Zadanie 1.2, matura czerwiec 2023, fizyka rozszerzona

4 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Ze szczytu równi pochyłej puszczano kulkę. Kulka staczała się z równi bez poślizgu. Po stoczeniu się z równi kulka poruszała się dalej wzdłuż prostej po poziomo ułożonym dywanie. Ruch kulki po dywanie został sfilmowany. Dzięki temu wyznaczono wartości v prędkości kulki na dywanie w kilku ustalonych położeniach x, licząc od punktu x = 0 końca równi pochyłej. Następnie obliczono wartości v2. Wyniki doświadczenia oraz niepewności Δv² wielkości v2 przedstawiono w poniższej tabeli. Pomiar x przyjmij za dokładny.

x, m00,200,400,600,80
v2, m2/s20,0980,0780,0540,0370,014
Δv², m2/s20,0040,0040,0030,0030,002

W zadaniach 1.1.–1.2. przyjmij, że ruch postępowy kulki po dywanie był ruchem jednostajnie opóźnionym z przyśpieszeniem o wartości bezwzględnej a. Prędkość kulki na początku ruchu po dywanie, czyli w x = 0, oznaczymy jako v0. Zależność między kwadratem wartości prędkości kulki a przebytą drogą s = x i wartością przyśpieszenia a wyraża się wzorem:

v2=v02−2asv^2 = v_0^2 - 2as

Polecenie

4 punkty

W układzie współrzędnych (s, v2) poniżej narysuj wykres zależności v2(s) – kwadratu prędkości kulki na dywanie od drogi. Zaznacz punkty pomiarowe oraz niepewności Δv² oraz narysuj prostą najlepiej dopasowaną do punktów pomiarowych.

Na podstawie wykresu wyznacz wartość przyśpieszenia a kulki na dywanie oraz drogę sz, jaką przebyła kulka na dywanie aż do zatrzymania się.

Uwaga! Rozwiązania prowadzące do wyznaczenia a oraz sz, które nie wykorzystują wykresu (tylko same dane z tabeli), nie będą zgodne z poleceniem.

pusty układ współrzędnych na siatce milimetrowej; oś pionowa: v², m²/s², od 0 do 0,11 co 0,01; oś pozioma: s, m, od 0 do 0,9 co 0,1Powiększ
pusty układ współrzędnych na siatce milimetrowej; oś pionowa: v², m²/s², od 0 do 0,11 co 0,01; oś pozioma: s, m, od 0 do 0,9 co 0,1

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

a ≈ 0,052 m/s2 (akceptowane 0,047 m/s2 ≤ a ≤ 0,057 m/s2), sz ≈ 0,94 m (akceptowane 0,90 m ≤ sz ≤ 0,98 m)

Wykres: punkty pomiarowe (0; 0,098), (0,20; 0,078), (0,40; 0,054), (0,60; 0,037), (0,80; 0,014) z pionowymi odcinkami niepewności ±Δv² z tabeli oraz prosta najlepiej dopasowana do punktów pomiarowych (przechodząca przez odcinki niepewności, przecinająca oś rzędnych w pobliżu 0,098 m2/s2, a oś odciętych w pobliżu 0,94 m). W rozwiązaniu CKE zaznaczono też proste dopasowane do punktów o najmniejszym i największym akceptowalnym nachyleniu.

Sposób 1.

Zapisujemy zależność v2(s):

v2 = −2as + v02

Jest to zależność liniowa postaci y = −∣A∣x + B, gdzie: y = v2, x = s, ∣A∣ = 2a, B = v02.

Na podstawie wykresu wyznaczamy wartość bezwzględną współczynnika kierunkowego prostej. Wykorzystujemy współrzędne dwóch dowolnych punktów leżących na prostej, np. P1 = (0,00; 0,098), P2 = (0,84; 0,010):

∣A∣=0,098 m2/s2−0,01 m2/s20,84 m−0,00 m=0,104761… m/s2≈0,105 m/s2|A| = \dfrac{0{,}098\ \mathrm{m^2/s^2} - 0{,}01\ \mathrm{m^2/s^2}}{0{,}84\ \mathrm{m} - 0{,}00\ \mathrm{m}} = 0{,}104761\ldots\ \mathrm{m/s^2} \approx 0{,}105\ \mathrm{m/s^2}

a=∣A∣2=0,104761… m/s22≈0,052 m/s2a = \dfrac{|A|}{2} = \dfrac{0{,}104761\ldots\ \mathrm{m/s^2}}{2} \approx 0{,}052\ \mathrm{m/s^2}

