Zadanie 4.4, matura maj 2026, fizyka rozszerzona

3 pktotwarteśrednie 42%Maj 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

W pewnym ośrodku materialnym O1\mathcal{O}_1 rozchodzi się ultradźwiękowa fala płaska F\mathcal{F} o ustalonej amplitudzie. W zadaniach 4.1.–4.4. pomijamy efekty związane z pochłanianiem tej fali w ośrodku.

Polecenie

3 punkty

Fala płaska F\mathcal{F} rozchodząca się w ośrodku O1\mathcal{O}_1 pada na granicę ośrodków O1\mathcal{O}_1 i O2\mathcal{O}_2 pod kątem α1 (zobacz rysunek 2.) i przechodzi do ośrodka O2\mathcal{O}_2. Wartości prędkości fali F\mathcal{F} w ośrodkach O1\mathcal{O}_1 i O2\mathcal{O}_2 oznaczymy – odpowiednio – jako v1 i v2, przy czym:

v1 = 2v2

Pozioma linia k na rysunku 2. wyznacza kierunek biegu fali F\mathcal{F} w ośrodku O1\mathcal{O}_1. Pionowe linie (np. l, m, n, p, q, s) odpowiadają powierzchniom falowym fali F\mathcal{F} w ośrodku O1\mathcal{O}_1. Kreską przerywaną oznaczono linie pomocnicze. W ośrodku O2\mathcal{O}_2 nie narysowano kierunku biegu fali F\mathcal{F} ani jej powierzchni falowych.

Rysunek 2. – ukośna granica między ośrodkiem O1 (z lewej, ciemniejsze tło) a ośrodkiem O2 (z prawej, jaśniejsze tło); w O1 pozioma linia k z wektorem prędkości v1 i pionowe powierzchnie falowe w odstępach λ1, z których linie l, m, n, p, q, s kończą się na granicy; w punkcie padania przerywana prosta prostopadła do granicy, kąt α1 zaznaczony między linią k a tą prostą; w O2 tylko przerywane linie pomocnicze: ciąg dalszy prostej prostopadłej do granicy i poziome przedłużenie linii kPowiększ
Rysunek 2. – ukośna granica między ośrodkiem O1 (z lewej, ciemniejsze tło) a ośrodkiem O2 (z prawej, jaśniejsze tło); w O1 pozioma linia k z wektorem prędkości v1 i pionowe powierzchnie falowe w odstępach λ1, z których linie l, m, n, p, q, s kończą się na granicy; w punkcie padania przerywana prosta prostopadła do granicy, kąt α1 zaznaczony między linią k a tą prostą; w O2 tylko przerywane linie pomocnicze: ciąg dalszy prostej prostopadłej do granicy i poziome przedłużenie linii k

Na rysunku 2. dorysuj kierunek biegu fali F\mathcal{F} w ośrodku O2\mathcal{O}_2 oraz dorysuj powierzchnie falowe fali F\mathcal{F} w ośrodku O2\mathcal{O}_2 – tzn. narysuj kontynuację linii k oraz linii l, m, n, p, q, s.

Uwzględnij relację (większy, równy, mniejszy) między kątem padania a kątem załamania fali na granicy ośrodków oraz uwzględnij prawidłowe ułożenie powierzchni falowych względem kierunku biegu fali F\mathcal{F} w ośrodku O2\mathcal{O}_2.

Uwaga! Nie musisz obliczać/wyznaczać miary kąta załamania.

Wpisz poniżej wartość ilorazu długości fali – odpowiednio – w ośrodkach O1\mathcal{O}_1 i O2\mathcal{O}_2:

λ1λ2=\frac{\lambda_1}{\lambda_2} =

Pan Zenon

Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.

  • Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.

  • Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.

  • Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.

Jak oceniasz to zadanie?

Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.

Rozwiązanie

Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.

Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

λ1λ2=2\frac{\lambda_1}{\lambda_2} = 2

Kierunek biegu fali w O2\mathcal{O}_2: prosta będąca kontynuacją linii k, leżąca w ośrodku O2\mathcal{O}_2 w obszarze między liniami przerywanymi (kąt załamania mniejszy od kąta padania, bo v2 < v1).

Powierzchnie falowe w O2\mathcal{O}_2: proste będące kontynuacjami co najmniej trzech linii spośród l, m, n, p, q, s, odchylone w lewo względem nich (prostopadłe do nowego kierunku biegu fali, w mniejszych odstępach, bo λ2=λ12\lambda_2 = \frac{\lambda_1}{2}).

Schemat punktowania

Warunek K – poprawne dorysowanie kierunku biegu fali F\mathcal{F} w ośrodku O2\mathcal{O}_2, tzn. dorysowanie prostej, będącej kontynuacją linii k w ośrodku O2\mathcal{O}_2, w obszarze między liniami przerywanymi znajdującymi się w ośrodku O2\mathcal{O}_2.

Warunek IDF – wpisanie prawidłowej wartości ilorazu długości fal: λ1λ2=2\frac{\lambda_1}{\lambda_2} = 2

Warunek PF – poprawne dorysowanie powierzchni falowych fali F\mathcal{F} w ośrodku O2\mathcal{O}_2, tzn. dorysowanie prostych będących kontynuacjami w ośrodku O2\mathcal{O}_2 co najmniej trzech linii spośród l, m, n, p, q, s (odchylonych w lewo względem nich). Warunek może być spełniony także bez narysowanego kierunku rozchodzenia się fali w ośrodku O2\mathcal{O}_2.

3 pkt

spełnienie trzech warunków: K oraz IDF oraz PF.

2 pkt

spełnienie dwóch warunków: (K oraz IDF) albo (K oraz PF) albo (IDF oraz PF).

1 pkt

spełnienie jednego warunku: K albo IDF albo PF.

0 pkt

rozwiązanie niepoprawne albo brak rozwiązania.

Komentarz. Przy przejściu do ośrodka optycznie gęstszego (mniejsza prędkość) fala ulega załamaniu w stronę normalnej. Długość fali zmniejsza się proporcjonalnie do zmniejszenia prędkości.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.