Zadanie 11, matura czerwiec 2017, matematyka rozszerzona

4 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2017

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Rozwiąż równanie 3sin⁡(x−π4)+cos⁡(x+π4)=13\sin\left(x-\frac{\pi}{4}\right)+\cos\left(x+\frac{\pi}{4}\right)=1 w przedziale ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: x=5π12x = \frac{5\pi}{12} lub x=13π12x = \frac{13\pi}{12}.

I sposób rozwiązania

Korzystając ze wzoru redukcyjnego cos⁡α=sin⁡(π2−α)\cos\alpha = \sin\left(\frac{\pi}{2} - \alpha\right), możemy zapisać równanie w postaci równoważnej

3sin⁡(x−π4)+sin⁡(π2−(x+π4))=13\sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) + \sin\left(\frac{\pi}{2} - \left(x + \frac{\pi}{4}\right)\right) = 1,

3sin⁡(x−π4)+sin⁡(π4−x)=13\sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) + \sin\left(\frac{\pi}{4} - x\right) = 1,

3sin⁡(x−π4)+sin⁡(−(x−π4))=13\sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) + \sin\left(-\left(x - \frac{\pi}{4}\right)\right) = 1,

3sin⁡(x−π4)−sin⁡(x−π4)=13\sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) - \sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) = 1,

2sin⁡(x−π4)=12\sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) = 1,

sin⁡(x−π4)=12\sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) = \frac{1}{2}.

Zatem x−π4=π6+2kπx - \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{6} + 2k\pi lub x−π4=5π6+2kπx - \frac{\pi}{4} = \frac{5\pi}{6} + 2k\pi, gdzie k jest liczbą całkowitą. Stąd x=5π12+2kπx = \frac{5\pi}{12} + 2k\pi lub x=13π12+2kπx = \frac{13\pi}{12} + 2k\pi.

W przedziale ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle równanie ma więc dwa rozwiązania: 5π12\frac{5\pi}{12}, 13π12\frac{13\pi}{12}.

II sposób rozwiązania

Korzystając ze wzorów na sinus różnicy i cosinus sumy kątów, otrzymujemy

3(sin⁡xcos⁡π4−cos⁡xsin⁡π4)+cos⁡xcos⁡π4−sin⁡xsin⁡π4=13\left(\sin x \cos\frac{\pi}{4} - \cos x \sin\frac{\pi}{4}\right) + \cos x \cos\frac{\pi}{4} - \sin x \sin\frac{\pi}{4} = 1,

3(sin⁡x⋅22−cos⁡x⋅22)+cos⁡x⋅22−sin⁡x⋅22=13\left(\sin x \cdot \frac{\sqrt{2}}{2} - \cos x \cdot \frac{\sqrt{2}}{2}\right) + \cos x \cdot \frac{\sqrt{2}}{2} - \sin x \cdot \frac{\sqrt{2}}{2} = 1,

322(sin⁡x−cos⁡x)−22(sin⁡x−cos⁡x)=1\frac{3\sqrt{2}}{2}(\sin x - \cos x) - \frac{\sqrt{2}}{2}(\sin x - \cos x) = 1,

2(sin⁡x−cos⁡x)=1\sqrt{2}(\sin x - \cos x) = 1,

sin⁡x−cos⁡x=22\sin x - \cos x = \frac{\sqrt{2}}{2}.

Korzystając ze wzoru redukcyjnego cos⁡α=sin⁡(π2−α)\cos\alpha = \sin\left(\frac{\pi}{2} - \alpha\right), równanie możemy zapisać w postaci równoważnej sin⁡x−sin⁡(π2−x)=22\sin x - \sin\left(\frac{\pi}{2} - x\right) = \frac{\sqrt{2}}{2}.

