Zadanie 2.3, matura czerwiec 2020, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2020

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Ciało, które potraktujemy jako punkt materialny, początkowo poruszało się ruchem jednostajnym wzdłuż prostej AB w układzie inercjalnym. Gdy ciało znalazło się w punkcie B, zostało uderzone. Na skutek zadziałania siły F⃗\vec{F} w punkcie B nastąpiła zmiana pędu ciała – po uderzeniu ciało poruszało się ruchem jednostajnym wzdłuż prostej k z inną wartością prędkości niż przed uderzeniem.

Na poniższym rysunku zilustrowano fragment toru ruchu ciała w układzie współrzędnych (x, y). Ponadto na fragmencie prostej AB przedstawiono położenia ciała w czterech wybranych chwilach, pomiędzy którymi upływał jednakowy odstęp czasu Δt = 1 s. Analogicznych położeń ciała wzdłuż fragmentu prostej k nie przedstawiono. Narysowano wektor siły F⃗\vec{F}, która zadziałała w punkcie B. Długość każdego boku kratki na rysunku odpowiada rzeczywistej długości 1 m.

układ współrzędnych x, y na siatce kratek; pozioma prosta AB z czterema zaznaczonymi położeniami ciała (pierwsze w punkcie A, ostatnie w punkcie B), w punkcie B wektor siły F skierowany pionowo w górę, z punktu B wychodzi ukośnie w górę w prawo prosta k; odcinek skali 1 m równy bokowi kratkiPowiększ
układ współrzędnych x, y na siatce kratek; pozioma prosta AB z czterema zaznaczonymi położeniami ciała (pierwsze w punkcie A, ostatnie w punkcie B), w punkcie B wektor siły F skierowany pionowo w górę, z punktu B wychodzi ukośnie w górę w prawo prosta k; odcinek skali 1 m równy bokowi kratki

Do dalszej analizy opisanego ruchu przyjmij, że:

• czas działania siły F⃗\vec{F} był na tyle krótki, że na rysunku pominięto zakrzywioną część toru ruchu od punktu B, gdy na ciało działała siła

• siła F⃗\vec{F} była stała.

Polecenie

3 punkty

Czas działania siły F⃗\vec{F} wynosił ΔtB = 0,01 s. Masa ciała była równa m = 0,2 kg.

Oblicz wartość siły F⃗\vec{F}.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

F = 60 N

Sposób 1. (wykorzystanie II zasady dynamiki)

Zapiszemy drugą zasadę dynamiki (w postaci wektorowej):

Δp⃗ΔtB=F⃗→mΔv⃗ΔtB=F⃗\frac{\Delta\vec{p}}{\Delta t_B} = \vec{F} \quad \rightarrow \quad m\frac{\Delta\vec{v}}{\Delta t_B} = \vec{F}

Zmiana prędkości ciała Δv⃗\Delta\vec{v} po zadziałaniu siły – zgodnie z drugą zasadą dynamiki – jest składową prędkości uzyskaną w kierunku siły. Zatem jest to składowa wzdłuż osi y:

Δv⃗=v⃗−v⃗x=v⃗y=Δy⃗Δt=[0;3 m1 s]→∣Δv⃗∣=Δv=vy=3 ms\Delta\vec{v} = \vec{v} - \vec{v}_x = \vec{v}_y = \frac{\Delta\vec{y}}{\Delta t} = \left[0; \frac{3\ \mathrm{m}}{1\ \mathrm{s}}\right] \quad \rightarrow \quad |\Delta\vec{v}| = \Delta v = v_y = 3\ \frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}}

Obliczamy wartość siły:

F=mΔvΔtB=mvyΔtB=0,2 kg⋅3 ms0,01 s=60 NF = m\frac{\Delta v}{\Delta t_B} = m\frac{v_y}{\Delta t_B} = \frac{0{,}2\ \mathrm{kg} \cdot 3\ \frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}}}{0{,}01\ \mathrm{s}} = 60\ \mathrm{N}

Sposób 2. (wykorzystanie twierdzenia o pracy i energii kinetycznej)

Skorzystamy z twierdzenia o pracy i energii kinetycznej: zmiana energii kinetycznej jest równa pracy siły wypadkowej:

12m(vk2−vx2)=WF→12mvy2=WF\frac{1}{2}m(v_k^2 - v_x^2) = W_F \quad \rightarrow \quad \frac{1}{2}mv_y^2 = W_F

