Zadanie 5.4, matura maj 2026, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Pewna planetoida krąży wokół Słońca po orbicie eliptycznej jedynie pod wpływem siły grawitacji Słońca. Orbita planetoidy leży w tej samej płaszczyźnie co orbita Ziemi i przecina się z nią w dwóch punktach (zobacz rysunek).
Przyjmij następujące dane i założenia:
• największą odległość planetoidy od środka S Słońca oznaczymy jako rA = ∣SA∣
• najmniejsza odległość planetoidy od środka S Słońca jest równa rP = ∣SP∣ = 0,81 au
• długość osi wielkiej orbity planetoidy jest równa ∣PA∣ = 5,62 au
• wartość prędkości planetoidy w punkcie A orbity oznaczymy jako vA
• wartość prędkości planetoidy w punkcie P orbity jest równa vP = 43,29 km/s
• środek orbity planetoidy oznaczymy jako O
oraz
• orbitę Ziemi traktujemy w przybliżeniu jako orbitę kołową
• odległość Ziemi od środka Słońca jest równa rZ = 1,0 au
• okres obiegu Ziemi dookoła Słońca wynosi TZ = 1,00 rok ziemski
• pomijamy wpływ innych ciał (oprócz Słońca) na ruch planetoidy oraz na ruch Ziemi.
PowiększPolecenie
3 punktyOblicz vA – wartość prędkości planetoidy w punkcie A orbity. Zapisz obliczenia.
Pan Zenon
Nauczyciel fizyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.
Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.
Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.
Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.
Jak oceniasz to zadanie?
Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.
Rozwiązanie
Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.
Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
vA ≈ 7,3 km/s
Sposób 1. (zasada zachowania momentu pędu względem centrum grawitacyjnego) LA = LP; w punktach A i P prędkości są prostopadłe do promienia wodzącego:
rA + rP = ∣PA∣ → rA = ∣PA∣ − rP = 5,62 au − 0,81 au = 4,81 au
Sposób 2. (zasady zachowania energii i momentu pędu, bez vP): EP = EA, LP = LA, skąd
Sposób 3. (zasada zachowania energii mechanicznej): , skąd
Schemat punktowania
Sposób 1.
poprawna metoda obliczenia prędkości planetoidy w punkcie aphelium oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: vA ≈ 7,3 km/s
zapisanie równości momentów pędu (względem środka Słońca) planetoidy w punktach A (aphelium) i P (peryhelium) orbity oraz uwzględnienie w tym równaniu prędkości planetoidy w punktach A, P i odległości od środka Słońca do punktów A, P, oraz prawidłowe wyznaczenie odległości od środka Słońca do punktu A, np. oraz rA = ∣PA∣ − rP, albo w jednym równaniu vA(∣PA∣ − rP) = vPrP
zapisanie równości momentów pędu (względem środka Słońca) planetoidy w punktach A i P orbity oraz uwzględnienie w tym równaniu prędkości i odległości, np.
LUB
– poprawna metoda obliczenia odległości od środka Słońca do punktu A (aphelium) oraz wyznaczenie tej odległości (na symbolach lub liczbach), np. (∣PA∣ = rP + rA → rA = ∣PA∣ − rP) albo rA = 5,62 au − 0,81 au = 4,81 au
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Sposób 2.
poprawna metoda i wynik vA ≈ 7,3 km/s
zapisanie równań zasady zachowania energii mechanicznej oraz zasady zachowania momentu pędu dla planetoidy w punktach P i A, wykorzystanie wzorów na energie mechaniczne i momenty pędu oraz poprawne wyprowadzenie wzoru
LUB
– bezpośrednie zapisanie wzoru na vA oraz prawidłowe wyznaczenie odległości rA = ∣PA∣ − rP
zapisanie równań wyrażających zasadę zachowania energii mechanicznej oraz zasadę zachowania momentu pędu planetoidy w punktach P i A, np. EP = EA oraz LP = LA
LUB
– bezpośrednie zapisanie wzoru (bez wyprowadzenia) na vA
LUB
– poprawna metoda obliczenia odległości rA i wyznaczenie jej (na symbolach lub liczbach)
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Sposób 3.
poprawna metoda i wynik vA ≈ 7,3 km/s
zapisanie równości energii mechanicznych planetoidy w punktach A i P z wzorami na energię potencjalną i kinetyczną oraz prawidłowe wyznaczenie odległości rA, np. oraz rA = ∣PA∣ − rP
zapisanie równości energii mechanicznych planetoidy w punktach A i P z uwzględnieniem energii potencjalnej i kinetycznej (wystarczy poprzez oznaczenie), np. EA kin + EA pot = EP kin + EP pot
LUB
– poprawna metoda obliczenia odległości rA i wyznaczenie jej (na symbolach lub liczbach)
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Moment pędu planetoidy jest zachowywany w całej orbicie. Można również zastosować zasadę zachowania energii mechanicznej w połączeniu z zachowaniem momentu pędu.