Następnie, korzystając ze wzoru na różnicę funkcji trygonometrycznych sin⁡x−sin⁡(π2−x)=2cos⁡x+π2−x2⋅sin⁡x−π2+x2\sin x - \sin\left(\frac{\pi}{2} - x\right) = 2\cos\frac{x + \frac{\pi}{2} - x}{2} \cdot \sin\frac{x - \frac{\pi}{2} + x}{2}, równanie możemy zapisać w postaci równoważnej

2cos⁡π4⋅sin⁡(x−π4)=222\cos\frac{\pi}{4} \cdot \sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) = \frac{\sqrt{2}}{2},

2⋅22⋅sin⁡(x−π4)=222 \cdot \frac{\sqrt{2}}{2} \cdot \sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) = \frac{\sqrt{2}}{2},

sin⁡(x−π4)=12\sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) = \frac{1}{2}.

Zatem x−π4=π6+2kπx - \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{6} + 2k\pi lub x−π4=5π6+2kπx - \frac{\pi}{4} = \frac{5\pi}{6} + 2k\pi, gdzie k jest liczbą całkowitą. Stąd x=5π12+2kπx = \frac{5\pi}{12} + 2k\pi lub x=13π12+2kπx = \frac{13\pi}{12} + 2k\pi.

W przedziale ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle równanie ma więc dwa rozwiązania: 5π12\frac{5\pi}{12}, 13π12\frac{13\pi}{12}.

Uwaga

Równanie sin⁡x−cos⁡x=22\sin x - \cos x = \frac{\sqrt{2}}{2} można rozwiązać w inny sposób.

Gdy sin⁡x>cos⁡x\sin x > \cos x, to obie strony tego równania są dodatnie i wtedy, podnosząc je do kwadratu, otrzymujemy równanie sin⁡2x−2sin⁡xcos⁡x+cos⁡2x=12\sin^2 x - 2\sin x \cos x + \cos^2 x = \frac{1}{2}, 1−sin⁡2x=121 - \sin 2x = \frac{1}{2}, sin⁡2x=12\sin 2x = \frac{1}{2}.

Zatem 2x=π6+2kπ2x = \frac{\pi}{6} + 2k\pi lub 2x=5π6+2kπ2x = \frac{5\pi}{6} + 2k\pi, gdzie k jest liczbą całkowitą. Stąd x=π12+kπx = \frac{\pi}{12} + k\pi lub x=5π12+kπx = \frac{5\pi}{12} + k\pi.

W przedziale ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle są więc cztery takie liczby: x=π12x = \frac{\pi}{12}, x=13π12x = \frac{13\pi}{12}, x=5π12x = \frac{5\pi}{12}, x=17π12x = \frac{17\pi}{12}. Jednak tylko dla x=5π12x = \frac{5\pi}{12} oraz dla x=13π12x = \frac{13\pi}{12} spełniony jest warunek sin⁡x>cos⁡x\sin x > \cos x.

Zatem równanie 3sin⁡(x−π4)+cos⁡(x+π4)=13\sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) + \cos\left(x + \frac{\pi}{4}\right) = 1 ma w przedziale ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle dwa rozwiązania: 5π12\frac{5\pi}{12}, 13π12\frac{13\pi}{12}.

Uwaga

Rozwiązania równania sin⁡(x−π4)=12\sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) = \frac{1}{2} z przedziału ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle możemy odczytać z wykresu funkcji f(x)=sin⁡(x−π4)f(x) = \sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) (w kluczu CKE wykres tej funkcji w przedziale ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle przecięty prostą y=12y = \frac{1}{2}). Są dwa takie argumenty: x=5π12x = \frac{5\pi}{12}, x=13π12x = \frac{13\pi}{12}. Sprawdzamy, czy dla tych argumentów funkcja f przyjmuje wartość 12\frac{1}{2}:

f(5π12)=sin⁡(5π12−π4)=sin⁡(2π12)=sin⁡(π6)=12f\left(\frac{5\pi}{12}\right) = \sin\left(\frac{5\pi}{12} - \frac{\pi}{4}\right) = \sin\left(\frac{2\pi}{12}\right) = \sin\left(\frac{\pi}{6}\right) = \frac{1}{2},

f(13π12)=sin⁡(13π12−π4)=sin⁡(10π12)=sin⁡(5π6)=12f\left(\frac{13\pi}{12}\right) = \sin\left(\frac{13\pi}{12} - \frac{\pi}{4}\right) = \sin\left(\frac{10\pi}{12}\right) = \sin\left(\frac{5\pi}{6}\right) = \frac{1}{2}.

