Zadanie 1.2, matura czerwiec 2023, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Ze szczytu równi pochyłej puszczano kulkę. Kulka staczała się z równi bez poślizgu. Po stoczeniu się z równi kulka poruszała się dalej wzdłuż prostej po poziomo ułożonym dywanie. Ruch kulki po dywanie został sfilmowany. Dzięki temu wyznaczono wartości v prędkości kulki na dywanie w kilku ustalonych położeniach x, licząc od punktu x = 0 końca równi pochyłej. Następnie obliczono wartości v2. Wyniki doświadczenia oraz niepewności Δv² wielkości v2 przedstawiono w poniższej tabeli. Pomiar x przyjmij za dokładny.
| x, m | 0 | 0,20 | 0,40 | 0,60 | 0,80 |
| v2, m2/s2 | 0,098 | 0,078 | 0,054 | 0,037 | 0,014 |
| Δv², m2/s2 | 0,004 | 0,004 | 0,003 | 0,003 | 0,002 |
W zadaniach 1.1.–1.2. przyjmij, że ruch postępowy kulki po dywanie był ruchem jednostajnie opóźnionym z przyśpieszeniem o wartości bezwzględnej a. Prędkość kulki na początku ruchu po dywanie, czyli w x = 0, oznaczymy jako v0. Zależność między kwadratem wartości prędkości kulki a przebytą drogą s = x i wartością przyśpieszenia a wyraża się wzorem:
Polecenie
4 punktyW układzie współrzędnych (s, v2) poniżej narysuj wykres zależności v2(s) – kwadratu prędkości kulki na dywanie od drogi. Zaznacz punkty pomiarowe oraz niepewności Δv² oraz narysuj prostą najlepiej dopasowaną do punktów pomiarowych.
Na podstawie wykresu wyznacz wartość przyśpieszenia a kulki na dywanie oraz drogę sz, jaką przebyła kulka na dywanie aż do zatrzymania się.
Uwaga! Rozwiązania prowadzące do wyznaczenia a oraz sz, które nie wykorzystują wykresu (tylko same dane z tabeli), nie będą zgodne z poleceniem.
PowiększKorepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
a ≈ 0,052 m/s2 (akceptowane 0,047 m/s2 ≤ a ≤ 0,057 m/s2), sz ≈ 0,94 m (akceptowane 0,90 m ≤ sz ≤ 0,98 m)
Wykres: punkty pomiarowe (0; 0,098), (0,20; 0,078), (0,40; 0,054), (0,60; 0,037), (0,80; 0,014) z pionowymi odcinkami niepewności ±Δv² z tabeli oraz prosta najlepiej dopasowana do punktów pomiarowych (przechodząca przez odcinki niepewności, przecinająca oś rzędnych w pobliżu 0,098 m2/s2, a oś odciętych w pobliżu 0,94 m). W rozwiązaniu CKE zaznaczono też proste dopasowane do punktów o najmniejszym i największym akceptowalnym nachyleniu.
Sposób 1.
Zapisujemy zależność v2(s):
v2 = −2as + v02
Jest to zależność liniowa postaci y = −∣A∣x + B, gdzie: y = v2, x = s, ∣A∣ = 2a, B = v02.
Na podstawie wykresu wyznaczamy wartość bezwzględną współczynnika kierunkowego prostej. Wykorzystujemy współrzędne dwóch dowolnych punktów leżących na prostej, np. P1 = (0,00; 0,098), P2 = (0,84; 0,010):
Sposób 1.1. wyznaczenia drogi
Droga sz, jaką przebędzie kulka na dywanie do momentu zatrzymania się (v = 0), jest miejscem zerowym funkcji liniowej: 0 = −2asz + v02 (0 = −∣A∣xz + B). Przedłużamy prostą do przecięcia z osią odciętych i odczytujemy odciętą punktu przecięcia:
sz ≈ 0,94 m
Sposób 1.2. wyznaczenia drogi
Miejsce zerowe funkcji liniowej obliczamy na podstawie wartości a oraz v02:
Sposób 2.
W rozwiązaniu wykorzystującym punkty wykresu będące miejscami przecięcia wykresu z osiami: (0; v02) i (sz; 0) nie ma konieczności określenia związku między współczynnikiem kierunkowym narysowanej prostej a przyśpieszeniem.
Przedłużamy prostą do przecięcia z osią odciętych i odczytujemy miejsce zerowe: sz ≈ 0,94 m.
Prosta v2 = −2as + v02 przecina oś rzędnych w punkcie (0; v02 = 0,098 m2/s2), zatem równanie prostej to v2 = −2as + 0,098. Podstawiamy miejsce zerowe i obliczamy przyśpieszenie:
Schemat punktowania
poprawne naniesienie punktów pomiarowych w układzie współrzędnych oraz poprawne zaznaczenie niepewności pomiarowych oraz poprawne narysowanie prostej najlepiej dopasowanej do punktów pomiarowych oraz poprawne wyznaczenie na podstawie wykresu wartości przyśpieszenia oraz drogi sz mieszczących się w przedziałach: 0,047 m/s2 ≤ a ≤ 0,057 m/s2 oraz 0,90 m ≤ sz ≤ 0,98 m.
poprawne naniesienie punktów pomiarowych w układzie współrzędnych oraz poprawne zaznaczenie niepewności pomiarowych oraz poprawne narysowanie prostej najlepiej dopasowanej do punktów pomiarowych oraz identyfikacja wartości bezwzględnej współczynnika kierunkowego prostej jako podwojonej wartości przyśpieszenia (opóźnienia)
LUB
– poprawne naniesienie punktów pomiarowych w układzie współrzędnych oraz poprawne narysowanie odcinków niepewności pomiarowych oraz poprawne narysowanie prostej najlepiej dopasowanej do punktów pomiarowych oraz identyfikacja miejsca zerowego funkcji liniowej jako drogi sz, którą przebyła kulka na dywanie aż do zatrzymania się.
poprawne naniesienie punktów pomiarowych w układzie współrzędnych oraz poprawne zaznaczenie niepewności pomiarowych oraz poprawne narysowanie prostej najlepiej dopasowanej do punktów pomiarowych
LUB
– wyznaczenie przyśpieszenia lub drogi (bez błędu rachunkowego) jedynie na podstawie podanego wzoru i danych w tabeli, bez korzystania z wykresu (niezależnie czy wykres został sporządzony, czy nie).
poprawne naniesienie punktów pomiarowych w układzie współrzędnych oraz poprawne zaznaczenie niepewności pomiarowych
LUB
– poprawne naniesienie punktów pomiarowych w układzie współrzędnych oraz poprawne narysowanie prostej najlepiej dopasowanej do punktów (bez narysowania odcinków niepewności pomiarowych)
LUB
– wyznaczenie przyśpieszenia lub drogi (z błędami rachunkowymi) jedynie na podstawie podanego wzoru i danych w tabeli, bez korzystania z wykresu (niezależnie czy wykres został sporządzony, czy nie) i nie zostały spełnione warunki na wyższą liczbę punktów.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Długości wektorów błędu muszą być proporcjonalne do wartości niepewności. Prosta powinna przebiegać między punktami, nie musi przechodzić przez konkretny punkt. Metoda czytania z wykresu jest obowiązkowa dla pełnej liczby punktów.