Zadanie 16, matura czerwiec 2016, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
5 punktówPunkty A = (−7, −2) i B = (4, −7) są wierzchołkami podstawy trójkąta równoramiennego ABC, a wysokość opuszczona z wierzchołka A tego trójkąta zawiera się w prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0. Oblicz współrzędne wierzchołka C.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: C = (6, 12).
Rozwiązanie (I sposób)
Trójkąt ABC jest równoramienny, więc wierzchołek C leży na symetralnej podstawy AB i na prostej BC, która jest prostopadła do prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0 (wysokości opuszczonej z wierzchołka A tego trójkąta).
Niech S będzie środkiem odcinka AB. Ze wzorów na współrzędne środka odcinka otrzymujemy
.
Prosta AB ma równanie postaci , czyli .
Symetralna odcinka AB jest prostopadła do prostej o równaniu i przechodzi przez punkt S, zatem ma postać , czyli lub 11x − 5y − 6 = 0.
Prosta BC jest prostopadła do prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0 i przechodzi przez punkt B = (4, −7), więc ma równanie postaci −19(x − 4) + 2(y + 7) = 0, czyli −19x + 2y + 90 = 0.
Obliczmy współrzędne punktu C przecięcia tych dwóch prostych, rozwiązując układ równań i −19x + 2y + 90 = 0. Stąd
,
−19 ⋅ 5x + 2(11x − 6) + 90 ⋅ 5 = 0,
73x = 438,
x = 6.
Zatem , więc C = (6, 12).
Uwaga: Równanie symetralnej podstawy AB trójkąta możemy wyznaczyć nieco inaczej.
Sposób a). Symetralna jest prostopadła do wektora i przechodzi przez środek odcinka AB, więc ma równanie postaci , czyli 11x − 5y − 6 = 0.
Sposób b). Symetralna odcinka jest zbiorem wszystkich punktów płaszczyzny równo oddalonych od jego końców. Niech C = (x, y) będzie dowolnym punktem leżącym na symetralnej odcinka AB. Zatem ∣AC∣ = ∣BC∣. Stąd otrzymujemy kolejno
,
(x + 7)2 + (y + 2)2 = (x − 4)2 + (y + 7)2,
x2 + 14x + 49 + y2 + 4y + 4 = x2 − 8x + 16 + y2 + 14y + 49,
11x − 5y − 6 = 0, czyli .
Rozwiązanie (II sposób)
Trójkąt ABC jest równoramienny, więc ∣AC∣ = ∣BC∣ i punkt C leży na prostej BC, która jest prostopadła do prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0 (wysokości opuszczonej z wierzchołka A tego trójkąta).
Prosta BC przechodzi przez punkt B = (4, −7), więc ma równanie postaci −19(x − 4) + 2(y + 7) = 0, czyli −19x + 2y + 90 = 0, .
Zatem punkt C ma współrzędne . Z równości ∣AC∣ = ∣BC∣ otrzymujemy
,
,
14xC + 49 − 19 ⋅ 43xC + 1849 = −8xC + 16 − 19 ⋅ 38xC + 1444,
−73xC = −438,
xC = 6.
Stąd , więc C = (6, 12).
Rozwiązanie (III sposób)
Niech C = (c1, c2). Punkt C leży na prostej BC, która jest prostopadła do prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0, więc wektor ma współrzędne oraz . Zatem c1 − 4 = 2k, c2 + 7 = 19k, czyli c1 = 2k + 4, c2 = 19k − 7, i punkt C ma współrzędne C = (2k + 4, 19k − 7).
Niech S będzie środkiem odcinka AB. Ze wzorów na współrzędne środka odcinka otrzymujemy
.
Prosta AB ma równanie postaci , czyli .
Symetralna odcinka AB jest prostopadła do prostej o równaniu i przechodzi przez punkt S, zatem ma postać , czyli lub 11x − 5y − 6 = 0.
Punkt C leży na symetralnej podstawy AB, zatem
,
95k − 35 = 11(2k + 4) − 6,
73k = 73,
k = 1.
(Tak samo z równania 11(2k + 4) − 5(19k − 7) − 6 = 0 otrzymujemy 73k = 73, k = 1.)
