Zadanie 12.2, matura czerwiec 2020, fizyka rozszerzona

2 pktobliczeniowetrudne 22%Czerwiec 2020

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Obiekt PSR 1257+12 jest gwiazdą neutronową o średnicy kilkunastu kilometrów. Ta gwiazda jest pulsarem milisekundowym, który obraca się wokół osi własnej 160 razy na sekundę. Wokół niego krążą pierwsze odkryte – przez polskiego astronoma Aleksandra Wolszczana – planety poza Układem Słonecznym. Układ składa się z pulsara jako gwiazdy centralnej i trzech planet krążących wokół tego pulsara. Jedną z nich jest planeta o nazwie Draugr, która okrąża pulsar po orbicie kołowej o promieniu r = 0,19 au, w czasie T = 25,3 doby (ziemskiej).

Masa pulsara jest znacznie większa od masy każdej z okrążających go planet. Pomiń wzajemne oddziaływanie planet. Przyjmij, że 1 au = 150 mln km (au – jednostka astronomiczna).

Polecenie

2 punkty

Dodatkowe informacje do zadań 12.2. i 12.3.

Opisany pulsar powstał w wyniku zapadania się jądra gwiazdy, którego rozmiary były znacznie większe niż obecne rozmiary pulsara. W wyniku zapadania grawitacyjnego promień tego jądra się zmniejszył, a częstotliwość obrotu wzrosła. Obecnie pulsar obraca się wokół własnej osi około 160 razy na sekundę.

Do obliczeń przyjmij uproszczony model zjawiska oparty na następujących założeniach dotyczących końcowego etapu zapadania się jądra gwiazdy:

• przyjmij, że masa M jądra gwiazdy się nie zmienia

• pomiń ewentualne straty momentu pędu

• przyjmij, że zapadające się jądro gwiazdy jest ciałem o momencie bezwładności równym kMRt2, gdzie Rt jest chwilowym promieniem jądra gwiazdy, a k pozostaje stałe

• pomiń efekty relatywistyczne i wpływ innych obiektów.

Oblicz częstotliwość obrotu jądra gwiazdy dookoła osi własnej w chwili, gdy miało ono promień 10 razy większy niż obecnie. Wykorzystaj odpowiednie zasady i wzory fizyczne.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

f10 = 1,6 Hz

Przykładowe rozwiązanie (CKE): skorzystamy z zasady zachowania momentu pędu bryły sztywnej. Oznaczymy jako L10 moment pędu jądra gwiazdy, gdy miała promień 10 razy większy niż obecnie, natomiast jako L1 oznaczymy moment pędu jądra gwiazdy przy obecnym promieniu R:

L10 = L1, gdzie: L10 = I10ω10  L1 = I1ω1

I10ω10 = I1ω1

Podstawiamy wzory na moment bezwładności I gwiazdy oraz na jej prędkość kątową:

kM(10R)2 ⋅ 2πf10 = kMR2 ⋅ 2πf1 →  100R2f10 = R2f1

f10=f1100→f10=160 Hz100=1,6 Hzf_{10} = \frac{f_1}{100} \quad \rightarrow \quad f_{10} = \frac{160\ \mathrm{Hz}}{100} = 1{,}6\ \mathrm{Hz}

Schemat punktowania

2 pkt

poprawna metoda obliczenia częstotliwości obrotu gwiazdy przy promieniu 10R oraz prawidłowy wynik liczbowy z jednostką.

1 pkt

skorzystanie z zasady zachowania momentu pędu, łącznie z zastosowaniem wzoru na moment pędu bryły sztywnej względem jej osi obrotu dla dwóch sytuacji: gdy jądro miało promień 10R oraz gdy jądro ma obecny promień R (np. zapis: I10ω10 = I1ω1).

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.