Zadanie 12, matura czerwiec 2017, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
5 punktówProsta l, na której leży punkt P = (8, 2), tworzy z dodatnimi półosiami układu współrzędnych trójkąt prostokątny o polu równym 36. Wyznacz równanie prostej l.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: oraz (czyli oraz ).
I sposób rozwiązania
Niech szukana prosta l ma równanie kierunkowe y = ax + b. Możemy założyć, że a < 0 i b > 0.
Ponieważ punkt P = (8, 2) leży na prostej l, więc 8a + b = 2.
Załóżmy, że prosta l przecina dodatnią półoś Ox w punkcie M, zaś dodatnią półoś Oy w punkcie N. Wtedy i N = (0, b). Ponieważ pole trójkąta OMN, gdzie O = (0, 0), jest równe 36, otrzymujemy zatem równanie .
Stąd . Po podstawieniu wyrażenia w miejsce a do równania 8a + b = 2 równanie to przyjmuje postać , czyli b2 − 9b + 18 = 0.
Równanie b2 − 9b + 18 = 0 ma dwa rozwiązania b = 3 oraz b = 6.
Jeżeli b = 3, to . Jeżeli b = 6, to . Są zatem dwie proste o następujących równaniach: oraz .
II sposób rozwiązania
Załóżmy, że prosta l przecina dodatnie półosie układu współrzędnych w punktach A = (a, 0) i B = (0, b), a > 0, b > 0. Wtedy jej równanie odcinkowe ma postać .
Ponieważ punkt P = (8, 2) leży na prostej l, więc . Ponadto pole trójkąta ABO jest równe 36, gdzie O to punkt O = (0, 0), zatem . Rozwiązujemy układ równań i a ⋅ b = 72.
Po przekształceniu pierwszego równania do postaci 2(4a + b) = a ⋅ b zapisujemy układ w postaci równoważnej: 4b + a = 36 i a ⋅ b = 72.
Teraz wyznaczamy z pierwszego równania niewiadomą a = 36 − 4b. Po podstawieniu do równania drugiego uzyskuje ono postać (36 − 4b)b = 72, czyli b2 − 9b + 18 = 0.
Równanie b2 − 9b + 18 = 0 ma dwa rozwiązania b = 6 oraz b = 3. Jeżeli b = 6, to a = 12. Jeżeli b = 3, to a = 24.
Są zatem dwie takie proste – jedna o równaniu , druga o równaniu .
Schemat punktowania
Schemat punktowania I sposobu rozwiązania
rozwiązanie pełne: zdający zapisze równania szukanych prostych: oraz .
rozwiązanie zadania do końca, lecz z usterkami, które jednak nie przekreślają poprawności rozwiązania (np. błędy rachunkowe): zdający popełni błąd rachunkowy w którejkolwiek fazie rozwiązania zadania i konsekwentnie do tego błędu wyznaczy równania szukanych prostych.
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający przekształci układ równań 8a + b = 2 i do równania z jedną niewiadomą, np. lub , i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze układ równań z niewiadomymi a i b: 8a + b = 2 i i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym postęp jest wprawdzie niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania zadania: zdający zapisze zależność wynikającą z faktu, że punkt P = (8, 2) leży na prostej o równaniu y = ax + b, np. 8a + b = 2, albo równanie opisujące dane pole trójkąta prostokątnego, np. , i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Uwagi do progów 1–3 pkt
1. Zdający może rozciąć omawiany trójkąt prostokątny na prostokąt o bokach 8 i 2 oraz dwa trójkąty prostokątne o przyprostokątnych y − 2 i 8 oraz x − 8 i 2, gdzie B = (0, y) i A = (x, 0) są punktami przecięcia prostej o równaniu y = ax + b. Oczywiście y > 2 i x > 8. Otrzyma wtedy następujący układ równań i , który po przekształceniu do równania z jedną niewiadomą ma postać lub . Wtedy za każde z równań otrzyma po 1 punkcie, za układ równań 2 punkty. Za równanie z jedną niewiadomą otrzymuje 3 punkty.
2. Konstrukcja schematu pozostaje taka sama w przypadku, gdy zdający rozważa równość 8a + b = 2 i uzależnia współczynniki a i b od współrzędnych punktów na osiach, np. A = (x, 0) i B = (0, y). Wtedy i . Równanie 8a + b = 2 przyjmuje zatem postać . Jego rozwiązaniami są liczby x = 12 oraz x = 24.
3. Jeżeli zdający wykorzysta wzór na odległość d prostej o równaniu y = ax + b od punktu O = (0, 0), to długość odcinka AB, gdzie A = (x, 0) i B = (0, y), jest równa , natomiast . Za każdy z tych zapisów otrzymuje 1 punkt. Jeśli doprowadzi równanie do równania z jedną niewiadomą, np. , to otrzymuje 3 punkty. To równanie po przekształceniu jest równoważne równaniu 16a2 + 10a + 1 = 0.
Uwagi do progów 4–5 pkt
1. Jeżeli zdający wyznaczy współrzędne punktów przecięcia prostej o równaniu y = ax + b, na której leży dany punkt P = (8, 2), np. A = (24, 0) i B = (0, 3) lub A = (12, 0) i B = (0, 6), i nie poda równań obu prostych, to otrzymuje 4 punkty. Jeżeli przy tym błędnie zapisze pary tych punktów, np. A = (24, 0) i B = (0, 6), lub poda współrzędne czterech punktów bez poprawnego uporządkowania, to otrzymuje 3 punkty.
2. Przyjęcie do obliczeń punktu P = (2, 8) traktujemy jako błąd nieuwagi. Takie rozwiązania oceniamy w skali 0–5.
3. Jeżeli zdający odgadnie równanie którejkolwiek z prostych (rozważając lub nie rozkłady na czynniki liczby 72), to otrzymuje 1 punkt.
Schemat punktowania II sposobu rozwiązania
rozwiązanie pełne: zdający zapisze równania szukanych prostych: oraz .
rozwiązanie zadania do końca, lecz z usterkami, które jednak nie przekreślają poprawności rozwiązania (np. błędy rachunkowe): zdający popełni błąd rachunkowy w którejkolwiek fazie rozwiązania zadania i konsekwentnie do tego błędu wyznaczy równania szukanych prostych.
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający przekształci układ równań i do równania kwadratowego, np. (36 − 4b) ⋅ b = 72 lub , i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze układ równań i i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym postęp jest wprawdzie niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania zadania: zdający zapisze równanie opisujące dane pole trójkąta prostokątnego, np. , albo równanie odcinkowe prostej przechodzącej przez punkt P = (8, 2): , i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Zadanie ma dwa rozwiązania. Obie proste spełniają warunki zadania.