Zadanie 8.3, matura czerwiec 2023, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Cztery największe księżyce Jowisza to: Io, Europa, Kallisto oraz Ganimedes. Orbity tych księżyców Jowisza możemy potraktować w pewnym przybliżeniu jako kołowe – tzn. długość promienia wodzącego każdego z księżyców, określona z dokładnością do dwóch cyfr znaczących, się nie zmienia.

Promienie orbit, po których poruszają się dookoła Jowisza księżyce: Io, Europa, Kallisto oraz Ganimedes, oznaczymy odpowiednio jako:

rI  rE  rK  rG

Okresy obiegu dookoła Jowisza księżyców: Io, Europy, Kallisto oraz Ganimedesa, oznaczymy analogicznie jako:

TI  TE  TK  TG

Stosunki okresów obiegu tych księżyców dookoła Jowisza, zaokrąglone do dwóch cyfr znaczących, są następujące:

TI : TE : TG ≈ 1,0 : 2,0 : 4,0 oraz   TG : TK ≈ 3,0 : 7,0

Polecenie

3 punkty

Promień orbity, po której porusza się dookoła Jowisza jego księżyc Europa, oraz okres obiegu tego księżyca po orbicie, wynoszą odpowiednio:

rE ≈ 6,711 ⋅ 105 km  TE ≈ 3,551 dób ziemskich

Oblicz masę Jowisza. Wynik podaj zaokrąglony do trzech cyfr znaczących.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

M ≈ 1,90 ⋅ 1027 kg

Sposób 1.

Krok 1. Zapisujemy równanie identyfikujące siłę grawitacji jako siłę dośrodkową, łącznie z uwzględnieniem wzorów na te siły:

mEvE2rE=GmEMrE2m_E\dfrac{v_E^2}{r_E} = \dfrac{Gm_EM}{r_E^2}

Krok 2. Wyprowadzamy wyrażenie pozwalające na bezpośrednie obliczenie masy Jowisza z parametrów ruchu orbitalnego księżyca. W tym celu do powyższego równania podstawiamy wzór na prędkość w ruchu jednostajnym po okręgu: vE=2πrETEv_E = \dfrac{2\pi r_E}{T_E}.

mE(2πrETE)2rE=GmEMrE2→4π2rETE2=GMrE2→M=4π2G⋅rE3TE2m_E\dfrac{\left(\frac{2\pi r_E}{T_E}\right)^2}{r_E} = \dfrac{Gm_EM}{r_E^2} \quad\rightarrow\quad \dfrac{4\pi^2r_E}{T_E^2} = \dfrac{GM}{r_E^2} \quad\rightarrow\quad M = \dfrac{4\pi^2}{G}\cdot\dfrac{r_E^3}{T_E^2}

Do otrzymanego wyrażenia podstawiamy parametry ruchu orbitalnego Europy: rE ≈ 6,711 ⋅ 105 km, TE ≈ 3,551 dób ziemskich. Zatem:

M=4⋅(3,142)26,674⋅10−11 N⋅m2kg2⋅(6,711⋅105 km)3(3,551 d)2M = \dfrac{4\cdot(3{,}142)^2}{6{,}674\cdot 10^{-11}\ \mathrm{\frac{N\cdot m^2}{kg^2}}}\cdot\dfrac{(6{,}711\cdot 10^5\ \mathrm{km})^3}{(3{,}551\ \mathrm{d})^2}

Krok 3. Wykonujemy obliczenia, przy czym kilometry wyrażamy w metrach, a dobę w sekundach:

M=4⋅(3,142)26,674⋅10−11 N⋅m2kg2⋅(6,711⋅108 m)3(3,551⋅2,4⋅101⋅3,6⋅103 s)2≈1,899848…⋅1027 kgM = \dfrac{4\cdot(3{,}142)^2}{6{,}674\cdot 10^{-11}\ \mathrm{\frac{N\cdot m^2}{kg^2}}}\cdot\dfrac{(6{,}711\cdot 10^8\ \mathrm{m})^3}{(3{,}551\cdot 2{,}4\cdot 10^1\cdot 3{,}6\cdot 10^3\ \mathrm{s})^2} \approx 1{,}899848\ldots\cdot 10^{27}\ \mathrm{kg}

M ≈ 1,90 ⋅ 1027 kg

Sposób 2.

Krok 1. Korzystamy ze wzoru na prędkość w ruchu po orbicie kołowej oraz ze wzoru na prędkość w ruchu jednostajnym po okręgu:

vE=GMrEvE=2πrETEv_E = \sqrt{\dfrac{GM}{r_E}} \qquad v_E = \dfrac{2\pi r_E}{T_E}

Krok 2. Z powyższych równań wyprowadzamy wzór pozwalający na obliczenie masy Jowisza z parametrów ruchu orbitalnego księżyca Europa:

2πrETE=GMrE→4π2rE2TE2=GMrE→M=4π2G⋅rE3TE2\dfrac{2\pi r_E}{T_E} = \sqrt{\dfrac{GM}{r_E}} \quad\rightarrow\quad \dfrac{4\pi^2r_E^2}{T_E^2} = \dfrac{GM}{r_E} \quad\rightarrow\quad M = \dfrac{4\pi^2}{G}\cdot\dfrac{r_E^3}{T_E^2}

Krok 3. Wykonujemy obliczenia (jak w kroku 3. sposobu 1.).

Schemat punktowania

3 pkt

poprawna metoda obliczenia masy Jowisza (np. jak w krokach 1.–3.) oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką.

2 pkt

doprowadzenie do jednego wyrażenia, z którego można bezpośrednio obliczyć masę Jowisza jedynie na podstawie stałych oraz promienia orbity rE i okresu TE (np. zapisanie wyrażenia jak w kroku 2.)

LUB

– zapisanie (od razu bez wyprowadzenia) III prawa Keplera łącznie z poprawnie określoną stałą: TE2rE3=4π2GM\dfrac{T_E^2}{r_E^3} = \dfrac{4\pi^2}{GM} oraz zidentyfikowanie wielkości w tym wzorze (np. poprzez użycie odpowiednich symboli z indeksami lub opis użytych symboli lub podstawienie wartości liczbowych).

1 pkt

zapisanie relacji identyfikującej siłę grawitacji działającą na księżyc Europa jako siłę dośrodkową, z uwzględnieniem wzorów na te siły (np. jak w kroku 1. w sposobie 1.)

LUB

– skorzystanie ze wzoru na prędkość orbitalną, łącznie z zastosowaniem wzoru na prędkość w ruchu jednostajnym po okręgu (np. jak w kroku 1. w sposobie 2.).

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.