Zadanie 6.1, matura czerwiec 2023, fizyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

W cylindrze szczelnie zamkniętym ruchomym tłokiem znajdowała się pewna ustalona masa powietrza. Tłok powoli przesuwano, w wyniku czego objętość powietrza wewnątrz cylindra się zmniejszała, a ciśnienie tego powietrza się zwiększało.

Podczas doświadczenia wykonano pięć pomiarów. W każdym z nich mierzono różnicę Δpi między ciśnieniem powietrza wewnątrz cylindra a ciśnieniem atmosferycznym, a także mierzono objętość Vi powietrza w cylindrze (i∈{1,2,3,4,5}i \in \{1, 2, 3, 4, 5\}).

Do obliczeń przyjmij następujące dane oraz założenia:

• powietrze w cylindrze potraktuj jako gaz doskonały

• podczas pomiarów ciśnienie atmosferyczne było równe pat = 1020 hPa

• temperatura powietrza w cylindrze w czasie pomiaru nr 5 wynosiła 22 °C

• średnia masa molowa powietrza wynosi μ = 29 g/mol.

Wyniki pomiarów przedstawiono w poniższej tabeli.

Nr pomiaru1.2.3.4.5.
Vi, cm360,050,040,030,020,0
Δpi, hPa10030060012002300

Polecenie

4 punkty

Przyjmij, że jeśli różnica pomiędzy największą a najmniejszą temperaturą (lub wielkością proporcjonalną do temperatury) pośród tych pięciu pomiarów jest mniejsza niż 5% mniejszej z nich, to różnice temperatur w pomiarach 1.–5. wynikają tylko z niepewności pomiaru.

Ustal i zapisz, czy gaz w cylindrze podlegał przemianie izotermicznej. Powołaj się na odpowiednie prawa lub zależności fizyczne i wykonaj niezbędne obliczenia, uzasadniające Twoje stwierdzenie.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Przemiana jest izotermiczna (różnice iloczynów piVi wynikają tylko z niepewności pomiaru).

Korzystamy z własności przemiany izotermicznej. Zgodnie z równaniem stanu gazu doskonałego: pV = nRT. Ponieważ w przemianie izotermicznej temperatura jest stała, a przemianie ulega ustalona masa gazu, to prawa strona równania jest stała:

pV = const

Zatem, żeby ustalić, czy przemiana jest izotermiczna, należy ustalić, czy iloczyn piVi (i∈{1,2,3,4,5}i \in \{1, 2, 3, 4, 5\}) jest taki sam (z uwzględnieniem niepewności pomiaru) we wszystkich pięciu pomiarach. Ciśnienie gazu w cylindrze w każdym i-tym pomiarze:

pi = pat + Δpi

(Proporcje danej wielkości lub równość danej wielkości są niezależne od użytych jednostek tej wielkości, więc w celu zbadania, czy piVi jest stałe, nie trzeba zamieniać jednostek.)

Pomiar 1: p1 = 1120 hPa, p1V1 = 1120 ⋅ 60 = 67 200 hPa ⋅ cm3

Pomiar 2: p2 = 1320 hPa, p2V2 = 1320 ⋅ 50 = 66 000 hPa ⋅ cm3

Pomiar 3: p3 = 1620 hPa, p3V3 = 1620 ⋅ 40 = 64 800 hPa ⋅ cm3

Pomiar 4: p4 = 2220 hPa, p4V4 = 2220 ⋅ 30 = 66 600 hPa ⋅ cm3

Pomiar 5: p5 = 3320 hPa, p5V5 = 3320 ⋅ 20 = 66 400 hPa ⋅ cm3

Sprawdzamy – zgodnie z warunkiem określonym w zadaniu – czy różnice iloczynów piVi wynikają z niepewności pomiaru:

67 200−64 80064 800≈0,04<0,05\dfrac{67\,200 - 64\,800}{64\,800} \approx 0{,}04 < 0{,}05

Różnice iloczynów piVi wynikają tylko z niepewności pomiaru, czyli przemiana jest izotermiczna.

Schemat punktowania

4 pkt

poprawna metoda sprawdzenia własności przemiany izotermicznej (opisana w warunku za 3 pkt) oraz sprawdzenie warunku dotyczącego niepewności pomiaru oraz zapisanie poprawnej odpowiedzi.

3 pkt

zapisanie własności przemiany izotermicznej jako piVi = const oraz poprawna metoda określenia ciśnienia gazu wewnątrz cylindra, tzn. zapisanie, że pi = Δpi + pat oraz prawidłowe wyniki liczbowe dla iloczynów piVi (lub temperatur) w każdym pomiarze.

2 pkt

zapisanie własności przemiany izotermicznej jako piVi = const oraz poprawna metoda określenia ciśnienia gazu wewnątrz cylindra, tzn. zapisanie, że pi = Δpi + pat.

1 pkt

zapisanie własności przemiany izotermicznej jako pV = const (lub równoważnie).

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Do sprawdzenia izotermiczności można również obliczyć temperatury dla każdego pomiaru używając równania gazu doskonałego i sprawdzić czy różnice temperatur są mniejsze niż 5% najmniejszej temperatury.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.