Zadanie 6.1, matura czerwiec 2023, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
W cylindrze szczelnie zamkniętym ruchomym tłokiem znajdowała się pewna ustalona masa powietrza. Tłok powoli przesuwano, w wyniku czego objętość powietrza wewnątrz cylindra się zmniejszała, a ciśnienie tego powietrza się zwiększało.
Podczas doświadczenia wykonano pięć pomiarów. W każdym z nich mierzono różnicę Δpi między ciśnieniem powietrza wewnątrz cylindra a ciśnieniem atmosferycznym, a także mierzono objętość Vi powietrza w cylindrze ().
Do obliczeń przyjmij następujące dane oraz założenia:
• powietrze w cylindrze potraktuj jako gaz doskonały
• podczas pomiarów ciśnienie atmosferyczne było równe pat = 1020 hPa
• temperatura powietrza w cylindrze w czasie pomiaru nr 5 wynosiła 22 °C
• średnia masa molowa powietrza wynosi μ = 29 g/mol.
Wyniki pomiarów przedstawiono w poniższej tabeli.
| Nr pomiaru | 1. | 2. | 3. | 4. | 5. |
| Vi, cm3 | 60,0 | 50,0 | 40,0 | 30,0 | 20,0 |
| Δpi, hPa | 100 | 300 | 600 | 1200 | 2300 |
Polecenie
4 punktyPrzyjmij, że jeśli różnica pomiędzy największą a najmniejszą temperaturą (lub wielkością proporcjonalną do temperatury) pośród tych pięciu pomiarów jest mniejsza niż 5% mniejszej z nich, to różnice temperatur w pomiarach 1.–5. wynikają tylko z niepewności pomiaru.
Ustal i zapisz, czy gaz w cylindrze podlegał przemianie izotermicznej. Powołaj się na odpowiednie prawa lub zależności fizyczne i wykonaj niezbędne obliczenia, uzasadniające Twoje stwierdzenie.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Przemiana jest izotermiczna (różnice iloczynów piVi wynikają tylko z niepewności pomiaru).
Korzystamy z własności przemiany izotermicznej. Zgodnie z równaniem stanu gazu doskonałego: pV = nRT. Ponieważ w przemianie izotermicznej temperatura jest stała, a przemianie ulega ustalona masa gazu, to prawa strona równania jest stała:
pV = const
Zatem, żeby ustalić, czy przemiana jest izotermiczna, należy ustalić, czy iloczyn piVi () jest taki sam (z uwzględnieniem niepewności pomiaru) we wszystkich pięciu pomiarach. Ciśnienie gazu w cylindrze w każdym i-tym pomiarze:
pi = pat + Δpi
(Proporcje danej wielkości lub równość danej wielkości są niezależne od użytych jednostek tej wielkości, więc w celu zbadania, czy piVi jest stałe, nie trzeba zamieniać jednostek.)
Pomiar 1: p1 = 1120 hPa, p1V1 = 1120 ⋅ 60 = 67 200 hPa ⋅ cm3
Pomiar 2: p2 = 1320 hPa, p2V2 = 1320 ⋅ 50 = 66 000 hPa ⋅ cm3
Pomiar 3: p3 = 1620 hPa, p3V3 = 1620 ⋅ 40 = 64 800 hPa ⋅ cm3
Pomiar 4: p4 = 2220 hPa, p4V4 = 2220 ⋅ 30 = 66 600 hPa ⋅ cm3
Pomiar 5: p5 = 3320 hPa, p5V5 = 3320 ⋅ 20 = 66 400 hPa ⋅ cm3
Sprawdzamy – zgodnie z warunkiem określonym w zadaniu – czy różnice iloczynów piVi wynikają z niepewności pomiaru:
Różnice iloczynów piVi wynikają tylko z niepewności pomiaru, czyli przemiana jest izotermiczna.
Schemat punktowania
poprawna metoda sprawdzenia własności przemiany izotermicznej (opisana w warunku za 3 pkt) oraz sprawdzenie warunku dotyczącego niepewności pomiaru oraz zapisanie poprawnej odpowiedzi.
zapisanie własności przemiany izotermicznej jako piVi = const oraz poprawna metoda określenia ciśnienia gazu wewnątrz cylindra, tzn. zapisanie, że pi = Δpi + pat oraz prawidłowe wyniki liczbowe dla iloczynów piVi (lub temperatur) w każdym pomiarze.
zapisanie własności przemiany izotermicznej jako piVi = const oraz poprawna metoda określenia ciśnienia gazu wewnątrz cylindra, tzn. zapisanie, że pi = Δpi + pat.
zapisanie własności przemiany izotermicznej jako pV = const (lub równoważnie).
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Do sprawdzenia izotermiczności można również obliczyć temperatury dla każdego pomiaru używając równania gazu doskonałego i sprawdzić czy różnice temperatur są mniejsze niż 5% najmniejszej temperatury.