Zadanie 12, matura czerwiec 2017, matematyka rozszerzona

5 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2017

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

Prosta l, na której leży punkt P = (8, 2), tworzy z dodatnimi półosiami układu współrzędnych trójkąt prostokątny o polu równym 36. Wyznacz równanie prostej l.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: y=−18x+3y = -\frac{1}{8}x + 3 oraz y=−12x+6y = -\frac{1}{2}x + 6 (czyli x24+y3=1\frac{x}{24} + \frac{y}{3} = 1 oraz x12+y6=1\frac{x}{12} + \frac{y}{6} = 1).

I sposób rozwiązania

Niech szukana prosta l ma równanie kierunkowe y = ax + b. Możemy założyć, że a < 0 i b > 0.

Ponieważ punkt P = (8, 2) leży na prostej l, więc 8a + b = 2.

Załóżmy, że prosta l przecina dodatnią półoś Ox w punkcie M, zaś dodatnią półoś Oy w punkcie N. Wtedy M=(−ba,0)M = \left(-\frac{b}{a}, 0\right) i N = (0, b). Ponieważ pole trójkąta OMN, gdzie O = (0, 0), jest równe 36, otrzymujemy zatem równanie 36=12⋅(−ba)⋅b36 = \frac{1}{2} \cdot \left(-\frac{b}{a}\right) \cdot b.

Stąd a=−b272a = -\frac{b^2}{72}. Po podstawieniu wyrażenia −b272-\frac{b^2}{72} w miejsce a do równania 8a + b = 2 równanie to przyjmuje postać −b29+b=2-\frac{b^2}{9} + b = 2, czyli b2 − 9b + 18 = 0.

Równanie b2 − 9b + 18 = 0 ma dwa rozwiązania b = 3 oraz b = 6.

Jeżeli b = 3, to a=−18a = -\frac{1}{8}. Jeżeli b = 6, to a=−12a = -\frac{1}{2}. Są zatem dwie proste o następujących równaniach: y=−18x+3y = -\frac{1}{8}x + 3 oraz y=−12x+6y = -\frac{1}{2}x + 6.

II sposób rozwiązania

Załóżmy, że prosta l przecina dodatnie półosie układu współrzędnych w punktach A = (a, 0) i B = (0, b), a > 0, b > 0. Wtedy jej równanie odcinkowe ma postać xa+yb=1\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1.

Ponieważ punkt P = (8, 2) leży na prostej l, więc 8a+2b=1\frac{8}{a} + \frac{2}{b} = 1. Ponadto pole trójkąta ABO jest równe 36, gdzie O to punkt O = (0, 0), zatem 12⋅a⋅b=36\frac{1}{2} \cdot a \cdot b = 36. Rozwiązujemy układ równań 8a+2b=1\frac{8}{a} + \frac{2}{b} = 1 i a ⋅ b = 72.

Po przekształceniu pierwszego równania do postaci 2(4a + b) = a ⋅ b zapisujemy układ w postaci równoważnej: 4b + a = 36 i a ⋅ b = 72.

Teraz wyznaczamy z pierwszego równania niewiadomą a = 36 − 4b. Po podstawieniu do równania drugiego uzyskuje ono postać (36 − 4b)b = 72, czyli b2 − 9b + 18 = 0.

Równanie b2 − 9b + 18 = 0 ma dwa rozwiązania b = 6 oraz b = 3. Jeżeli b = 6, to a = 12. Jeżeli b = 3, to a = 24.

Są zatem dwie takie proste – jedna o równaniu x12+y6=1\frac{x}{12} + \frac{y}{6} = 1, druga o równaniu x24+y3=1\frac{x}{24} + \frac{y}{3} = 1.

Schemat punktowania

Schemat punktowania I sposobu rozwiązania

5 pkt

rozwiązanie pełne: zdający zapisze równania szukanych prostych: y=−18x+3y = -\frac{1}{8}x + 3 oraz y=−12x+6y = -\frac{1}{2}x + 6.

