Zadanie 1.3, matura maj 2026, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie 46%Maj 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

W chwili t0 = 0 s z wysokości h0 ponad podłożem wyrzucono pionowo w górę ciało C\mathcal{C}. Wartość prędkości ciała C\mathcal{C} w chwili t0 oznaczymy jako v0. Ciało wzniosło się pionowo na wysokość maksymalną hmax, po czym opadło na podłoże.

Przyjmij, że:

• ciało C\mathcal{C} porusza się w komorze próżniowej, bez działania sił oporu, w inercjalnym układzie odniesienia, w jednorodnym, ziemskim polu grawitacyjnym

• przyśpieszenie ziemskie ma wartość g = 9,81 m/s2.

Polecenie

3 punkty

Informacja do zadań 1.2.–1.3.

Na poniższym wykresie przedstawiono zależność h(t) – wysokości od czasu – dla ruchu ciała C\mathcal{C} od chwili t0 do momentu uderzenia w podłoże. Na wykresie zaznaczono wybrane punkty A, W, B oraz podano ich współrzędne (za pomocą liczb i symboli).

wykres zależności wysokości h od czasu t (oś pozioma: t, s, od 0 do 2, oś pionowa h bez podziałki), łuk paraboli z zaznaczonymi punktami A = (0 ; h0), W = (0,8 ; hmax) i B = (1,8 ; 0)Powiększ
wykres zależności wysokości h od czasu t (oś pozioma: t, s, od 0 do 2, oś pionowa h bez podziałki), łuk paraboli z zaznaczonymi punktami A = (0 ; h0), W = (0,8 ; hmax) i B = (1,8 ; 0)

Oblicz h0. Zapisz obliczenia.

Pan Zenon

Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.

  • Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.

  • Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.

  • Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.

Jak oceniasz to zadanie?

Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.

Rozwiązanie

Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.

Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

h0 ≈ 1,8 m

Sposób 1.

Krok 1. Obliczamy hmax ze spadku swobodnego od punktu W do B bez prędkości początkowej:

hmax=12gtWB2h_{max} = \frac{1}{2} g t_{WB}^2, gdzie tWB = tB − tW = 1,8 s − 0,8 s = 1,0 s

hmax=12⋅9,81 ms2⋅(1 s)2=4,905 mh_{max} = \frac{1}{2} \cdot 9{,}81\ \mathrm{\frac{m}{s^2}} \cdot (1\ \mathrm{s})^2 = 4{,}905\ \mathrm{m}

Krok 2. Obliczamy ΔhAW, korzystając z symetrii w czasie między wznoszeniem a spadkiem swobodnym (ΔhAW = ΔhWA, twznoszenia AW = tspadania WA = 0,8 s):

ΔhWA=12gtspadania WA2=12⋅9,81 ms2⋅(0,8 s)2=3,1392 m\Delta h_{WA} = \frac{1}{2} g t_{spadania\,WA}^2 = \frac{1}{2} \cdot 9{,}81\ \mathrm{\frac{m}{s^2}} \cdot (0{,}8\ \mathrm{s})^2 = 3{,}1392\ \mathrm{m}

(Krok 2. można też wykonać z równania rzutu pionowego w górę: ΔhAW=v0tAW−12gtAW2=7,848 ms⋅0,8 s−12⋅9,81 ms2⋅(0,8 s)2=3,1392 m\Delta h_{AW} = v_0 t_{AW} - \frac{1}{2} g t_{AW}^2 = 7{,}848\ \mathrm{\frac{m}{s}} \cdot 0{,}8\ \mathrm{s} - \frac{1}{2} \cdot 9{,}81\ \mathrm{\frac{m}{s^2}} \cdot (0{,}8\ \mathrm{s})^2 = 3{,}1392\ \mathrm{m})

Krok 3. h0 = hmax − ΔhAW = 4,905 m − 3,1392 m = 1,7658 m ≈ 1,8 m

Sposób 2. Równanie ruchu h(t)=h0+v0t−12gt2h(t) = h_0 + v_0 t - \frac{1}{2} g t^2; dla t = tAB mamy h = 0, ponadto v0 = gtAW:

