Zadanie 5.1, matura czerwiec 2023, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Dwa miedziane pręty ułożono równolegle w płaszczyźnie poziomej. Do końców obu tych prętów podłączono oporniki o oporach elektrycznych R1 = 3 Ω oraz R2 = 6 Ω. Odległość pomiędzy tymi prętami była równa d = 0,4 m. Na prętach położono miedzianą poprzeczkę, a całość umieszczono w jednorodnym polu magnetycznym o indukcji B = 0,2 T. Wektor indukcji magnetycznej tego pola był zwrócony prostopadle za płaszczyznę rysunku (zwrot pola oznaczono symbolem ). Do poprzeczki przyłożono poziomą siłę , w wyniku czego zaczęła się ona poruszać w prawo i po pewnym czasie osiągnęła stałą prędkość o wartości v = 1,5 m/s (zobacz rysunek 1.).
Przyjmij, że poprzeczka przesuwa się po prętach bez tarcia. Pomiń opór elektryczny poprzeczki i prętów oraz opór elektryczny na styku prętów i poprzeczki. Pomiń pole magnetyczne wytworzone przez prąd płynący w obwodzie. Końce poprzeczki wystają poza pręty.
Rysunek 1.
PowiększPolecenie
1 punktWyjaśnij, dlaczego mimo działania siły poprzeczka po pewnym czasie poruszała się ze stałą prędkością.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób 1.
Na swobodne elektrony w poruszającej się poprzeczce w polu magnetycznym (czyli de facto na elektrony poruszające się w polu magnetycznym) działa siła Lorentza wzdłuż poprzeczki. To wywołuje przepływ prądu (indukowanego) w poprzeczce. W polu magnetycznym na przewodnik z prądem (tu: poprzeczkę, w której płynie prąd indukowany) działa siła elektrodynamiczna. Siła ta ma zwrot przeciwny do zwrotu siły zewnętrznej i równoważy ją – dlatego ruch poprzeczki jest jednostajny.
Sposób 2.
Zgodnie z regułą Lenza prąd indukcyjny w poprzeczce płynie tak, że siła elektrodynamiczna działająca na poprzeczkę z prądem będzie równoważyć siłę zewnętrzną, aby przeciwdziałać przyczynie zmiany strumienia indukcji magnetycznej.
Sposób 3.
Zgodnie z założeniem o braku oporów w ruchu poprzeczki i zasadą zachowania energii, praca (a zatem i moc) siły zewnętrznej jest równa pracy (a zatem i mocy) prądu elektrycznego płynącego w obwodzie. Z kolei praca prądu płynącego w obwodzie jest równa pracy mechanicznej przeciwko indukowanej sile elektrodynamicznej działającej na poprzeczkę. Stąd wynika, że siła zewnętrzna i indukowana siła elektrodynamiczna równoważą się – dlatego ruch poprzeczki jest jednostajny.
Schemat punktowania
stwierdzenie o powstaniu siły elektrodynamicznej działającej na poprzeczkę oraz stwierdzenie o równoważeniu się siły zewnętrznej i siły elektrodynamicznej.
rozwiązanie niepoprawne lub niepełne albo brak rozwiązania.
Komentarz. Akceptowalne są trzy podejścia: poprzez siłę Lorentza i indukcję prądu, poprzez regułę Lenza lub poprzez zasadę zachowania energii.