Zadanie 17, matura maj 2023, matematyka podstawowa
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
2 punktyPan Stanisław spłacił pożyczkę w wysokości 8910 zł w osiemnastu ratach. Każda kolejna rata była mniejsza od poprzedniej o 30 zł.
Oblicz kwotę pierwszej raty. Zapisz obliczenia.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób I
Kolejne raty tworzą ciąg arytmetyczny, w którym S18 = 8910 i r = −30. Korzystamy ze wzoru na sumę n początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego i otrzymujemy równanie
Przekształcając to równanie równoważnie, otrzymujemy
9(2a1 − 510) = 8910
2a1 − 510 = 990
a1 = 750
Pierwsza rata była równa 750 zł.
Sposób II
Przyjmujemy, że kolejne (licząc od końca) raty tworzą ciąg arytmetyczny, w którym S18 = 8910 i r = 30. Korzystamy ze wzoru na sumę n początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego i otrzymujemy równanie
Przekształcając to równanie równoważnie, otrzymujemy
9(2a1 + 510) = 8910
2a1 + 510 = 990
a1 = 240
Ostatnia rata była równa 240 zł.
Obliczamy wysokość pierwszej raty
a18 = 240 + 17 ⋅ 30 = 750
Pierwsza rata była równa 750 zł.
Sposób III
Kolejne kwoty, o które pomniejszana jest pierwsza rata, tworzą ciąg arytmetyczny, w którym różnica jest równa 30. Wtedy osiemnasta rata jest mniejsza od pierwszej raty o kwotę (18 − 1) ⋅ 30 = 510 zł.
Stąd
a1 + (a1 − 30) + (a1 − 60) + (a1 − 90) + … + (a1 − 510) = 8910
18a1 − (30 + 60 + 90 + … + 510) = 8910
gdzie suma siedemnastu liczb 30 + 60 + 90 + … + 510 jest równa
Zatem
18a1 − 4590 = 8910
18a1 = 13 500
a1 = 750
Pierwsza rata była równa 750 zł.
Sposób IV
Kolejne raty tworzą ciąg arytmetyczny, zatem
a1 + a18 = a2 + a17 = a3 + a16 = … = a9 + a10
Obliczamy wartość pojedynczej sumy
a1 + a18 = 8910 : 9 = 990
Korzystając ze wzoru na n-ty wyraz ciągu arytmetycznego, mamy
a1 + a1 − 17 ⋅ 30 = 990
2a1 = 990 + 510
a1 = 750
Pierwsza rata była równa 750 zł.
Sposób V
Przyjmujemy, że pierwsza rata była równa 1000 zł. Wtedy kolejne raty są równe:
970 zł, 940 zł, …, 490 zł.
Suma wszystkich rat jest równa 13 410 zł i przewyższa kwotę z warunków zadania o 4500 zł.
Obliczamy, o ile należy zmniejszyć każdą ratę:
4500 : 18 = 250
1000 − 250 = 750
Pierwsza rata była równa 750 zł.
Sposób VI
Kolejne raty są wyrazami osiemnastowyrazowego ciągu arytmetycznego (an) o różnicy r = −30. Obliczamy dowolną ratę (np. dziewiątą), korzystając z własności tego ciągu:
2a9 = 1020, a9 = 510
Zatem
a1 = a9 − 8 ⋅ (−30) = 510 + 240 = 750
Pierwsza rata była równa 750 zł.
Schemat punktowania
zastosowanie poprawnej metody i obliczenie pierwszej raty: 750 zł.
zastosowanie wzoru na sumę n początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego i zapisanie równania z niewiadomą a1 (pierwszą ratą):
– zastosowanie wzoru na sumę n początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego oraz zapisanie równania z niewiadomą a1: i zapisanie, że a1 jest ostatnią ratą,
ALBO
– zapisanie równania a1 + (a1 − 30) + (a1 − 2 ⋅ 30) + (a1 − 3 ⋅ 30) + ⋯ + (a1 − 17 ⋅ 30) = 8910, gdzie a1 jest pierwszą ratą, lub równania a1 + (a1 + 30) + (a1 + 2 ⋅ 30) + (a1 + 3 ⋅ 30) + ⋯ + (a1 + 17 ⋅ 30) = 8910 (łącznie z zapisem, że a1 jest ostatnią ratą),
ALBO
– zapisanie zależności między pierwszą (a1) i ostatnią ratą (a18), np. a1 + a18 = 8910 : 9 albo a18 = a1 − 17 ⋅ 30 itp.,
ALBO
– rozpatrzenie osiemnastowyrazowego ciągu arytmetycznego o różnicy (−30) lub 30 i zapisanie co najmniej pierwszego oraz ostatniego wyrazu tego ciągu, np. (x, x − 30, x − 60, …, x − 510) dla dowolnego x (np. jak w sposobie V),
ALBO
– zapisanie układu równań, z którego można obliczyć jedną z rat, np. i a10 = a9 − 30.
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający myli ciąg arytmetyczny z geometrycznym, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów.
2. Jeżeli zdający zapisze tylko 750 zł, to otrzymuje 1 punkt za całe rozwiązanie.
3. Jeżeli zdający rozważa ciąg arytmetyczny o różnicy r = 30, obliczy a1 = 240 i nie interpretuje a1 jako ostatniej raty, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie.
4. Jeżeli zdający błędnie interpretuje liczbę 8910 jako wyraz ciągu rat, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający poprawnie rozwiąże zadanie i otrzyma poprawny wynik, lecz w końcowym zapisie przekształca ten wynik i popełnia przy tym błąd, to może uzyskać maksymalną liczbę punktów.
3. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Jeśli zdający zapisze tylko 750 zł bez obliczeń, otrzymuje 1 punkt. Jeśli zdający rozważa ciąg o różnicy r = 30 i oblicza a1 = 240, może otrzymać co najwyżej 1 punkt, chyba że poprawnie interpretuje wynik.