Zadanie 16, matura czerwiec 2016, matematyka rozszerzona

5 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2016

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

Punkty A = (−7, −2) i B = (4, −7) są wierzchołkami podstawy trójkąta równoramiennego ABC, a wysokość opuszczona z wierzchołka A tego trójkąta zawiera się w prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0. Oblicz współrzędne wierzchołka C.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: C = (6, 12).

Rozwiązanie (I sposób)

Trójkąt ABC jest równoramienny, więc wierzchołek C leży na symetralnej podstawy AB i na prostej BC, która jest prostopadła do prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0 (wysokości opuszczonej z wierzchołka A tego trójkąta).

Niech S będzie środkiem odcinka AB. Ze wzorów na współrzędne środka odcinka otrzymujemy

S=(xA+xB2,yA+yB2)=(−7+42,−2−72)=(−32,−92)S = \left(\frac{x_A + x_B}{2}, \frac{y_A + y_B}{2}\right) = \left(\frac{-7 + 4}{2}, \frac{-2 - 7}{2}\right) = \left(-\frac{3}{2}, -\frac{9}{2}\right).

Prosta AB ma równanie postaci y=−7−(−2)4−(−7)(x−4)−7y = \frac{-7 - (-2)}{4 - (-7)}(x - 4) - 7, czyli y=−511(x−4)−7y = -\frac{5}{11}(x - 4) - 7.

Symetralna odcinka AB jest prostopadła do prostej o równaniu y=−511(x−4)−7y = -\frac{5}{11}(x - 4) - 7 i przechodzi przez punkt S, zatem ma postać y=115(x+32)−92y = \frac{11}{5}\left(x + \frac{3}{2}\right) - \frac{9}{2}, czyli y=115x−65y = \frac{11}{5}x - \frac{6}{5} lub 11x − 5y − 6 = 0.

Prosta BC jest prostopadła do prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0 i przechodzi przez punkt B = (4, −7), więc ma równanie postaci −19(x − 4) + 2(y + 7) = 0, czyli −19x + 2y + 90 = 0.

Obliczmy współrzędne punktu C przecięcia tych dwóch prostych, rozwiązując układ równań y=115x−65y = \frac{11}{5}x - \frac{6}{5} i −19x + 2y + 90 = 0. Stąd

−19x+2(115x−65)+90=0-19x + 2\left(\frac{11}{5}x - \frac{6}{5}\right) + 90 = 0,

−19 ⋅ 5x + 2(11x − 6) + 90 ⋅ 5 = 0,

73x = 438,

x = 6.

Zatem y=115⋅6−65=605=12y = \frac{11}{5} \cdot 6 - \frac{6}{5} = \frac{60}{5} = 12, więc C = (6, 12).

Uwaga: Równanie symetralnej podstawy AB trójkąta możemy wyznaczyć nieco inaczej.

Sposób a). Symetralna jest prostopadła do wektora AB→=[4−(−7),−7−(−2)]=[11,−5]\overrightarrow{AB} = [4 - (-7), -7 - (-2)] = [11, -5] i przechodzi przez środek S=(−32,−92)S = \left(-\frac{3}{2}, -\frac{9}{2}\right) odcinka AB, więc ma równanie postaci 11(x+32)−5(y+92)=011\left(x + \frac{3}{2}\right) - 5\left(y + \frac{9}{2}\right) = 0, czyli 11x − 5y − 6 = 0.

Sposób b). Symetralna odcinka jest zbiorem wszystkich punktów płaszczyzny równo oddalonych od jego końców. Niech C = (x, y) będzie dowolnym punktem leżącym na symetralnej odcinka AB. Zatem ∣AC∣ = ∣BC∣. Stąd otrzymujemy kolejno

(x+7)2+(y+2)2=(x−4)2+(y+7)2\sqrt{(x + 7)^2 + (y + 2)^2} = \sqrt{(x - 4)^2 + (y + 7)^2},

(x + 7)2 + (y + 2)2 = (x − 4)2 + (y + 7)2,

x2 + 14x + 49 + y2 + 4y + 4 = x2 − 8x + 16 + y2 + 14y + 49,

11x − 5y − 6 = 0, czyli y=115x−65y = \frac{11}{5}x - \frac{6}{5}.

Rozwiązanie (II sposób)

Trójkąt ABC jest równoramienny, więc ∣AC∣ = ∣BC∣ i punkt C leży na prostej BC, która jest prostopadła do prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0 (wysokości opuszczonej z wierzchołka A tego trójkąta).

Prosta BC przechodzi przez punkt B = (4, −7), więc ma równanie postaci −19(x − 4) + 2(y + 7) = 0, czyli −19x + 2y + 90 = 0, y=192x−45y = \frac{19}{2}x - 45.

