Zadanie 11, matura czerwiec 2016, matematyka rozszerzona

3 pktotwartetrudne (szac.)Czerwiec 2016

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

Dany jest sześcian ABCDEFGH. Przez wierzchołki A i C oraz środek K krawędzi BF poprowadzono płaszczyznę, która przecina przekątną BH w punkcie P (zobacz rysunek).

sześcian ABCDEFGH, płaszczyzna ACK przecinająca przekątną BH w punkcie PPowiększ
sześcian ABCDEFGH, płaszczyzna ACK przecinająca przekątną BH w punkcie P

Wykaż, że ∣BP∣ : ∣HP∣ = 1 : 3.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Rozwiązanie

Punkt P leży w płaszczyźnie DBFH i jest punktem przecięcia przekątnej BH z odcinkiem KL, gdzie L to środek przekątnej BD ściany ABCD (na rysunku pomocniczym S oznacza środek przekątnej BH).

Odcinek KL łączy środki boków BD i BF trójkąta DBF, więc jest równoległy do boku DF. To oznacza, że trójkąt LBK jest podobny do trójkąta DBF w skali 1 : 2. Zatem ∣BP∣=12∣BS∣|BP| = \frac{1}{2}|BS|. Punkt S to środek przekątnej BH sześcianu, więc ∣BP∣=12⋅12∣BH∣=14∣BH∣|BP| = \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{2}|BH| = \frac{1}{4}|BH|. Stąd wynika, że ∣BP∣ : ∣HP∣ = 1 : 3. To kończy dowód.

Uwaga: Tezę możemy udowodnić też w inny sposób (rozważamy prostokąt BFHD).

Sposób I

Niech M oznacza punkt przecięcia prostych LK i HF. Wówczas trójkąty LBK i MFK są przystające, gdyż oba są prostokątne, ∣∢LKB∣=∣∢MKF∣|\sphericalangle LKB| = |\sphericalangle MKF| (kąty wierzchołkowe) i ∣KB∣ = ∣KF∣. Stąd wynika, że ∣FM∣=∣LB∣=12∣DB∣|FM| = |LB| = \frac{1}{2}|DB|.

Trójkąty LBP i MHP są podobne (∣∢LBP∣=∣∢MHP∣|\sphericalangle LBP| = |\sphericalangle MHP| i ∣∢BLP∣=∣∢HMP∣|\sphericalangle BLP| = |\sphericalangle HMP|, gdyż są to pary kątów naprzemianległych, a proste LB i HM są równoległe). Stąd

∣BP∣∣HP∣=∣LB∣∣HM∣=12∣DB∣∣HF∣+∣FM∣=12∣DB∣∣DB∣+12∣DB∣=1232=13\frac{|BP|}{|HP|} = \frac{|LB|}{|HM|} = \frac{\frac{1}{2}|DB|}{|HF| + |FM|} = \frac{\frac{1}{2}|DB|}{|DB| + \frac{1}{2}|DB|} = \frac{\frac{1}{2}}{\frac{3}{2}} = \frac{1}{3}.

To kończy dowód.

Sposób II

Niech a oznacza długość krawędzi sześcianu, Q – spodek wysokości trójkąta LBP poprowadzonej z wierzchołka P, α=∣∢HBD∣\alpha = |\sphericalangle HBD|, β=∣∢KLB∣\beta = |\sphericalangle KLB|. Wtedy ∣BK∣=12a|BK| = \frac{1}{2}a, ∣DB∣=a2|DB| = a\sqrt{2}, ∣LB∣=12a2|LB| = \frac{1}{2}a\sqrt{2}. Zatem

tg⁡α=∣HD∣∣DB∣=aa2=22\operatorname{tg}\alpha = \frac{|HD|}{|DB|} = \frac{a}{a\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{2} i tg⁡β=∣KB∣∣LB∣=12a12a2=22\operatorname{tg}\beta = \frac{|KB|}{|LB|} = \frac{\frac{1}{2}a}{\frac{1}{2}a\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{2},

a więc tg⁡α=tg⁡β\operatorname{tg}\alpha = \operatorname{tg}\beta. Stąd wynika, że α = β, gdyż α i β to kąty ostre. Stąd z kolei wynika, że trójkąt LBP jest równoramienny, więc spodek Q wysokości PQ tego trójkąta jest środkiem odcinka LB. Zatem ∣QB∣=12∣LB∣=14∣DB∣|QB| = \frac{1}{2}|LB| = \frac{1}{4}|DB|.

Trójkąty BPQ i BHD są podobne (oba są prostokątne i mają wspólny kąt ostry przy wierzchołku B), więc

∣BP∣∣HB∣=∣QB∣∣DB∣=14∣DB∣∣DB∣=14\frac{|BP|}{|HB|} = \frac{|QB|}{|DB|} = \frac{\frac{1}{4}|DB|}{|DB|} = \frac{1}{4}.

Stąd wynika, że ∣BP∣ : ∣HP∣ = 1 : 3.

Sposób III

Poprowadźmy odcinki łączące środki przeciwległych boków prostokąta BFHD. Przecinają się one w punkcie S, który jest środkiem przekątnej BH tego prostokąta. Punkt P jest natomiast środkiem przekątnej prostokąta BKSL. Stąd wynika, że ∣BP∣=14∣BH∣|BP| = \frac{1}{4}|BH| i ∣HP∣=34∣BH∣|HP| = \frac{3}{4}|BH|. To oznacza, że ∣BP∣ : ∣HP∣ = 1 : 3.

Schemat punktowania

3 pkt

wykazanie, że ∣BP∣ : ∣HP∣ = 1 : 3.

2 pkt

zapisanie, że trójkąty LBK i DBF są podobne w skali 1 : 2

– zapisanie, że odcinek KL jest obrazem odcinka FD w jednokładności o środku B i skali 12\frac{1}{2},

ALBO

– wykazanie, że trójkąt LBP jest równoramienny, np. wykazanie, że ∣∢PBL∣=∣∢PLB∣|\sphericalangle PBL| = |\sphericalangle PLB|,

ALBO

– poprowadzenie odcinków łączących środek przekątnej BH z punktami K i L

(i na tym zakończenie lub dalsze błędy).

albo

1 pkt

zauważenie, że P jest punktem przecięcia przekątnej BH z odcinkiem KL, gdzie L to środek przekątnej BD.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.