Zadanie 14, matura czerwiec 2016, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
4 punktyW trójkącie prostokątnym stosunek różnicy długości przyprostokątnych do długości przeciwprostokątnej jest równy . Oblicz cosinusy kątów ostrych tego trójkąta.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: , .
Rozwiązanie (I sposób)
Sporządzamy rysunek pomocniczy i wprowadzamy oznaczenia: a, b – przyprostokątne, c – przeciwprostokątna, α – kąt ostry leżący naprzeciw przyprostokątnej a, β – kąt ostry leżący naprzeciw przyprostokątnej b.
Bez zmniejszania ogólności rozwiązania możemy założyć, że a > b. Otrzymujemy zatem równanie , które jest równoważne równaniu .
Oznacza to, że , a stąd wynika, że . Podstawiamy tę zależność do tożsamości i otrzymujemy równanie
.
To równanie ma dwa rozwiązania: , .
Ponieważ α jest kątem ostrym, więc drugie rozwiązanie należy odrzucić. Pozostaje obliczyć cosinus drugiego kąta ostrego. Ale β = 90° − α, więc . Z równości otrzymujemy .
Rozwiązanie (II sposób)
Oznaczenia jak w I sposobie, a > b. Z równania wyznaczamy . Ponieważ dany trójkąt jest trójkątem prostokątnym, więc stosujemy twierdzenie Pitagorasa i mamy:
,
które jest równoważne równaniu 3c2 − 4bc − 8b2 = 0.
Otrzymane równanie można potraktować jako równanie kwadratowe z niewiadomą c i parametrem b. Wyróżnik trójmianu stojącego po lewej stronie równania jest liczbą dodatnią (b > 0), więc istnieją dwa rozwiązania tego równania:
oraz .
Ponieważ c2 < 0, więc to rozwiązanie należy odrzucić, bo c jest długością boku w trójkącie. Obliczamy zatem cosinusy obu kątów ostrych tego trójkąta, stosując definicję funkcji cosinus w trójkącie prostokątnym:
.
Podstawiamy do równości i otrzymujemy . Zatem cosinus drugiego kąta ostrego jest równy:
.
Schemat punktowania
Schemat oceniania I sposobu rozwiązania
obliczenie i zapisanie cosinusów obu kątów ostrych tego trójkąta: , .
zapisanie dwóch rozwiązań równania: , oraz odrzucenie ujemnego rozwiązania tego równania (i na tym zakończenie lub dalsze błędy).
podstawienie równości do tożsamości i doprowadzenie otrzymanego równania do postaci uporządkowanego równania kwadratowego, np. (i na tym zakończenie lub dalsze błędy).
zapisanie równości w postaci (i na tym zakończenie lub dalsze błędy).
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Schemat oceniania II sposobu rozwiązania
obliczenie i zapisanie cosinusów obu kątów ostrych tego trójkąta: , .
zapisanie dodatniego rozwiązania równania , a następnie obliczenie cosinusa kąta α: (i na tym zakończenie lub dalsze błędy).
skorzystanie z twierdzenia Pitagorasa i doprowadzenie równania do równania kwadratowego z niewiadomą c i parametrem b: 3c2 − 4bc − 8b2 = 0 (i na tym zakończenie lub dalsze błędy).
zapisanie równości , a następnie wyznaczenie z niej jednej zmiennej, np. (i na tym zakończenie lub dalsze błędy).
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Alternatywa: II sposób (użycie twierdzenia Pitagorasa zamiast tożsamości trygonometrycznej).