Zatem punkt C ma współrzędne C=(xC,192xC−45)C = \left(x_C, \frac{19}{2}x_C - 45\right). Z równości ∣AC∣ = ∣BC∣ otrzymujemy

(xC+7)2+(192xC−45+2)2=(xC−4)2+(192xC−45+7)2\sqrt{(x_C + 7)^2 + \left(\frac{19}{2}x_C - 45 + 2\right)^2} = \sqrt{(x_C - 4)^2 + \left(\frac{19}{2}x_C - 45 + 7\right)^2},

(xC+7)2+(192xC−43)2=(xC−4)2+(192xC−38)2(x_C + 7)^2 + \left(\frac{19}{2}x_C - 43\right)^2 = (x_C - 4)^2 + \left(\frac{19}{2}x_C - 38\right)^2,

14xC + 49 − 19 ⋅ 43xC + 1849 = −8xC + 16 − 19 ⋅ 38xC + 1444,

−73xC = −438,

xC = 6.

Stąd y=192⋅6−45=57−45=12y = \frac{19}{2} \cdot 6 - 45 = 57 - 45 = 12, więc C = (6, 12).

Rozwiązanie (III sposób)

Niech C = (c1, c2). Punkt C leży na prostej BC, która jest prostopadła do prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0, więc wektor BC→\overrightarrow{BC} ma współrzędne BC→=k⋅[2,19]\overrightarrow{BC} = k \cdot [2, 19] oraz BC→=[c1−4,c2+7]\overrightarrow{BC} = [c_1 - 4, c_2 + 7]. Zatem c1 − 4 = 2k, c2 + 7 = 19k, czyli c1 = 2k + 4, c2 = 19k − 7, i punkt C ma współrzędne C = (2k + 4, 19k − 7).

Niech S będzie środkiem odcinka AB. Ze wzorów na współrzędne środka odcinka otrzymujemy

S=(xA+xB2,yA+yB2)=(−7+42,−2−72)=(−32,−92)S = \left(\frac{x_A + x_B}{2}, \frac{y_A + y_B}{2}\right) = \left(\frac{-7 + 4}{2}, \frac{-2 - 7}{2}\right) = \left(-\frac{3}{2}, -\frac{9}{2}\right).

Prosta AB ma równanie postaci y=−7−(−2)4−(−7)(x−4)−7y = \frac{-7 - (-2)}{4 - (-7)}(x - 4) - 7, czyli y=−511(x−4)−7y = -\frac{5}{11}(x - 4) - 7.

Symetralna odcinka AB jest prostopadła do prostej o równaniu y=−511(x−4)−7y = -\frac{5}{11}(x - 4) - 7 i przechodzi przez punkt S, zatem ma postać y=115(x+32)−92y = \frac{11}{5}\left(x + \frac{3}{2}\right) - \frac{9}{2}, czyli y=115x−65y = \frac{11}{5}x - \frac{6}{5} lub 11x − 5y − 6 = 0.

Punkt C leży na symetralnej podstawy AB, zatem

19k−7=115(2k+4)−6519k - 7 = \frac{11}{5}(2k + 4) - \frac{6}{5},

95k − 35 = 11(2k + 4) − 6,

73k = 73,

k = 1.

(Tak samo z równania 11(2k + 4) − 5(19k − 7) − 6 = 0 otrzymujemy 73k = 73, k = 1.)

Stąd punkt C ma współrzędne C = (2 ⋅ 1 + 4, 19 ⋅ 1 − 7) = (6, 12).

Uwaga: Zdający może przeprowadzić następujące rozważania. Prosta BC jest prostopadła do prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0, więc wektor BC→\overrightarrow{BC} może mieć współrzędne BC→=[2,19]\overrightarrow{BC} = [2, 19]. Wtedy [c1 − 4, c2 + 7] = [2, 19], czyli c1 = 6, c2 = 12, i punkt C może mieć współrzędne C = (6, 12). Następnie należy sprawdzić jeden z warunków:

a) czy zachodzi równość ∣AC∣ = ∣BC∣: ∣AC∣=(6+7)2+(12+2)2=169+196=365|AC| = \sqrt{(6 + 7)^2 + (12 + 2)^2} = \sqrt{169 + 196} = \sqrt{365} oraz ∣BC∣=(6−4)2+(12+7)2=4+361=365|BC| = \sqrt{(6 - 4)^2 + (12 + 7)^2} = \sqrt{4 + 361} = \sqrt{365}, więc ∣AC∣ = ∣BC∣;

b) czy punkt C = (6, 12) leży na symetralnej podstawy AB o równaniu y=115x−65y = \frac{11}{5}x - \frac{6}{5}: 115⋅6−65=66−65=12\frac{11}{5} \cdot 6 - \frac{6}{5} = \frac{66 - 6}{5} = 12.

Zatem wierzchołek C ma współrzędne (6, 12).

Schemat punktowania

Schemat oceniania I sposobu rozwiązania

5 pkt

obliczenie współrzędnych wierzchołka C: (6, 12).