Sposób 1.1. wyznaczenia drogi

Droga sz, jaką przebędzie kulka na dywanie do momentu zatrzymania się (v = 0), jest miejscem zerowym funkcji liniowej: 0 = −2asz + v02 (0 = −∣A∣xz + B). Przedłużamy prostą do przecięcia z osią odciętych i odczytujemy odciętą punktu przecięcia:

sz ≈ 0,94 m

Sposób 1.2. wyznaczenia drogi

Miejsce zerowe funkcji liniowej obliczamy na podstawie wartości a oraz v02:

0=−2asz+v02→sz=v022a≈0,0980,1047 m≈0,936… m≈0,94 m0 = -2as_z + v_0^2 \quad\rightarrow\quad s_z = \dfrac{v_0^2}{2a} \approx \dfrac{0{,}098}{0{,}1047}\ \mathrm{m} \approx 0{,}936\ldots\ \mathrm{m} \approx 0{,}94\ \mathrm{m}

Sposób 2.

W rozwiązaniu wykorzystującym punkty wykresu będące miejscami przecięcia wykresu z osiami: (0; v02) i (sz; 0) nie ma konieczności określenia związku między współczynnikiem kierunkowym narysowanej prostej a przyśpieszeniem.

Przedłużamy prostą do przecięcia z osią odciętych i odczytujemy miejsce zerowe: sz ≈ 0,94 m.

Prosta v2 = −2as + v02 przecina oś rzędnych w punkcie (0; v02 = 0,098 m2/s2), zatem równanie prostej to v2 = −2as + 0,098. Podstawiamy miejsce zerowe i obliczamy przyśpieszenie:

0=−2asz+v02→a=v022sz→a=0,0982⋅0,94 m/s2≈0,052 m/s20 = -2as_z + v_0^2 \quad\rightarrow\quad a = \dfrac{v_0^2}{2s_z} \quad\rightarrow\quad a = \dfrac{0{,}098}{2\cdot 0{,}94}\ \mathrm{m/s^2} \approx 0{,}052\ \mathrm{m/s^2}

Schemat punktowania

4 pkt

poprawne naniesienie punktów pomiarowych w układzie współrzędnych oraz poprawne zaznaczenie niepewności pomiarowych oraz poprawne narysowanie prostej najlepiej dopasowanej do punktów pomiarowych oraz poprawne wyznaczenie na podstawie wykresu wartości przyśpieszenia oraz drogi sz mieszczących się w przedziałach: 0,047 m/s2 ≤ a ≤ 0,057 m/s2 oraz 0,90 m ≤ sz ≤ 0,98 m.

3 pkt

poprawne naniesienie punktów pomiarowych w układzie współrzędnych oraz poprawne zaznaczenie niepewności pomiarowych oraz poprawne narysowanie prostej najlepiej dopasowanej do punktów pomiarowych oraz identyfikacja wartości bezwzględnej współczynnika kierunkowego prostej jako podwojonej wartości przyśpieszenia (opóźnienia)

LUB

– poprawne naniesienie punktów pomiarowych w układzie współrzędnych oraz poprawne narysowanie odcinków niepewności pomiarowych oraz poprawne narysowanie prostej najlepiej dopasowanej do punktów pomiarowych oraz identyfikacja miejsca zerowego funkcji liniowej jako drogi sz, którą przebyła kulka na dywanie aż do zatrzymania się.

2 pkt

poprawne naniesienie punktów pomiarowych w układzie współrzędnych oraz poprawne zaznaczenie niepewności pomiarowych oraz poprawne narysowanie prostej najlepiej dopasowanej do punktów pomiarowych

LUB

– wyznaczenie przyśpieszenia lub drogi (bez błędu rachunkowego) jedynie na podstawie podanego wzoru i danych w tabeli, bez korzystania z wykresu (niezależnie czy wykres został sporządzony, czy nie).

1 pkt

poprawne naniesienie punktów pomiarowych w układzie współrzędnych oraz poprawne zaznaczenie niepewności pomiarowych

LUB

– poprawne naniesienie punktów pomiarowych w układzie współrzędnych oraz poprawne narysowanie prostej najlepiej dopasowanej do punktów (bez narysowania odcinków niepewności pomiarowych)

LUB

– wyznaczenie przyśpieszenia lub drogi (z błędami rachunkowymi) jedynie na podstawie podanego wzoru i danych w tabeli, bez korzystania z wykresu (niezależnie czy wykres został sporządzony, czy nie) i nie zostały spełnione warunki na wyższą liczbę punktów.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Długości wektorów błędu muszą być proporcjonalne do wartości niepewności. Prosta powinna przebiegać między punktami, nie musi przechodzić przez konkretny punkt. Metoda czytania z wykresu jest obowiązkowa dla pełnej liczby punktów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.