Zadanie 2.3, matura maj 2026, fizyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne 13%Maj 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Do jednego z końców nierozciągliwej nici o długości l zamocowano niewielkie ciało B\mathcal{B} o masie m. Drugi koniec nici jest unieruchomiony w punkcie S. Następnie ciało B\mathcal{B} wprawiono w ruch po okręgu o środku w punkcie S w płaszczyźnie pionowej.

Przyjmij model zjawiska, w którym:

• na ciało B\mathcal{B} podczas ruchu działają dwie siły: F⃗g\vec{F}_g – siła grawitacji oraz F⃗n\vec{F}_n – siła reakcji nici

• pomijamy wszelkie opory ruchu, masę nici, a ciało B\mathcal{B} traktujemy jako punkt materialny

• ciało B\mathcal{B} porusza się w inercjalnym układzie odniesienia, w jednorodnym, ziemskim polu grawitacyjnym.

okrąg o środku S narysowany linią przerywaną, ciało B na okręgu połączone ze środkiem odcinkiem nici o długości l, nad okręgiem strzałka zwrotu ruchu zgodnego z ruchem wskazówek zegara, obok wektor przyśpieszenia ziemskiego g skierowany pionowo w dółPowiększ
okrąg o środku S narysowany linią przerywaną, ciało B na okręgu połączone ze środkiem odcinkiem nici o długości l, nad okręgiem strzałka zwrotu ruchu zgodnego z ruchem wskazówek zegara, obok wektor przyśpieszenia ziemskiego g skierowany pionowo w dół

Sytuację ilustruje rysunek powyżej, na którym oznaczono przyśpieszenie ziemskie g⃗\vec{g}.

Polecenie

4 punkty

Siła F⃗n\vec{F}_n, z jaką nić działa na ciało B\mathcal{B} podczas jego ruchu po okręgu, zmienia swoją wartość. Największą wartość tej siły oznaczymy jako Fn max, a najmniejszą – jako Fn min.

Dany jest iloraz największej i najmniejszej wartości prędkości ciała B\mathcal{B} podczas jego ruchu po okręgu:

vmaxvmin=3\frac{v_{max}}{v_{min}} = \sqrt{3}

Oblicz iloraz Fn maxFn min\frac{F_{n\,max}}{F_{n\,min}}. Zapisz obliczenia.

Pan Zenon

Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.

  • Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.

  • Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.

  • Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.

Jak oceniasz to zadanie?

Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.

Rozwiązanie

Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.

Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Fn maxFn min=7\frac{F_{n\,max}}{F_{n\,min}} = 7

Siła reakcji nici ma największą wartość w najniższym położeniu (największa prędkość), a najmniejszą w najwyższym (najmniejsza prędkość). Siła wypadkowa w tych położeniach jest siłą dośrodkową:

1) Fdo max = Fn max − Fg oraz Fdo min = Fn min + Fg

2) mvmax2l=Fn max−mgm\frac{v_{max}^2}{l} = F_{n\,max} - mg oraz mvmin2l=Fn min+mgm\frac{v_{min}^2}{l} = F_{n\,min} + mg, stąd Fn max=mvmax2l+mgF_{n\,max} = \frac{m v_{max}^2}{l} + mg, Fn min=mvmin2l−mgF_{n\,min} = \frac{m v_{min}^2}{l} - mg

3) Zasada zachowania energii mechanicznej i dany iloraz prędkości: mvmax22=mvmin22+mg2l\frac{m v_{max}^2}{2} = \frac{m v_{min}^2}{2} + mg2l oraz vmaxvmin=3\frac{v_{max}}{v_{min}} = \sqrt{3}

m(3vmin2)2=mvmin22+mg2l  →  vmin=2gl\frac{m(3v_{min}^2)}{2} = \frac{m v_{min}^2}{2} + mg2l \;\rightarrow\; v_{min} = \sqrt{2gl}, vmax=6glv_{max} = \sqrt{6gl}

4) Fn max=m(6gl)l+mg=7mgF_{n\,max} = \frac{m(6gl)}{l} + mg = 7mg, Fn min=m(2gl)l−mg=mgF_{n\,min} = \frac{m(2gl)}{l} - mg = mg

5) Fn maxFn min=7\frac{F_{n\,max}}{F_{n\,min}} = 7

Schemat punktowania

Warunki:

– SIŁY_MAX: zapisanie związku między wartością siły wypadkowej (dośrodkowej) działającej na ciało B\mathcal{B} w najniższym położeniu a maksymalną wartością siły reakcji nici i wartością siły grawitacji, np. Fdo max = Fn max − Fg

– SIŁY_MIN: zapisanie związku między wartością siły wypadkowej (dośrodkowej) w najwyższym położeniu a minimalną wartością siły reakcji nici i wartością siły grawitacji, np. Fdo min = Fn min + Fg

(W układzie nieinercjalnym warunki są analogiczne: zamiast siły dośrodkowej rozważa się „siłę” odśrodkową, a zamiast II zasady dynamiki równowagę sił.)

– SIŁY_MAX+WZORY: spełnienie warunku SIŁY_MAX oraz zastosowanie wzoru na wartość siły dośrodkowej z uwzględnieniem vmax i wzoru na wartość siły grawitacji, np. mvmax2l=Fn max−mg\frac{m v_{max}^2}{l} = F_{n\,max} - mg

– SIŁY_MIN+WZORY: spełnienie warunku SIŁY_MIN oraz zastosowanie wzoru na wartość siły dośrodkowej z uwzględnieniem vmin i wzoru na wartość siły grawitacji, np. mvmin2l=Fn min+mg\frac{m v_{min}^2}{l} = F_{n\,min} + mg

– ZZE: zapisanie równania zasady zachowania energii mechanicznej w najniższym i najwyższym położeniu z prędkościami vmin, vmax i różnicą wysokości 2l, np. mvmax22=mvmin22+mg2l\frac{m v_{max}^2}{2} = \frac{m v_{min}^2}{2} + mg2l

– ZZE+ZALEŻNOŚĆ: spełnienie warunku ZZE oraz wykorzystanie związku vmaxvmin=3\frac{v_{max}}{v_{min}} = \sqrt{3} i wyprowadzenie zależności vmax albo vmin od iloczynu gl, np. vmin=2glv_{min} = \sqrt{2gl} albo vmax=6glv_{max} = \sqrt{6gl}

4 pkt

poprawna metoda obliczenia ilorazu sił reakcji nici oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego: Fn maxFn min=7\frac{F_{n\,max}}{F_{n\,min}} = 7

3 pkt

spełnienie warunków: SIŁY_MAX+WZORY oraz SIŁY_MIN+WZORY oraz ZZE+ZALEŻNOŚĆ

2 pkt

spełnienie warunków: SIŁY_MAX+WZORY oraz SIŁY_MIN+WZORY

LUB

– spełnienie warunku ZZE+ZALEŻNOŚĆ

LUB

– spełnienie warunków: SIŁY_MAX oraz SIŁY_MIN oraz ZZE

LUB

– spełnienie warunków: (SIŁY_MAX+WZORY albo SIŁY_MIN+WZORY) oraz ZZE

1 pkt

spełnienie warunku SIŁY_MAX

LUB

– spełnienie warunku SIŁY_MIN

LUB

– spełnienie warunku ZZE

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Siła dośrodkowa = siła wypadkowa skierowana do środka okręgu. W najniższym położeniu: F_do = F_n - F_g. W najwyższym: F_do = F_n + F_g. Wykorzystanie zasady zachowania energii mechanicznej jest kluczowe do powiązania prędkości maksymalnej i minimalnej.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.