Zadanie 27, matura czerwiec 2017, matematyka podstawowa

2 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2017

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

2 punkty

Kąt α jest ostry i spełniona jest równość sin⁡α+cos⁡α=72\sin\alpha + \cos\alpha = \frac{\sqrt{7}}{2}. Oblicz wartość wyrażenia (sin⁡α−cos⁡α)2(\sin\alpha - \cos\alpha)^2.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

I sposób

Ponieważ obie strony równości sin⁡α+cos⁡α=72\sin\alpha+\cos\alpha=\frac{\sqrt{7}}{2} są liczbami dodatnimi, więc po podniesieniu obu stron do kwadratu otrzymamy równość równoważną

sin⁡2α+2sin⁡αcos⁡α+cos⁡2α=74\sin^2\alpha+2\sin\alpha\cos\alpha+\cos^2\alpha=\frac{7}{4}.

Stąd 2sin⁡αcos⁡α=342\sin\alpha\cos\alpha=\frac{3}{4}. Z drugiej strony w zadaniu należy obliczyć wartość wyrażenia

(sin⁡α−cos⁡α)2=sin⁡2α−2sin⁡αcos⁡α+cos⁡2α=1−2sin⁡αcos⁡α(\sin\alpha-\cos\alpha)^2=\sin^2\alpha-2\sin\alpha\cos\alpha+\cos^2\alpha=1-2\sin\alpha\cos\alpha.

Otrzymujemy zatem (sin⁡α−cos⁡α)2=1−34=14(\sin\alpha-\cos\alpha)^2=1-\frac{3}{4}=\frac{1}{4}.

II sposób

Z podanej równości sin⁡α+cos⁡α=72\sin\alpha+\cos\alpha=\frac{\sqrt{7}}{2} wyznaczamy sin⁡α=72−cos⁡α\sin\alpha=\frac{\sqrt{7}}{2}-\cos\alpha i podstawiamy do tożsamości sin⁡2α+cos⁡2α=1\sin^2\alpha+\cos^2\alpha=1. Otrzymujemy równanie

(72−cos⁡α)2+cos⁡2α=1\left(\frac{\sqrt{7}}{2}-\cos\alpha\right)^2+\cos^2\alpha=1,

czyli

74−7cos⁡α+2cos⁡2α=1\frac{7}{4}-\sqrt{7}\cos\alpha+2\cos^2\alpha=1.

Rozwiązujemy zatem równanie kwadratowe

2cos⁡2α−7cos⁡α+34=02\cos^2\alpha-\sqrt{7}\cos\alpha+\frac{3}{4}=0.

Wyróżnik trójmianu stojącego po lewej stronie równania jest równy

Δ=7−4⋅2⋅34=1\Delta=7-4\cdot 2\cdot\frac{3}{4}=1.

Stąd wynika, że równanie ma dwa rozwiązania cos⁡α=7+14\cos\alpha=\frac{\sqrt{7}+1}{4} oraz cos⁡α=7−14\cos\alpha=\frac{\sqrt{7}-1}{4}. Oba rozwiązania są liczbami dodatnimi i mniejszymi od jedności.

Jeśli cos⁡α=7+14\cos\alpha=\frac{\sqrt{7}+1}{4}, to sin⁡α=72−7+14=7−14\sin\alpha=\frac{\sqrt{7}}{2}-\frac{\sqrt{7}+1}{4}=\frac{\sqrt{7}-1}{4}.

Jeśli cos⁡α=7−14\cos\alpha=\frac{\sqrt{7}-1}{4}, to sin⁡α=72−7−14=7+14\sin\alpha=\frac{\sqrt{7}}{2}-\frac{\sqrt{7}-1}{4}=\frac{\sqrt{7}+1}{4}.

Zatem, w pierwszej sytuacji

(sin⁡α−cos⁡α)2=(7−14−7+14)2=(−24)2=14(\sin\alpha-\cos\alpha)^2=\left(\frac{\sqrt{7}-1}{4}-\frac{\sqrt{7}+1}{4}\right)^2=\left(\frac{-2}{4}\right)^2=\frac{1}{4}.

A w sytuacji drugiej

(sin⁡α−cos⁡α)2=(7+14−7−14)2=(24)2=14(\sin\alpha-\cos\alpha)^2=\left(\frac{\sqrt{7}+1}{4}-\frac{\sqrt{7}-1}{4}\right)^2=\left(\frac{2}{4}\right)^2=\frac{1}{4}.