0=h0+gtAWtAB−12gtAB20 = h_0 + g t_{AW} t_{AB} - \frac{1}{2} g t_{AB}^2

h0=12⋅9,81 ms2⋅(1,8 s)2−9,81 ms2⋅(0,8 s)⋅(1,8 s)=1,7658 m≈1,8 mh_0 = \frac{1}{2} \cdot 9{,}81\ \mathrm{\frac{m}{s^2}} \cdot (1{,}8\ \mathrm{s})^2 - 9{,}81\ \mathrm{\frac{m}{s^2}} \cdot (0{,}8\ \mathrm{s}) \cdot (1{,}8\ \mathrm{s}) = 1{,}7658\ \mathrm{m} \approx 1{,}8\ \mathrm{m}

Sposób 3. Ruch jednostajnie przyśpieszony liczony od chwili tA′=1,6 st_{A'} = 1{,}6\ \mathrm{s} (punkt A′ symetryczny do A), z prędkością początkową v0 skierowaną w dół: h(t)=h0−(v0t+12gt2)h(t) = h_0 - \left(v_0 t + \frac{1}{2} g t^2\right); dla tA′B=0,2 st_{A'B} = 0{,}2\ \mathrm{s} mamy h = 0:

h0=7,85 ms⋅0,2 s+12⋅9,81 ms2⋅(0,2 s)2=1,7662 m≈1,8 mh_0 = 7{,}85\ \mathrm{\frac{m}{s}} \cdot 0{,}2\ \mathrm{s} + \frac{1}{2} \cdot 9{,}81\ \mathrm{\frac{m}{s^2}} \cdot (0{,}2\ \mathrm{s})^2 = 1{,}7662\ \mathrm{m} \approx 1{,}8\ \mathrm{m}

Sposób 4. Zasada zachowania energii mechanicznej: ghmax=v022+gh0  →  h0=hmax−v022gg h_{max} = \frac{v_0^2}{2} + g h_0 \;\rightarrow\; h_0 = h_{max} - \frac{v_0^2}{2g}, gdzie hmax=12gtWB2h_{max} = \frac{1}{2} g t_{WB}^2 oraz v0 = gtAW:

h0=12gtWB2−12gtAW2=12⋅9,81⋅(12−0,82) m=1,7658 m≈1,8 mh_0 = \frac{1}{2} g t_{WB}^2 - \frac{1}{2} g t_{AW}^2 = \frac{1}{2} \cdot 9{,}81 \cdot (1^2 - 0{,}8^2)\ \mathrm{m} = 1{,}7658\ \mathrm{m} \approx 1{,}8\ \mathrm{m}

Sposób 5. Postać kanoniczna paraboli z wierzchołkiem W = (0,8; hmax): h(t) = k(t − 0,8)2 + hmax. Po podstawieniu współrzędnych punktów A i B:

h0 = k(0 − 0,8)2 + hmax oraz 0 = k(1,8 − 0,8)2 + hmax, stąd k = −hmax i h0 = 0,36hmax

hmax=12gtWB2=4,905 mh_{max} = \frac{1}{2} g t_{WB}^2 = 4{,}905\ \mathrm{m}, zatem h0 = 0,36 ⋅ 4,905 m ≈ 1,77 m

Schemat punktowania

Sposób 1. Warunki:

– h_max-metoda: poprawna metoda obliczenia hmax (spadek swobodny od W do B bez prędkości początkowej) oraz uwzględnienie, że tWB = 1 s, np. hmax=12gtWB2h_{max} = \frac{1}{2} g t_{WB}^2 oraz tWB = 1 s

– Δh-metoda: poprawna metoda obliczenia ΔhWA (spadek swobodny od W do A, tWA = 0,8 s), np. ΔhWA=12gtWA2\Delta h_{WA} = \frac{1}{2} g t_{WA}^2, ALBO ΔhAW z rzutu pionowego (od A do W), np. ΔhAW=v0tAW−12gtAW2\Delta h_{AW} = v_0 t_{AW} - \frac{1}{2} g t_{AW}^2 oraz tAW = 0,8 s

– h_0-metoda: zapisanie równania wskazującego na strategię rozwiązania, np. h0 = hmax − ΔhAW

3 pkt

poprawna metoda obliczenia wysokości h0, z której wyrzucono pionowo w górę ciało C\mathcal{C}, oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: h0 ≈ 1,8 m