Stała siła F⃗\vec{F} działa w kierunku y prostopadłym do osi x, zatem praca tej siły nie zależy od całej drogi (przebytej podczas działania siły), tylko od przemieszczenia w kierunku y. Zatem:

WF = FΔyB

gdzie ΔyB jest przemieszczeniem ciała w kierunku y w czasie ΔtB. Ruch w kierunku y podczas działania siły jest ruchem jednostajnie przyśpieszonym, gdzie:

v0y=0vk y=vy=3 msv_{0y} = 0 \qquad v_{k\,y} = v_y = 3\ \frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}}, zatem ΔyB=12vyΔtB=12⋅3 ms⋅0,01 s=0,015 m\Delta y_B = \frac{1}{2}v_y\Delta t_B = \frac{1}{2} \cdot 3\ \frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}} \cdot 0{,}01\ \mathrm{s} = 0{,}015\ \mathrm{m}

Z powyższych równań wyznaczymy wartość siły:

12mvy2=F⋅12vyΔtB→12⋅0,2 kg⋅32 m2/s2=F⋅0,015 m→F=60 N\frac{1}{2}mv_y^2 = F \cdot \frac{1}{2}v_y\Delta t_B \quad \rightarrow \quad \frac{1}{2} \cdot 0{,}2\ \mathrm{kg} \cdot 3^2\ \mathrm{m^2/s^2} = F \cdot 0{,}015\ \mathrm{m} \quad \rightarrow \quad F = 60\ \mathrm{N}

Schemat punktowania

Sposób 1.:

3 pkt

poprawna metoda wyznaczenia wartości siły i prawidłowy wynik z jednostką.

2 pkt

poprawne zapisanie II zasady dynamiki jako związku siły ze zmianą wektora prędkości w czasie ΔtB, łącznie z identyfikacją zmiany prędkości Δv⃗\Delta\vec{v} jako v⃗y\vec{v}_y – składowej prędkości w kierunku siły (może być w jednym zapisie, np. wystarczy mvyΔtB=Fm\frac{v_y}{\Delta t_B} = F).

1 pkt

zapisanie II zasady dynamiki jako związku siły ze zmianą wektora pędu w czasie ΔtB, łącznie z wykorzystaniem wzoru na pęd

LUB

– zapisanie II zasady dynamiki jako związku siły z przyśpieszeniem, łącznie z określeniem przyśpieszenia jako a⃗=Δv⃗ΔtB\vec{a} = \frac{\Delta\vec{v}}{\Delta t_B}

LUB

– obliczenie przyśpieszenia w kierunku y w czasie działania siły (np. a=vyΔtB=3 m/s0,01 s=300 m/s2a = \frac{v_y}{\Delta t_B} = \frac{3\ \mathrm{m/s}}{0{,}01\ \mathrm{s}} = 300\ \mathrm{m/s^2}).

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Uwagi dodatkowe

1. Gdy zdający w zapisie II zasady dynamiki błędnie zinterpretuje wartość różnicy wektorów (jako różnicę wartości wektorów), ale podstawi właściwy czas do wzoru, to otrzymuje 1 pkt.

2. Określenie wartości Δv wektora Δv⃗\Delta\vec{v} jako różnicy wartości wektorów v⃗k\vec{v}_k i v⃗x\vec{v}_x jest błędem i uniemożliwia zgodnie z powyższymi zasadami oceniania przyznanie dwóch punktów.

Sposób 2.:

3 pkt

poprawna metoda wyznaczenia wartości siły i prawidłowy wynik z jednostką.

2 pkt

skorzystanie z twierdzenia o energii kinetycznej i pracy siły wypadkowej, łącznie z uwzględnieniem faktu, że praca nie zależy od całej drogi, tylko od przemieszczenia w kierunku y podczas działania siły, a ruch w kierunku y podczas działania tej stałej siły jest jednostajnie przyśpieszony.

1 pkt

skorzystanie z twierdzenia o energii kinetycznej i pracy siły wypadkowej, łącznie z uwzględnieniem iloczynu siły F⃗\vec{F} i przemieszczenia (bez konieczności określenia, że praca zależy od przemieszczenia w kierunku y).

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Komentarz. Częsty błąd: błędna interpretacja różnicy wektorów (jako różnica wartości zamiast wektorowa). Jeśli zdający zrobi błąd rachunkowy przy poprawnej metodzie, otrzymuje 1 pkt.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.