Zadanie 6.3, matura maj 2026, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Na poniższym wykresie przedstawiono zależność ciśnienia p od objętości V dla pewnej przemiany termodynamicznej A → B ustalonej masy gazu doskonałego. Przyjmij, że:
• ciepło molowe tego gazu przy stałej objętości wynosi , gdzie R jest stałą gazową
• stany A i B gazu znajdują się w punktach kratowych siatki wykresu
• AB jest odcinkiem prostym.
PowiększPolecenie
4 punktyOblicz QAB – ciepło pobrane przez gaz w opisanej przemianie A → B.
Zapisz obliczenia.
Wskazówka: Skorzystaj z Wybranych wzorów i stałych fizykochemicznych na egzamin maturalny z biologii, chemii i fizyki.
Pan Zenon
Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
QAB = 2 100 J
Sposób 1. Z wykresu: pA = 2 ⋅ 104 Pa, VA = 10 ⋅ 10−3 m3, pB = 5 ⋅ 104 Pa, VB = 25 ⋅ 10−3 m3. Gaz się rozpręża (traci energię w formie pracy) i pobiera ciepło:
1) I zasada termodynamiki: ΔUAB = ∣QAB∣ − ∣WAB∣ → ∣QAB∣ = ΔUAB + ∣WAB∣
2)
3) Z równań Clapeyrona pAVA = nRTA oraz pBVB = nRTB: nRΔTAB = pBVB − pAVA
4)
5) Praca jest równa polu pod wykresem p(V):
6)
Sposób 2A. Cykl A → B → C → A z izochorą B → C (VC = VB) i izobarą C → A (pC = pA): 0 = ∣QAB∣ − ∣QBC∣ − ∣QCA∣ − ∣WABC∣, gdzie , , , więc ∣QAB∣ = 210 ⋅ 101 J = 2 100 J.
Sposób 2B. Cykl z izobarą B → C (pC = pB) i izochorą C → A (VC = VA): .
Schemat punktowania
Sposób 1. Warunki:
– IZT: zapisanie I zasady termodynamiki dla przemiany A → B z poprawnym uwzględnieniem konwencji znaków (stosowanej konsekwentnie), np. ΔUAB = ∣QAB∣ − ∣WAB∣
– ΔU1: zapisanie związku między zmianą energii wewnętrznej w przemianie A → B a przyrostem temperatury, ciepłem molowym przy stałej objętości i liczbą moli, np. (lub zapisy równoważne)
– ΔU2: skorzystanie ze wzoru na energię wewnętrzną wyrażoną przez objętość i ciśnienie oraz zapisanie prawidłowej postaci wzoru na przyrost energii wewnętrznej w przemianie A → B, np. ( oraz )
– W: poprawna metoda obliczenia pracy siły parcia w przemianie A → B oraz podanie prawidłowego wzoru na tę pracę (wyrażonej przez objętości i ciśnienia w stanach A i B), np. (pole pod p(V))
– ΔT: poprawna metoda wyznaczenia przyrostu temperatury, tzn. wykorzystanie równań Clapeyrona dla stanów A i B, oraz zapisanie prawidłowej postaci przyrostu temperatury (albo przyrostu temperatury z czynnikiem nR), np. (pAVA = nRTA oraz pBVB = nRTB) → nRΔTAB = pBVB − pAVA
poprawna metoda obliczenia ciepła pobranego w przemianie A → B oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: QAB = 2 100 J
spełnienie warunków: IZT oraz W oraz ΔU1 oraz ΔT
LUB
– spełnienie warunków: IZT oraz W oraz ΔU2
spełnienie warunków: IZT oraz ΔU1
LUB
– spełnienie warunków: IZT oraz W
LUB
– spełnienie warunków: ΔU1 oraz W
LUB
– spełnienie warunków: (ΔU1 oraz ΔT) albo ΔU2
spełnienie warunku IZT
LUB
– spełnienie warunku ΔU1
LUB
– spełnienie warunku W
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Sposoby 2A, 2B i podobne:
poprawna metoda obliczenia ciepła pobranego w przemianie A → B oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: QAB = 2 100 J
założenie, że przemiana A → B jest częścią cyklu A → B → C → A złożonego z przemian izochorycznej i izobarycznej, oraz poprawne zapisanie pierwszej zasady termodynamiki dla cyklu oraz poprawna metoda obliczenia ciepła QBC i ciepła QCA oraz poprawna metoda obliczenia pracy całkowitej w cyklu
LUB
– zauważenie, że dla dowolnej przemiany A → X → B i dla przemiany A → B zachodzi związek ΔUAB = ΔUAX + ΔUXB, oraz poprawna metoda obliczenia ΔUAX i ΔUXB oraz zapisanie I zasady termodynamiki dla przemiany A → B z poprawnym uwzględnieniem konwencji znaków
założenie cyklu jak wyżej oraz dwa z elementów: poprawne zapisanie pierwszej zasady termodynamiki dla cyklu, poprawna metoda obliczenia ciepła QBC albo QCA, poprawna metoda obliczenia pracy całkowitej w cyklu (albo poprawna metoda obliczenia obu ciepeł QBC i QCA)
LUB
– zauważenie związku ΔUAB = ΔUAX + ΔUXB oraz poprawna metoda obliczenia ΔUAX albo ΔUXB
LUB
– zauważenie związku ΔUAB = ΔUAX + ΔUXB oraz zapisanie I zasady termodynamiki dla przemiany A → B z poprawnym uwzględnieniem konwencji znaków
założenie, że przemiana A → B jest częścią cyklu złożonego z przemiany izochorycznej i izobarycznej, oraz jeden z elementów: poprawne zapisanie pierwszej zasady termodynamiki dla cyklu, np. 0 = ∣QAB∣ − ∣QBC∣ − ∣QCA∣ − ∣WABC∣, ALBO poprawna metoda obliczenia ciepła QBC albo QCA, np. , ALBO poprawna metoda obliczenia pracy całkowitej w cyklu, np.
LUB
– zauważenie, że dla dowolnej przemiany A → X → B i dla przemiany A → B zachodzi związek ΔUAB = ΔUAX + ΔUXB
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Obliczenie wymaga zastosowania I zasady termodynamiki, wyznaczenia liczby moli z równania stanu, obliczenia zmiany temperatury z równania stanu, obliczenia pracy jako pola pod krzywą na diagramie p-V oraz zmiany energii wewnętrznej.