4 pkt

wyznaczenie równań prostych SC i BC: y=115x−65y = \frac{11}{5}x - \frac{6}{5} (lub 11x − 5y − 6 = 0), −19x + 2y + 90 = 0 i zapisanie, że C jest punktem przecięcia tych dwóch prostych.

2 pkt

wyznaczenie równania prostej SC: y=115x−65y = \frac{11}{5}x - \frac{6}{5} lub 11x − 5y − 6 = 0

– wyznaczenie równania prostej BC: −19x + 2y + 90 = 0.

albo

1 pkt

wyznaczenie współrzędnych środka S podstawy AB i zapisanie równania prostej AB: S=(−32,−92)S = \left(-\frac{3}{2}, -\frac{9}{2}\right), y=−511(x−4)−7y = -\frac{5}{11}(x - 4) - 7

– wyznaczenie współrzędnych środka S podstawy AB i obliczenie współczynnika kierunkowego prostej AB: S=(−32,−92)S = \left(-\frac{3}{2}, -\frac{9}{2}\right), a=−511a = -\frac{5}{11},

ALBO

– wyznaczenie współrzędnych środka S podstawy AB i obliczenie współrzędnych wektora AB→\overrightarrow{AB}: S=(−32,−92)S = \left(-\frac{3}{2}, -\frac{9}{2}\right), AB→=[11,−5]\overrightarrow{AB} = [11, -5],

ALBO

– zapisanie równania symetralnej odcinka AB w postaci (x+7)2+(y+2)2=(x−4)2+(y+7)2\sqrt{(x + 7)^2 + (y + 2)^2} = \sqrt{(x - 4)^2 + (y + 7)^2}.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwaga: Jeżeli zdający, wyznaczając równania prostych SC i BC, popełni błąd rachunkowy, to otrzymuje 3 punkty.

Schemat oceniania II sposobu rozwiązania

5 pkt

obliczenie współrzędnych wierzchołka C: (6, 12).

4 pkt

zapisanie współrzędnych punktu C w zależności od jednej zmiennej C=(xC,192xC−45)C = \left(x_C, \frac{19}{2}x_C - 45\right) oraz zapisanie równania z jedną niewiadomą pozwalającego obliczyć współrzędną punktu C, np.: (xC+7)2+(192xC−45+2)2=(xC−4)2+(192xC−45+7)2\sqrt{(x_C + 7)^2 + \left(\frac{19}{2}x_C - 45 + 2\right)^2} = \sqrt{(x_C - 4)^2 + \left(\frac{19}{2}x_C - 45 + 7\right)^2}.

2 pkt

wyznaczenie równania prostej BC: −19x + 2y + 90 = 0.

1 pkt

zapisanie, że ∣AC∣ = ∣BC∣ i punkt C leży na prostej BC, która jest prostopadła do prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwaga: Jeżeli zdający zapisze współrzędne punktu C w zależności od jednej zmiennej C=(xC,192xC−45)C = \left(x_C, \frac{19}{2}x_C - 45\right) i nie zapisze równania z jedną niewiadomą pozwalającego obliczyć współrzędną punktu C, to otrzymuje 3 punkty.

Schemat oceniania III sposobu rozwiązania

5 pkt

obliczenie współrzędnych wierzchołka C: (6, 12).

4 pkt

wyznaczenie równania symetralnej odcinka AB: 11x − 5y − 6 = 0 i wstawienie współrzędnych punktu C = (2k + 4, 19k − 7) do tego równania.

2 pkt

wyznaczenie współrzędnych punktu C w zależności od parametru k, np. C = (2k + 4, 19k − 7).

1 pkt

zapisanie, że prosta BC jest prostopadła do prostej o równaniu 2x + 19y + 52 = 0, więc wektor BC→\overrightarrow{BC} ma współrzędne BC→=k⋅[2,19]\overrightarrow{BC} = k \cdot [2, 19]

– zapisanie współrzędnych punktu C, np.: C = (c1, c2), oraz współrzędnych wektora BC→\overrightarrow{BC} w postaci, np. BC→=[c1−4,c2+7]\overrightarrow{BC} = [c_1 - 4, c_2 + 7].

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwagi (do rozważań, w których zdający najpierw podaje punkt C = (6, 12))

1. Jeżeli zdający tylko poda współrzędne punktu C = (6, 12), to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie.

2. Jeżeli zdający poda współrzędne punktu C = (6, 12) i konsekwentnie sprawdzi, czy zachodzi równość ∣AC∣ = ∣BC∣, to może otrzymać 5 punktów za całe rozwiązanie.

3. Jeżeli zdający poda współrzędne punktu C = (6, 12), wyznaczy równanie symetralnej podstawy AB i konsekwentnie sprawdzi, czy punkt C leży na tej symetralnej, to może otrzymać 5 punktów za całe rozwiązanie.

Komentarz. Alternatywy: a) wyznaczenie symetralnej poprzez prostopadłość do wektora AB, b) wyznaczenie symetralnej z warunku równości odległości ∣AC∣ = ∣BC∣.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.