Zadanie 1.3, matura maj 2026, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
W chwili t0 = 0 s z wysokości h0 ponad podłożem wyrzucono pionowo w górę ciało . Wartość prędkości ciała w chwili t0 oznaczymy jako v0. Ciało wzniosło się pionowo na wysokość maksymalną hmax, po czym opadło na podłoże.
Przyjmij, że:
• ciało porusza się w komorze próżniowej, bez działania sił oporu, w inercjalnym układzie odniesienia, w jednorodnym, ziemskim polu grawitacyjnym
• przyśpieszenie ziemskie ma wartość g = 9,81 m/s2.
Polecenie
3 punktyInformacja do zadań 1.2.–1.3.
Na poniższym wykresie przedstawiono zależność h(t) – wysokości od czasu – dla ruchu ciała od chwili t0 do momentu uderzenia w podłoże. Na wykresie zaznaczono wybrane punkty A, W, B oraz podano ich współrzędne (za pomocą liczb i symboli).
PowiększOblicz h0. Zapisz obliczenia.
Pan Zenon
Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
h0 ≈ 1,8 m
Sposób 1.
Krok 1. Obliczamy hmax ze spadku swobodnego od punktu W do B bez prędkości początkowej:
, gdzie tWB = tB − tW = 1,8 s − 0,8 s = 1,0 s
Krok 2. Obliczamy ΔhAW, korzystając z symetrii w czasie między wznoszeniem a spadkiem swobodnym (ΔhAW = ΔhWA, twznoszenia AW = tspadania WA = 0,8 s):
(Krok 2. można też wykonać z równania rzutu pionowego w górę: )
Krok 3. h0 = hmax − ΔhAW = 4,905 m − 3,1392 m = 1,7658 m ≈ 1,8 m
Sposób 2. Równanie ruchu ; dla t = tAB mamy h = 0, ponadto v0 = gtAW:
Sposób 3. Ruch jednostajnie przyśpieszony liczony od chwili (punkt A′ symetryczny do A), z prędkością początkową v0 skierowaną w dół: ; dla mamy h = 0:
Sposób 4. Zasada zachowania energii mechanicznej: , gdzie oraz v0 = gtAW:
Sposób 5. Postać kanoniczna paraboli z wierzchołkiem W = (0,8; hmax): h(t) = k(t − 0,8)2 + hmax. Po podstawieniu współrzędnych punktów A i B:
h0 = k(0 − 0,8)2 + hmax oraz 0 = k(1,8 − 0,8)2 + hmax, stąd k = −hmax i h0 = 0,36hmax
, zatem h0 = 0,36 ⋅ 4,905 m ≈ 1,77 m
Schemat punktowania
Sposób 1. Warunki:
– h_max-metoda: poprawna metoda obliczenia hmax (spadek swobodny od W do B bez prędkości początkowej) oraz uwzględnienie, że tWB = 1 s, np. oraz tWB = 1 s
– Δh-metoda: poprawna metoda obliczenia ΔhWA (spadek swobodny od W do A, tWA = 0,8 s), np. , ALBO ΔhAW z rzutu pionowego (od A do W), np. oraz tAW = 0,8 s
– h_0-metoda: zapisanie równania wskazującego na strategię rozwiązania, np. h0 = hmax − ΔhAW
poprawna metoda obliczenia wysokości h0, z której wyrzucono pionowo w górę ciało , oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: h0 ≈ 1,8 m
spełnienie warunków: h_max-metoda oraz Δh-metoda oraz h_0-metoda
LUB
– spełnienie warunków: h_max-metoda oraz h_0-metoda oraz podanie prawidłowej wartości hmax ≈ 4,9 m
LUB
– spełnienie warunków: Δh-metoda oraz h_0-metoda oraz podanie prawidłowej wartości Δh ≈ 3,1 m
LUB
– spełnienie warunków: Δh-metoda oraz h_max-metoda oraz podanie prawidłowej wartości dla Δh ≈ 3,1 m lub hmax ≈ 4,9 m
spełnienie warunku h_max-metoda
LUB
– spełnienie warunku Δh-metoda
LUB
– spełnienie warunku h_0-metoda
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Sposób 2.
jak wyżej: poprawna metoda i wynik h0 ≈ 1,8 m
poprawne zapisanie kinematycznego równania ruchu dla ciała oraz zapisanie/uwzględnienie warunków, że h = 0 dla tAB = 1,8 s, oraz v0 = gtAW, np.
poprawne zapisanie kinematycznego równania ruchu dla ciała , np.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Sposób 3.
poprawna metoda i wynik h0 ≈ 1,8 m
spełnienie warunku za 1 pkt oraz zapisanie/uwzględnienie warunków, że h = 0 dla (A′ jest punktem symetrycznym do A), oraz v0 = gtAW, np.
poprawne zapisanie kinematycznego równania ruchu (jednostajnie przyśpieszonego) dla ciała , licząc czas od momentu, gdy osiągnie z powrotem wysokość h0, np.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Sposób 4.
poprawna metoda i wynik h0 ≈ 1,8 m
spełnienie warunku za 1 pkt oraz zapisanie/uwzględnienie warunku, że v0 = gtAW, oraz poprawna metoda obliczenia hmax, np. oraz v0 = gtAW oraz
poprawne zapisanie równania zasady zachowania energii mechanicznej (lub równań ruchu z wyeliminowanym czasem), np.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Sposób 5.
poprawna metoda i wynik h0 ≈ 1,8 m
spełnienie warunku za 1 pkt oraz podstawienie do równania paraboli współrzędnych punktów A i B oraz wyznaczenie zależności między h0 i hmax (h0 = 0,36hmax)
LUB
– spełnienie warunku za 1 pkt oraz podstawienie do równania paraboli współrzędnych punktów A i B oraz poprawna metoda wyznaczenia hmax ()
zapisanie równania paraboli (której fragment jest wykresem h(t)) w postaci kanonicznej z podstawionymi współrzędnymi wierzchołka W, np. h(t) = k(t − 0,8)2 + hmax
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Akceptowane są wszystkie metody merytorycznie poprawne, w tym: metoda z czasów (symetria), równania ruchu, zasada zachowania energii, równanie paraboli.