2 pkt

spełnienie warunków: h_max-metoda oraz Δh-metoda oraz h_0-metoda

LUB

– spełnienie warunków: h_max-metoda oraz h_0-metoda oraz podanie prawidłowej wartości hmax ≈ 4,9 m

LUB

– spełnienie warunków: Δh-metoda oraz h_0-metoda oraz podanie prawidłowej wartości Δh ≈ 3,1 m

LUB

– spełnienie warunków: Δh-metoda oraz h_max-metoda oraz podanie prawidłowej wartości dla Δh ≈ 3,1 m lub hmax ≈ 4,9 m

1 pkt

spełnienie warunku h_max-metoda

LUB

– spełnienie warunku Δh-metoda

LUB

– spełnienie warunku h_0-metoda

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Sposób 2.

3 pkt

jak wyżej: poprawna metoda i wynik h0 ≈ 1,8 m

2 pkt

poprawne zapisanie kinematycznego równania ruchu dla ciała C\mathcal{C} oraz zapisanie/uwzględnienie warunków, że h = 0 dla tAB = 1,8 s, oraz v0 = gtAW, np. 0=h0+gtAWtAB−12gtAB20 = h_0 + g t_{AW} t_{AB} - \frac{1}{2} g t_{AB}^2

1 pkt

poprawne zapisanie kinematycznego równania ruchu dla ciała C\mathcal{C}, np. h(t)=h0+v0t−12gt2h(t) = h_0 + v_0 t - \frac{1}{2} g t^2

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Sposób 3.

3 pkt

poprawna metoda i wynik h0 ≈ 1,8 m

2 pkt

spełnienie warunku za 1 pkt oraz zapisanie/uwzględnienie warunków, że h = 0 dla tA′B=0,2 st_{A'B} = 0{,}2\ \mathrm{s} (A′ jest punktem symetrycznym do A), oraz v0 = gtAW, np. 0=h0−(gtAW⋅0,2+12g⋅0,22)0 = h_0 - \left(g t_{AW} \cdot 0{,}2 + \frac{1}{2} g \cdot 0{,}2^2\right)

1 pkt

poprawne zapisanie kinematycznego równania ruchu (jednostajnie przyśpieszonego) dla ciała C\mathcal{C}, licząc czas od momentu, gdy osiągnie z powrotem wysokość h0, np. h(t)=h0−s(t)=h0−(v0t+12gt2)h(t) = h_0 - s(t) = h_0 - \left(v_0 t + \frac{1}{2} g t^2\right)

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Sposób 4.

3 pkt

poprawna metoda i wynik h0 ≈ 1,8 m

2 pkt

spełnienie warunku za 1 pkt oraz zapisanie/uwzględnienie warunku, że v0 = gtAW, oraz poprawna metoda obliczenia hmax, np. h0=hmax−v022gh_0 = h_{max} - \frac{v_0^2}{2g} oraz v0 = gtAW oraz hmax=12gtWB2h_{max} = \frac{1}{2} g t_{WB}^2

1 pkt

poprawne zapisanie równania zasady zachowania energii mechanicznej (lub równań ruchu z wyeliminowanym czasem), np. h0=hmax−v022gh_0 = h_{max} - \frac{v_0^2}{2g}

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Sposób 5.

3 pkt

poprawna metoda i wynik h0 ≈ 1,8 m

2 pkt

spełnienie warunku za 1 pkt oraz podstawienie do równania paraboli współrzędnych punktów A i B oraz wyznaczenie zależności między h0 i hmax (h0 = 0,36hmax)

LUB

– spełnienie warunku za 1 pkt oraz podstawienie do równania paraboli współrzędnych punktów A i B oraz poprawna metoda wyznaczenia hmax (hmax=12gtWB2h_{max} = \frac{1}{2} g t_{WB}^2)

1 pkt

zapisanie równania paraboli (której fragment jest wykresem h(t)) w postaci kanonicznej z podstawionymi współrzędnymi wierzchołka W, np. h(t) = k(t − 0,8)2 + hmax

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Akceptowane są wszystkie metody merytorycznie poprawne, w tym: metoda z czasów (symetria), równania ruchu, zasada zachowania energii, równanie paraboli.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.