Zadanie 8.1, matura maj 2026, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie 42%Maj 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Szklana kula K\mathcal{K} o środku w punkcie S jest umieszczona w powietrzu. Współczynnik załamania światła w szkle, z którego jest wykonana kula K\mathcal{K}, jest równy nsz = 1,50. Współczynnik załamania światła w powietrzu przyjmujemy równy np = 1,00.

Wewnątrz kuli K\mathcal{K}, w punkcie D tuż pod jej powierzchnią, znajduje się mała świecąca dioda. Ta dioda emituje światło do wnętrza kuli w taki sposób, że jej światło pada na każdy punkt wewnętrznej powierzchni kuli K\mathcal{K}.

Okazuje się, że światło diody wychodzi z kuli K\mathcal{K} jedynie przez fragment jej powierzchni, zaznaczony na schematycznym rysunku fioletowym łukiem AB.

Na rysunku przedstawiono przekrój kuli K\mathcal{K} w płaszczyźnie zawierającej diodę i środek kuli. Miarę kąta ∠BDA\angle BDA oznaczono jako φ. Kreską przerywaną oznaczono odcinki pomocnicze.

Rysunek – przekrój kuli o środku S; dioda D w najwyższym punkcie okręgu; dolny łuk AB zaznaczony fioletem; przerywane odcinki DA, DB, DS, SA i SB; kąt φ między odcinkami DA i DBPowiększ
Rysunek – przekrój kuli o środku S; dioda D w najwyższym punkcie okręgu; dolny łuk AB zaznaczony fioletem; przerywane odcinki DA, DB, DS, SA i SB; kąt φ między odcinkami DA i DB

Polecenie

3 punkty

Oblicz φ. Zapisz obliczenia.

Pan Zenon

Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.

  • Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.

  • Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.

  • Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.

Jak oceniasz to zadanie?

Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.

Rozwiązanie

Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.

Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

φ ≈ 83,6° (lub φ ≈ 84°)

Światło wysłane z punktu D przechodzi tylko przez fragment kuli oznaczony łukiem AB, więc kąt padania promienia na granicę ośrodków w punkcie B, czyli ∠SBD\angle SBD (lub ∠DAS\angle DAS w punkcie A), jest kątem granicznym dla szkła: αg=∣∠SBD∣\alpha_g = |\angle SBD|

Wzór na kąt graniczny dla przejścia szkło – powietrze: sin⁡αgsin⁡90∘=npnsz  →  sin⁡αg=11,5=23=0,(6)\frac{\sin\alpha_g}{\sin 90^\circ} = \frac{n_p}{n_{sz}} \;\rightarrow\; \sin\alpha_g = \frac{1}{1{,}5} = \frac{2}{3} = 0{,}(6)

αg=arcsin⁡(23)≈41,8∘\alpha_g = \arcsin\left(\frac{2}{3}\right) \approx 41{,}8^\circ

Z symetrii trójkąty SBD i ASD są przystające; z własności trójkątów równoramiennych SBD i ASD: ∣∠SBD∣=∣∠BDS∣=αg|\angle SBD| = |\angle BDS| = \alpha_g oraz ∣∠DAS∣=∣∠SDA∣=αg|\angle DAS| = |\angle SDA| = \alpha_g, więc ∣∠BDA∣=2αg|\angle BDA| = 2\alpha_g

φ = 2αg = 2 ⋅ 41,8° ≈ 83,6°

Schemat punktowania

3 pkt

poprawna metoda obliczenia φ oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego wyrażonego w stopniach lub w radianach: φ ≈ 83,6° (lub φ ≈ 84°)

2 pkt

zauważenie i zapisanie, że kąt ∠SBD\angle SBD lub ∠DAS\angle DAS jest kątem granicznym dla przejścia światła ze szkła do powietrza, oraz zapisanie równania (z uwzględnieniem współczynnika załamania światła w szkle), z którego można obliczyć kąt graniczny, np. αg=∣∠SBD∣\alpha_g = |\angle SBD| oraz sin⁡αgsin⁡90∘=npnsz\frac{\sin\alpha_g}{\sin 90^\circ} = \frac{n_p}{n_{sz}}, albo w jednym równaniu sin⁡∣∠SBD∣=11,5\sin|\angle SBD| = \frac{1}{1{,}5}

LUB

– zauważenie i zapisanie, że kąt ∠SBD\angle SBD lub ∠DAS\angle DAS jest kątem granicznym, oraz wyprowadzenie/zapisanie zależności między αg a φ, np. αg=∣∠SBD∣\alpha_g = |\angle SBD| oraz φ=2⋅∣∠SBD∣\varphi = 2 \cdot |\angle SBD| (albo w jednym równaniu φ = 2 ⋅ αg)

1 pkt

zauważenie i zapisanie, że kąt ∠SBD\angle SBD lub ∠DAS\angle DAS jest kątem granicznym dla przejścia światła ze szkła do powietrza, np. αg=∣∠SBD∣\alpha_g = |\angle SBD| lub αg=∣∠DAS∣\alpha_g = |\angle DAS|

LUB

– wyprowadzenie/zapisanie zależności φ=2⋅∣∠SBD∣\varphi = 2 \cdot |\angle SBD| (identyfikacja ∠SBD\angle SBD jako kąta granicznego nie jest wymagana)

LUB

– zapisanie równania na kąt graniczny bez identyfikacji lub z błędną identyfikacją tego kąta oraz uwzględnienie w tym równaniu wartości współczynnika załamania światła w szkle, np. sin⁡αg=23\sin\alpha_g = \frac{2}{3} (lub zapisy równoważne)

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.