{1}{2} (lub cos⁡(3x−π3)=−12\cos\left(3x-\frac{\pi}{3}\right)=-\frac{1}{2})

– rozwiązanie równania sin⁡(3x)=0\sin(3x)=0 w zbiorze liczb rzeczywistych bez odrzucenia rozwiązań obcych równania cos⁡(3x)+3sin⁡(3x)+1=0\cos(3x) + \sqrt{3} \sin(3x) + 1 = 0: x=13π⋅kx=\frac{1}{3}\pi\cdot k, gdzie k jest liczbą całkowitą

ALBO

– rozwiązanie równania sin⁡(3x)+3cos⁡(3x)=0\sin(3x)+\sqrt{3}\cos(3x)=0 w zbiorze liczb rzeczywistych bez odrzucenia rozwiązań obcych równania cos⁡(3x)+3sin⁡(3x)+1=0\cos(3x) + \sqrt{3} \sin(3x) + 1 = 0: x=−π9+13π⋅kx=-\frac{\pi}{9}+\frac{1}{3}\pi\cdot k, gdzie k jest liczbą całkowitą.

albo

1 pkt

zapisanie równania w postaci 12cos⁡(3x)+32sin⁡(3x)+12=0\frac{1}{2}\cos(3x)+\frac{\sqrt{3}}{2}\sin(3x)+\frac{1}{2}=0

– zapisanie alternatywy równań sin⁡(3x)=0\sin(3x)=0 lub sin⁡(3x)+3cos⁡(3x)=0\sin(3x)+\sqrt{3}\cos(3x)=0.

albo

0 pkt

rozwiązanie, które nie spełnia warunków za 1 pkt, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeśli jedynym błędem zdającego jest błąd przy przepisywaniu wzoru trygonometrycznego, np. zapisuje cosinus sumy argumentów zamiast cosinusa ich różnicy i konsekwentnie doprowadzi rozwiązanie do końca, to zdający może otrzymać 2 punkty za całe rozwiązanie.

2. Jeżeli zdający, rozwiązując jedno z otrzymanych równań, stosuje metodę analizy starożytnych, np. podnosi obie strony równania cos⁡(3x)+3sin⁡(3x)=−1\cos(3x)+\sqrt{3}\sin(3x)=-1 do kwadratu i nie odrzuci rozwiązań obcych, to za całe rozwiązanie może otrzymać co najwyżej 2 punkty.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Należy pamiętać o odrzuceniu rozwiązań obcych przy zastosowaniu metody analizy starożytnych (podnoszenia do kwadratu). Jeśli zdający popełni tylko błąd w przepisywaniu wzoru trygonometrycznego ale konsekwentnie doprowadzirozwiązanie do końca, może otrzymać 2 punkty.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.