Zadanie 12, matura czerwiec 2022, matematyka rozszerzona

5 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2022

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

Podstawą graniastosłupa prostego ABCDA1B1C1D1 jest trapez równoramienny ABCD wpisany w okrąg o środku O i promieniu R. Dłuższa podstawa AB trapezu jest średnicą tego okręgu, a krótsza – cięciwą odpowiadającą kątowi środkowemu o mierze 2α (zobacz rysunek). Przekątna ściany bocznej zawierającej ramię trapezu jest nachylona do płaszczyzny podstawy pod kątem o mierze α. Wyznacz objętość tego graniastosłupa jako funkcję promienia R i miary kąta α.

graniastosłup prosty ABCDA1B1C1D1, w podstawie trapez ABCD wpisany w okrąg o środku O na podstawie AB; zaznaczone odcinki AO i OB długości R oraz kąt środkowy COD o mierze 2αPowiększ
graniastosłup prosty ABCDA1B1C1D1, w podstawie trapez ABCD wpisany w okrąg o środku O na podstawie AB; zaznaczone odcinki AO i OB długości R oraz kąt środkowy COD o mierze 2α

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

V=R3sin⁡α (1+sin⁡α)2−2sin⁡αV=R^3\sin\alpha\,(1+\sin\alpha)\sqrt{2-2\sin\alpha}

Ponieważ ∣∠COD∣=2α|\angle COD|=2\alpha, więc ∣∠DBC∣=α|\angle DBC|=\alpha jako miara kąta wpisanego opartego na tym samym łuku, co kąt środkowy COD.

Obliczamy długość krótszej podstawy CD trapezu. Okrąg o środku O i promieniu R jest okręgiem opisanym na trójkącie BCD. Z twierdzenia sinusów: ∣CD∣sin⁡∣∠DBC∣=2R\frac{|CD|}{\sin|\angle DBC|}=2R, czyli ∣CD∣sin⁡α=2R\frac{|CD|}{\sin\alpha}=2R. Stąd ∣CD∣=2Rsin⁡α|CD|=2R\sin\alpha.

Ponieważ trójkąty AOD i BOC są przystające oraz ∣∠COD∣=2α|\angle COD|=2\alpha, więc ∣∠AOD∣=∣∠BOC∣=180∘−2α2=90∘−α|\angle AOD|=|\angle BOC|=\frac{180^\circ-2\alpha}{2}=90^\circ-\alpha.

Niech CE będzie wysokością trapezu opuszczoną z wierzchołka C na podstawę AB. Z trójkąta OEC: hR=sin⁡(90∘−α)=cos⁡α\frac{h}{R}=\sin(90^\circ-\alpha)=\cos\alpha, stąd h=Rcos⁡αh=R\cos\alpha.

Miara kąta nachylenia przekątnej B1C ściany bocznej BCC1B1 do płaszczyzny podstawy jest równa α, więc H∣BC∣=tg⁡α\frac{H}{|BC|}=\operatorname{tg}\alpha.

Z twierdzenia cosinusów dla trójkąta BOC: ∣BC∣2=R2+R2−2R⋅R⋅cos⁡(90∘−α)=2R2−2R2sin⁡α|BC|^2=R^2+R^2-2R\cdot R\cdot\cos(90^\circ-\alpha)=2R^2-2R^2\sin\alpha, więc ∣BC∣=R2−2sin⁡α|BC|=R\sqrt{2-2\sin\alpha}.

Zatem H=∣BC∣⋅tg⁡α=R2−2sin⁡α⋅tg⁡αH=|BC|\cdot\operatorname{tg}\alpha=R\sqrt{2-2\sin\alpha}\cdot\operatorname{tg}\alpha.

Objętość: V=∣AB∣+∣CD∣2⋅h⋅H=2R+2Rsin⁡α2⋅Rcos⁡α⋅R2−2sin⁡α⋅tg⁡αV=\frac{|AB|+|CD|}{2}\cdot h\cdot H=\frac{2R+2R\sin\alpha}{2}\cdot R\cos\alpha\cdot R\sqrt{2-2\sin\alpha}\cdot\operatorname{tg}\alpha.

Zatem objętość graniastosłupa jest równa V=R3sin⁡α⋅(1+sin⁡α)2−2sin⁡αV=R^3\sin\alpha\cdot(1+\sin\alpha)\sqrt{2-2\sin\alpha}.