Stąd punkt C ma współrzędne C = (2 ⋅ 1 + 4, 19 ⋅ 1 − 7) = (6, 12).
Uwaga: Zdający może przeprowadzić następujące rozważania. Prosta BC jest prostopadła do prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0, więc wektor może mieć współrzędne . Wtedy [c1 − 4, c2 + 7] = [2, 19], czyli c1 = 6, c2 = 12, i punkt C może mieć współrzędne C = (6, 12). Następnie należy sprawdzić jeden z warunków:
a) czy zachodzi równość ∣AC∣ = ∣BC∣: oraz , więc ∣AC∣ = ∣BC∣;
b) czy punkt C = (6, 12) leży na symetralnej podstawy AB o równaniu : .
Zatem wierzchołek C ma współrzędne (6, 12).
Schemat punktowania
Schemat oceniania I sposobu rozwiązania
obliczenie współrzędnych wierzchołka C: (6, 12).
wyznaczenie równań prostych SC i BC: (lub 11x − 5y − 6 = 0), −19x + 2y + 90 = 0 i zapisanie, że C jest punktem przecięcia tych dwóch prostych.
wyznaczenie równania prostej SC: lub 11x − 5y − 6 = 0
– wyznaczenie równania prostej BC: −19x + 2y + 90 = 0.
albo
wyznaczenie współrzędnych środka S podstawy AB i zapisanie równania prostej AB: ,
– wyznaczenie współrzędnych środka S podstawy AB i obliczenie współczynnika kierunkowego prostej AB: , ,
ALBO
– wyznaczenie współrzędnych środka S podstawy AB i obliczenie współrzędnych wektora : , ,
ALBO
– zapisanie równania symetralnej odcinka AB w postaci .
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Uwaga: Jeżeli zdający, wyznaczając równania prostych SC i BC, popełni błąd rachunkowy, to otrzymuje 3 punkty.
Schemat oceniania II sposobu rozwiązania
obliczenie współrzędnych wierzchołka C: (6, 12).
zapisanie współrzędnych punktu C w zależności od jednej zmiennej oraz zapisanie równania z jedną niewiadomą pozwalającego obliczyć współrzędną punktu C, np.: .
wyznaczenie równania prostej BC: −19x + 2y + 90 = 0.
zapisanie, że ∣AC∣ = ∣BC∣ i punkt C leży na prostej BC, która jest prostopadła do prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Uwaga: Jeżeli zdający zapisze współrzędne punktu C w zależności od jednej zmiennej i nie zapisze równania z jedną niewiadomą pozwalającego obliczyć współrzędną punktu C, to otrzymuje 3 punkty.
Schemat oceniania III sposobu rozwiązania
obliczenie współrzędnych wierzchołka C: (6, 12).
wyznaczenie równania symetralnej odcinka AB: 11x − 5y − 6 = 0 i wstawienie współrzędnych punktu C = (2k + 4, 19k − 7) do tego równania.
wyznaczenie współrzędnych punktu C w zależności od parametru k, np. C = (2k + 4, 19k − 7).
zapisanie, że prosta BC jest prostopadła do prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0, więc wektor ma współrzędne
– zapisanie współrzędnych punktu C, np.: C = (c1, c2), oraz współrzędnych wektora w postaci, np. .
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Uwagi (do rozważań, w których zdający najpierw podaje punkt C = (6, 12))
1. Jeżeli zdający tylko poda współrzędne punktu C = (6, 12), to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie.
2. Jeżeli zdający poda współrzędne punktu C = (6, 12) i konsekwentnie sprawdzi, czy zachodzi równość ∣AC∣ = ∣BC∣, to może otrzymać 5 punktów za całe rozwiązanie.
3. Jeżeli zdający poda współrzędne punktu C = (6, 12), wyznaczy równanie symetralnej podstawy AB i konsekwentnie sprawdzi, czy punkt C leży na tej symetralnej, to może otrzymać 5 punktów za całe rozwiązanie.
Komentarz. Alternatywy: a) wyznaczenie symetralnej poprzez prostopadłość do wektora AB, b) wyznaczenie symetralnej z warunku równości odległości ∣AC∣ = ∣BC∣.