Zadanie 7.2, matura czerwiec 2023, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Soczewka skupiająca może być wykorzystana do otrzymania prostego (nie – odwróconego) i powiększonego obrazu przedmiotu umieszczonego w powietrzu. Taka soczewka działa wtedy jako tzw. szkło powiększające (lupa).

Polecenie

3 punkty

Soczewka skupiająca S pozwala uzyskać powiększony i prosty obraz znaczka pocztowego. Gdy znaczek znajduje się w odległości x = 6 cm od soczewki, to powiększenie – czyli iloraz wysokości obrazu znaczka i wysokości znaczka – jest równe p = 5.

Przyjmij, że znaczek pocztowy jest umieszczony prostopadle do osi optycznej soczewki.

Oblicz ogniskową f soczewki S.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

f = 7,5 cm

Sposób 1.

Zapisujemy równanie soczewki skupiającej wytwarzającej obraz pozorny, uwzględniając konwencję znaków:

1) 1x−1y=1f\dfrac{1}{x} - \dfrac{1}{y} = \dfrac{1}{f}

Zapisujemy wzór na powiększenie, wykorzystując podobieństwo odpowiednich trójkątów w konstrukcji obrazu:

2) p=hyhx=yxp = \dfrac{h_y}{h_x} = \dfrac{y}{x} \quad zatem \quad 3) y = px

Zależność 3) uwzględniamy w równaniu 1):

4) 1x−1px=1f→\dfrac{1}{x} - \dfrac{1}{px} = \dfrac{1}{f} \quad\rightarrow\quad 5) 16 cm−15⋅6 cm=1f→\dfrac{1}{6\ \mathrm{cm}} - \dfrac{1}{5\cdot 6\ \mathrm{cm}} = \dfrac{1}{f} \quad\rightarrow\quad 6) f = 7,5 cm

Sposób 2.

Korzystamy z podobieństwa trójkątów (sposób 2. konstrukcji obrazu, trójkąty o wierzchołku w F1):

h′f=hf−x→h′h=ff−x→5=ff−6 cm\dfrac{h'}{f} = \dfrac{h}{f - x} \quad\rightarrow\quad \dfrac{h'}{h} = \dfrac{f}{f - x} \quad\rightarrow\quad 5 = \dfrac{f}{f - 6\ \mathrm{cm}}

5f − 30 cm = f →  f = 7,5 cm

Schemat punktowania

3 pkt

poprawna metoda obliczenia ogniskowej soczewki oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką.

2 pkt

zapisanie prawidłowego równania soczewki skupiającej, wytwarzającej obraz pozorny oraz wykorzystanie w tym równaniu związku y = px oraz podstawienie wszystkich danych do tego równania, np. zapisy równoważne poniższym: 1x−1y=1f\dfrac{1}{x} - \dfrac{1}{y} = \dfrac{1}{f} oraz p=yx→16 cm−15⋅6 cm=1fp = \dfrac{y}{x} \rightarrow \dfrac{1}{6\ \mathrm{cm}} - \dfrac{1}{5\cdot 6\ \mathrm{cm}} = \dfrac{1}{f} albo bezpośrednio: 16 cm−15⋅6 cm=1f\dfrac{1}{6\ \mathrm{cm}} - \dfrac{1}{5\cdot 6\ \mathrm{cm}} = \dfrac{1}{f}

LUB

– zapisanie prawidłowego równania soczewki skupiającej, wytwarzającej obraz pozorny oraz wykorzystanie w tym równaniu związku y = px oraz przekształcenie równania do postaci, z której można obliczyć bezpośrednio f, np. zapisy równoważne poniższym: 1x−1y=1f\dfrac{1}{x} - \dfrac{1}{y} = \dfrac{1}{f} oraz p=yx→f=pxp−1p = \dfrac{y}{x} \rightarrow f = \dfrac{px}{p - 1}

LUB

– zapisanie poprawnego związku między f, x, h′, h wynikającego z podobieństwa odpowiednich trójkątów w konstrukcji obrazu oraz wykorzystanie związku h′ = ph, np. zapisy równoważne poniższym: h′f=hf−x\dfrac{h'}{f} = \dfrac{h}{f - x} oraz h′h=5\dfrac{h'}{h} = 5

1 pkt

zapisanie prawidłowego równania soczewki skupiającej, wytwarzającej obraz pozorny oraz zapisanie powiększenia jako ilorazu y/x, np. zapisy równoważne poniższym: (1x−1y=1f\left(\dfrac{1}{x} - \dfrac{1}{y} = \dfrac{1}{f}\right. oraz p=yx)\left.p = \dfrac{y}{x}\right) albo w jednym równaniu 1x−1px=1f\dfrac{1}{x} - \dfrac{1}{px} = \dfrac{1}{f}

LUB

– zapisanie poprawnego związku między f, x, h′, h wynikającego z podobieństwa odpowiednich trójkątów w konstrukcji obrazu, np. zapisy równoważne poniższym: h′h=ff−x\dfrac{h'}{h} = \dfrac{f}{f - x}

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Dla obrazu pozornego (wirtualnego) tworzonego przez soczewkę skupiającą gdy przedmiot jest między ogniskiem a soczewką odległość obrazu y jest ujemna. Powiększenie dla obrazu pozornego wynosi p = ∣y∣/x = 5, zatem ∣y∣ = 30 cm, czyli y = −30 cm w równaniu soczewki.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.