Schemat punktowania

5 pkt

obliczenie objętości V graniastosłupa: V=R3⋅sin⁡α⋅(1+sin⁡α)⋅2−2sin⁡αV=R^3\cdot\sin\alpha\cdot(1+\sin\alpha)\cdot\sqrt{2-2\sin\alpha}.

4 pkt

obliczenie wysokości H graniastosłupa (w zależności od R i α) oraz długości podstawy CD trapezu (w zależności od R i α): H=R⋅2−2sin⁡α⋅tg⁡αH=R\cdot\sqrt{2-2\sin\alpha}\cdot\operatorname{tg}\alpha oraz ∣CD∣=2Rsin⁡α|CD|=2R\sin\alpha

– obliczenie wysokości H graniastosłupa (w zależności od R i α) oraz wysokości h trapezu (w zależności od R i α): H=R⋅2−2sin⁡α⋅tg⁡αH=R\cdot\sqrt{2-2\sin\alpha}\cdot\operatorname{tg}\alpha oraz h=Rcos⁡αh=R\cos\alpha.

albo

3 pkt

obliczenie długości ramienia BC (lub AD) trapezu (w zależności od R i α) oraz długości podstawy CD trapezu (w zależności od R i α): ∣BC∣=R⋅2−2sin⁡α|BC|=R\cdot\sqrt{2-2\sin\alpha} (lub ∣AD∣=R⋅2−2sin⁡α|AD|=R\cdot\sqrt{2-2\sin\alpha}) oraz ∣CD∣=2Rsin⁡α|CD|=2R\sin\alpha

– obliczenie długości ramienia BC (lub AD) trapezu (w zależności od R i α) oraz wysokości h trapezu (w zależności od R i α): ∣BC∣=R⋅2−2sin⁡α|BC|=R\cdot\sqrt{2-2\sin\alpha} (lub ∣AD∣=R⋅2−2sin⁡α|AD|=R\cdot\sqrt{2-2\sin\alpha}) oraz h=Rcos⁡αh=R\cos\alpha.

albo

2 pkt

obliczenie długości podstawy CD trapezu (w zależności od R i α): ∣CD∣=2Rsin⁡α|CD|=2R\sin\alpha

– obliczenie wysokości h trapezu (w zależności od R i α): h=Rcos⁡αh=R\cos\alpha

ALBO

– zapisanie związku między ∣BC∣, R oraz α (otrzymanego np. z zastosowania twierdzenia cosinusów do trójkąta BOC albo twierdzenia sinusów do trójkąta ABC), np. ∣BC∣2=R2+R2−2R⋅R⋅cos⁡(90∘−α)|BC|^2=R^2+R^2-2R\cdot R\cdot\cos(90^\circ-\alpha), ∣BC∣sin⁡(45∘−α2)=2R\frac{|BC|}{\sin\left(45^\circ-\frac{\alpha}{2}\right)}=2R.

albo

1 pkt

obliczenie miary kąta DBC: ∣∠DBC∣=α|\angle DBC|=\alpha

– obliczenie miary kąta OCE: ∣∠OCE∣=α|\angle OCE|=\alpha

ALBO

– obliczenie miary kąta BOC (lub AOD): ∣∠BOC∣=90∘−α|\angle BOC|=90^\circ-\alpha

ALBO

– zapisanie związku między ∣CD∣, R oraz α otrzymanego z zastosowania twierdzenia cosinusów do trójkąta COD, np. ∣CD∣2=R2+R2−2R⋅R⋅cos⁡(2α)|CD|^2=R^2+R^2-2R\cdot R\cdot\cos(2\alpha)

ALBO

– zapisanie 12⋅∣CD∣R=sin⁡α\frac{\frac{1}{2}\cdot|CD|}{R}=\sin\alpha.

albo

0 pkt

rozwiązanie, które nie spełnia warunków za 1 pkt, albo brak rozwiązania.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Przekątna B1C ściany bocznej BCC1B1 jest nachylona pod kątem α do podstawy, co daje tg⁡α=H∣BC∣\tg\alpha=\frac{H}{|BC|}. Twierdzenie sinusów w trójkącie BCD wpisanym w okrąg o promieniu R pozwala szybko otrzymać ∣CD∣. Przekątna B1C ściany bocznej BCC1B1 jest nachylona pod kątem α do podstawy, co daje tg⁡α=H∣BC∣\tg\alpha=\frac{H}{|BC|}. Twierdzenie sinusów w trójkącie BCD wpisanym w okrąg o promieniu R pozwala szybko otrzymać ∣CD∣.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.