Zadanie 10.3, matura czerwiec 2023, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Wiązkę protonów przyśpieszono w polu elektrycznym napięciem U = 270 kV od prędkości początkowej równej 0 do prędkości o wartości v. Przyśpieszona wiązka protonów pada na tarczę zawierającą jądra litu 37Li. W wyniku zderzenia pojedynczego protonu z nieruchomym jądrem litu 37Li powstały dwie cząstki α.
Całkowita energia kinetyczna cząstek α jest większa od energii kinetycznej protonu padającego na tarczę.
Masy jąder i cząstek uczestniczących w opisanej reakcji jądrowej, wyrażone w jednostkach atomowych, mają następujące wartości:
mp = 1,007276 u – masa protonu
mα = 4,001506 u – masa cząstki α (jądra helu 4He)
mLi = 7,014357 u – masa jądra litu 37Li.
Polecenie
3 punktyOblicz łączną energię kinetyczną produktów reakcji. Wynik podaj w MeV, zaokrąglony do czterech cyfr znaczących.
Wskazówka: Przyjmij, że 1 u ⋅ c2 ≈ 931,49 MeV (c to wartość prędkości światła w próżni).
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
2 ⋅ Ekin He ≈ 17,62 MeV
Stosujemy zasadę zachowania energii. Energia całkowita układu przed reakcją jest równa energii całkowitej układu po reakcji:
Ekin przed + E0 przed = Ekin po + E0 po
Energia całkowita układu jest sumą energii kinetycznych oraz energii spoczynkowych wszystkich jąder i cząstek biorących udział w reakcji:
Ekin p + E0 p + Ekin Li + E0 Li = 2 ⋅ (Ekin He + E0 He)
Wykorzystujemy związek między przyrostem energii kinetycznej protonu a pracą siły elektrycznej działającej na proton, fakt, że jądro litu spoczywa, oraz związek między masą a energią spoczynkową (wzór Einsteina):
eU + mpc2 + 0 + mLic2 = 2 ⋅ Ekin He + 2 ⋅ mHec2 →
2 ⋅ Ekin He = eU + (mp + mLi − 2 ⋅ mHe)c2 →
2 ⋅ Ekin He = 270 keV + (1,007276 u + 7,014357 u − 2 ⋅ 4,001506 u) ⋅ c2 →
2 ⋅ Ekin He = 270 keV + (1,007276 + 7,014357 − 2 ⋅ 4,001506) ⋅ u ⋅ c2 →
2 ⋅ Ekin He = 0,270 MeV + 0,018621 ⋅ 931,49 MeV ≈ 0,270 MeV + 17,345 MeV
2 ⋅ Ekin He ≈ 17,615 MeV ≈ 17,62 MeV
Schemat punktowania
poprawna metoda obliczenia łącznej energii kinetycznej produktów reakcji jądrowej oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką.
poprawne zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania energii z uwzględnieniem energii kinetycznej i energii spoczynkowej substratów i produktów reakcji oraz zastosowanie wzoru Einsteina na energie spoczynkowe oraz zastosowanie związku Ekin p = eU między energią kinetyczną protonu a pracą siły elektrycznej, np. zapisy równoważne poniższym: eU + mpc2 + mLic2 = 2 ⋅ Ekin He + 2 ⋅ mHec2
zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania energii z uwzględnieniem (wystarczy poprzez oznaczenie) energii kinetycznej i energii spoczynkowej substratów reakcji, energii kinetycznej i energii spoczynkowej produktów reakcji, np. zapisy równoważne poniższym: Ekin przed + E0 przed = Ekin po + E0 po albo Ekin p + E0 p + Ekin Li = 2 ⋅ (Ekin He + E0 He)
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwaga dodatkowa (dotycząca usterki w zapisie zasady zachowania energii): zdający otrzymuje 1 pkt, gdy w równaniu zasady zachowania energii uwzględni energie spoczynkowe substratów i produktów reakcji oraz zastosuje dla nich wzór Einsteina na energie spoczynkowe oraz uwzględni energię kinetyczną produktów reakcji oraz nie uwzględni energii kinetycznej protonu (tzn. w warunku za 2 pkt pominie energię kinetyczną protonu).