III sposób

Rysujemy trójkąt prostokątny o przyprostokątnych a i b oraz przeciwprostokątnej c, w którym kąt ostry α leży naprzeciw przyprostokątnej a.

Zauważamy najpierw, że równość wynikającą z twierdzenia Pitagorasa a2 + b2 = c2 można zapisać w postaci równoważnej

a2c2+b2c2=1\frac{a^2}{c^2}+\frac{b^2}{c^2}=1.

Podaną w treści zadania równość sin⁡α+cos⁡α=72\sin\alpha+\cos\alpha=\frac{\sqrt{7}}{2} zapisujemy w postaci ac+bc=72\frac{a}{c}+\frac{b}{c}=\frac{\sqrt{7}}{2} i podnosimy obie jej strony (są to liczby dodatnie) do potęgi drugiej. Otrzymujemy równość równoważną

a2c2+2⋅ac⋅bc+b2c2=74\frac{a^2}{c^2}+2\cdot\frac{a}{c}\cdot\frac{b}{c}+\frac{b^2}{c^2}=\frac{7}{4},

czyli, po uwzględnieniu równości a2c2+b2c2=1\frac{a^2}{c^2}+\frac{b^2}{c^2}=1, równość

2⋅ac⋅bc=342\cdot\frac{a}{c}\cdot\frac{b}{c}=\frac{3}{4}.

Z drugiej strony (sin⁡α−cos⁡α)2=(ac−bc)2=a2c2−2⋅ac⋅bc+b2c2=1−2⋅ac⋅bc(\sin\alpha-\cos\alpha)^2=\left(\frac{a}{c}-\frac{b}{c}\right)^2=\frac{a^2}{c^2}-2\cdot\frac{a}{c}\cdot\frac{b}{c}+\frac{b^2}{c^2}=1-2\cdot\frac{a}{c}\cdot\frac{b}{c}.

Zatem (sin⁡α−cos⁡α)2=1−2⋅ac⋅bc=1−34=14(\sin\alpha-\cos\alpha)^2=1-2\cdot\frac{a}{c}\cdot\frac{b}{c}=1-\frac{3}{4}=\frac{1}{4}.

Schemat punktowania

2 pkt

gdy zdający obliczy i zapisze, że (sin⁡α−cos⁡α)2=14(\sin\alpha-\cos\alpha)^2=\frac{1}{4}.

1 pkt

gdy zdający:

(I sposób)

• zapisze, że równość sin⁡α+cos⁡α=72\sin\alpha+\cos\alpha=\frac{\sqrt{7}}{2} jest równoważna równości 2sin⁡αcos⁡α=342\sin\alpha\cos\alpha=\frac{3}{4}

• zapisze, że (sin⁡α−cos⁡α)2=1−2sin⁡αcos⁡α(\sin\alpha-\cos\alpha)^2=1-2\sin\alpha\cos\alpha

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

(II sposób)

• rozwiąże równanie 2cos⁡2α−7cos⁡α+34=02\cos^2\alpha-\sqrt{7}\cos\alpha+\frac{3}{4}=0: cos⁡α=7+14\cos\alpha=\frac{\sqrt{7}+1}{4} oraz cos⁡α=7−14\cos\alpha=\frac{\sqrt{7}-1}{4}

albo

• rozwiąże równanie 2sin⁡2α−7sin⁡α+34=02\sin^2\alpha-\sqrt{7}\sin\alpha+\frac{3}{4}=0: sin⁡α=7+14\sin\alpha=\frac{\sqrt{7}+1}{4} oraz sin⁡α=7−14\sin\alpha=\frac{\sqrt{7}-1}{4}

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

(III sposób)

• skorzysta z definicji funkcji trygonometrycznych kąta ostrego w trójkącie prostokątnym i zapisze, że równość ac+bc=72\frac{a}{c}+\frac{b}{c}=\frac{\sqrt{7}}{2} jest równoważna równości 2⋅ac⋅bc=342\cdot\frac{a}{c}\cdot\frac{b}{c}=\frac{3}{4}

albo

• zapisze, że (sin⁡α−cos⁡α)2=1−2⋅ac⋅bc(\sin\alpha-\cos\alpha)^2=1-2\cdot\frac{a}{c}\cdot\frac{b}{c}

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, które nie spełnia kryteriów za 1 pkt, albo brak rozwiązania.

Uwaga ogólna:

Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

Komentarz. Zdający może wykorzystać różne metody: podnoszenie do kwadratu, równanie kwadratowe dla cos⁡α\cos\alpha, lub interpretację geometryczną z trójkątem prostokątnym.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.