Zadanie 2.3, matura maj 2026, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Do jednego z końców nierozciągliwej nici o długości l zamocowano niewielkie ciało o masie m. Drugi koniec nici jest unieruchomiony w punkcie S. Następnie ciało wprawiono w ruch po okręgu o środku w punkcie S w płaszczyźnie pionowej.
Przyjmij model zjawiska, w którym:
• na ciało podczas ruchu działają dwie siły: – siła grawitacji oraz – siła reakcji nici
• pomijamy wszelkie opory ruchu, masę nici, a ciało traktujemy jako punkt materialny
• ciało porusza się w inercjalnym układzie odniesienia, w jednorodnym, ziemskim polu grawitacyjnym.
PowiększSytuację ilustruje rysunek powyżej, na którym oznaczono przyśpieszenie ziemskie .
Polecenie
4 punktySiła , z jaką nić działa na ciało podczas jego ruchu po okręgu, zmienia swoją wartość. Największą wartość tej siły oznaczymy jako Fn max, a najmniejszą – jako Fn min.
Dany jest iloraz największej i najmniejszej wartości prędkości ciała podczas jego ruchu po okręgu:
Oblicz iloraz . Zapisz obliczenia.
Pan Zenon
Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Siła reakcji nici ma największą wartość w najniższym położeniu (największa prędkość), a najmniejszą w najwyższym (najmniejsza prędkość). Siła wypadkowa w tych położeniach jest siłą dośrodkową:
1) Fdo max = Fn max − Fg oraz Fdo min = Fn min + Fg
2) oraz , stąd ,
3) Zasada zachowania energii mechanicznej i dany iloraz prędkości: oraz
,
4) ,
5)
Schemat punktowania
Warunki:
– SIŁY_MAX: zapisanie związku między wartością siły wypadkowej (dośrodkowej) działającej na ciało w najniższym położeniu a maksymalną wartością siły reakcji nici i wartością siły grawitacji, np. Fdo max = Fn max − Fg
– SIŁY_MIN: zapisanie związku między wartością siły wypadkowej (dośrodkowej) w najwyższym położeniu a minimalną wartością siły reakcji nici i wartością siły grawitacji, np. Fdo min = Fn min + Fg
(W układzie nieinercjalnym warunki są analogiczne: zamiast siły dośrodkowej rozważa się „siłę” odśrodkową, a zamiast II zasady dynamiki równowagę sił.)
– SIŁY_MAX+WZORY: spełnienie warunku SIŁY_MAX oraz zastosowanie wzoru na wartość siły dośrodkowej z uwzględnieniem vmax i wzoru na wartość siły grawitacji, np.
– SIŁY_MIN+WZORY: spełnienie warunku SIŁY_MIN oraz zastosowanie wzoru na wartość siły dośrodkowej z uwzględnieniem vmin i wzoru na wartość siły grawitacji, np.
– ZZE: zapisanie równania zasady zachowania energii mechanicznej w najniższym i najwyższym położeniu z prędkościami vmin, vmax i różnicą wysokości 2l, np.
– ZZE+ZALEŻNOŚĆ: spełnienie warunku ZZE oraz wykorzystanie związku i wyprowadzenie zależności vmax albo vmin od iloczynu gl, np. albo
poprawna metoda obliczenia ilorazu sił reakcji nici oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego:
spełnienie warunków: SIŁY_MAX+WZORY oraz SIŁY_MIN+WZORY oraz ZZE+ZALEŻNOŚĆ
spełnienie warunków: SIŁY_MAX+WZORY oraz SIŁY_MIN+WZORY
LUB
– spełnienie warunku ZZE+ZALEŻNOŚĆ
LUB
– spełnienie warunków: SIŁY_MAX oraz SIŁY_MIN oraz ZZE
LUB
– spełnienie warunków: (SIŁY_MAX+WZORY albo SIŁY_MIN+WZORY) oraz ZZE
spełnienie warunku SIŁY_MAX
LUB
– spełnienie warunku SIŁY_MIN
LUB
– spełnienie warunku ZZE
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Siła dośrodkowa = siła wypadkowa skierowana do środka okręgu. W najniższym położeniu: F_do = F_n - F_g. W najwyższym: F_do = F_n + F_g. Wykorzystanie zasady zachowania energii mechanicznej jest kluczowe do powiązania prędkości maksymalnej i minimalnej.