Schemat punktowania

Schemat punktowania I sposobu rozwiązania

4 pkt

rozwiązanie pełne: zdający rozwiąże równanie w przedziale ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle: x=5π12x = \frac{5\pi}{12} lub x=13π12x = \frac{13\pi}{12}.

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający rozwiąże równanie w zbiorze liczb rzeczywistych: x=5π12+2kπx = \frac{5\pi}{12} + 2k\pi lub x=13π12+2kπx = \frac{13\pi}{12} + 2k\pi, gdzie k jest liczbą całkowitą. Wystarczy, że zdający zapisze x−π4=π6+2kπx - \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{6} + 2k\pi lub x−π4=5π6+2kπx - \frac{\pi}{4} = \frac{5\pi}{6} + 2k\pi, gdzie k jest liczbą całkowitą.

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze równanie w postaci sin⁡(x−π4)=12\sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) = \frac{1}{2}.

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania: zdający zapisze równanie w postaci 3sin⁡(x−π4)+sin⁡(π2−(x+π4))=13\sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) + \sin\left(\frac{\pi}{2} - \left(x + \frac{\pi}{4}\right)\right) = 1.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwaga

Jeżeli zdający od razu wyznaczy rozwiązania równania z przedziału ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle, to otrzymuje 4 punkty.

Schemat punktowania II sposobu rozwiązania

4 pkt

rozwiązanie pełne: zdający rozwiąże równanie w przedziale ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle: x=5π12x = \frac{5\pi}{12} lub x=13π12x = \frac{13\pi}{12} (x = 75° lub x = 195°).

Uwaga: jeżeli zdający od razu wyznaczy rozwiązania równania z przedziału ⟨0,2π⟩\langle 0, 2\pi \rangle, to otrzymuje 4 punkty.

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający rozwiąże równanie

• sin⁡(x−π4)=12\sin\left(x - \frac{\pi}{4}\right) = \frac{1}{2} w zbiorze liczb rzeczywistych: x=5π12+2kπx = \frac{5\pi}{12} + 2k\pi lub x=13π12+2kπx = \frac{13\pi}{12} + 2k\pi, gdzie k jest liczbą całkowitą

• sin⁡2x=12\sin 2x = \frac{1}{2} w zbiorze liczb rzeczywistych: x=π12+kπx = \frac{\pi}{12} + k\pi lub x=5π12+kπx = \frac{5\pi}{12} + k\pi, gdzie k jest liczbą całkowitą.

albo

Uwaga: wystarczy, że zdający zapisze 2x=π6+2kπ2x = \frac{\pi}{6} + 2k\pi lub 2x=5π6+2kπ2x = \frac{5\pi}{6} + 2k\pi, gdzie k jest liczbą całkowitą.

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze, że równanie jest równoważne równaniu:

• sin⁡x−sin⁡(π2−x)=22\sin x - \sin\left(\frac{\pi}{2} - x\right) = \frac{\sqrt{2}}{2}

• sin⁡2x=12\sin 2x = \frac{1}{2} przy warunku sin⁡x>cos⁡x\sin x > \cos x.

albo

Uwaga: zdający może nie zapisywać warunku sin⁡x>cos⁡x\sin x > \cos x. Wystarczy zapis, że wykorzystuje metodę analizy starożytnych lub sprawdzi otrzymane rozwiązania i odrzuci obce rozwiązania. Jeżeli nie zapisze, że wykorzystuje metodę analizy starożytnych i nie sprawdzi otrzymanych rozwiązań, a w konsekwencji nie odrzuci obcych rozwiązań, to za całe zadanie może otrzymać najwyżej 2 punkty.

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania: zdający zapisze równanie w postaci sin⁡x−cos⁡x=22\sin x - \cos x = \frac{\sqrt{2}}{2}.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Możliwe również rozwiązanie przez rozwinięcie wzorów na sinus różnicy i cosinus sumy, prowadzące do sin⁡x−cos⁡x=22\sin x-\cos x=\frac{\sqrt{2}}{2} lub do sin⁡2x=12\sin 2x=\frac{1}{2} (wymaga sprawdzenia).

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.