4 pkt

rozwiązanie zadania do końca, lecz z usterkami, które jednak nie przekreślają poprawności rozwiązania (np. błędy rachunkowe): zdający popełni błąd rachunkowy w którejkolwiek fazie rozwiązania zadania i konsekwentnie do tego błędu wyznaczy równania szukanych prostych.

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający przekształci układ równań 8a + b = 2 i 36=12⋅(−ba)⋅b36 = \frac{1}{2} \cdot \left(-\frac{b}{a}\right) \cdot b do równania z jedną niewiadomą, np. −8b272+b=2-\frac{8b^2}{72} + b = 2 lub 36=−(2−8a)22a36 = -\frac{(2 - 8a)^2}{2a}, i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze układ równań z niewiadomymi a i b: 8a + b = 2 i 36=12⋅(−ba)⋅b36 = \frac{1}{2} \cdot \left(-\frac{b}{a}\right) \cdot b i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest wprawdzie niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania zadania: zdający zapisze zależność wynikającą z faktu, że punkt P = (8, 2) leży na prostej o równaniu y = ax + b, np. 8a + b = 2, albo równanie opisujące dane pole trójkąta prostokątnego, np. 36=12⋅(−ba)⋅b36 = \frac{1}{2} \cdot \left(-\frac{b}{a}\right) \cdot b, i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwagi do progów 1–3 pkt

1. Zdający może rozciąć omawiany trójkąt prostokątny na prostokąt o bokach 8 i 2 oraz dwa trójkąty prostokątne o przyprostokątnych y − 2 i 8 oraz x − 8 i 2, gdzie B = (0, y) i A = (x, 0) są punktami przecięcia prostej o równaniu y = ax + b. Oczywiście y > 2 i x > 8. Otrzyma wtedy następujący układ równań (x−8)⋅22+(y−2)⋅82=20\frac{(x - 8) \cdot 2}{2} + \frac{(y - 2) \cdot 8}{2} = 20 i x⋅y2=36\frac{x \cdot y}{2} = 36, który po przekształceniu do równania z jedną niewiadomą ma postać y+18y=9y + \frac{18}{y} = 9 lub 288x+x=36\frac{288}{x} + x = 36. Wtedy za każde z równań otrzyma po 1 punkcie, za układ równań 2 punkty. Za równanie z jedną niewiadomą otrzymuje 3 punkty.

2. Konstrukcja schematu pozostaje taka sama w przypadku, gdy zdający rozważa równość 8a + b = 2 i uzależnia współczynniki a i b od współrzędnych punktów na osiach, np. A = (x, 0) i B = (0, y). Wtedy a=−72x2a = -\frac{72}{x^2} i b=72xb = \frac{72}{x}. Równanie 8a + b = 2 przyjmuje zatem postać 8⋅−72x2+72x=28 \cdot \frac{-72}{x^2} + \frac{72}{x} = 2. Jego rozwiązaniami są liczby x = 12 oraz x = 24.

3. Jeżeli zdający wykorzysta wzór na odległość d prostej o równaniu y = ax + b od punktu O = (0, 0), to długość odcinka AB, gdzie A = (x, 0) i B = (0, y), jest równa ∣AB∣=(8a−2a)2+(2−8a)2|AB| = \sqrt{\left(\frac{8a - 2}{a}\right)^2 + (2 - 8a)^2}, natomiast d=∣8a−2∣a2+1d = \frac{|8a - 2|}{\sqrt{a^2 + 1}}. Za każdy z tych zapisów otrzymuje 1 punkt. Jeśli doprowadzi równanie 36=12⋅d⋅∣AB∣36 = \frac{1}{2} \cdot d \cdot |AB| do równania z jedną niewiadomą, np. 72=∣8a−2∣a2+1⋅(8a−2a)2+(2−8a)272 = \frac{|8a - 2|}{\sqrt{a^2 + 1}} \cdot \sqrt{\left(\frac{8a - 2}{a}\right)^2 + (2 - 8a)^2}, to otrzymuje 3 punkty. To równanie po przekształceniu jest równoważne równaniu 16a2 + 10a + 1 = 0.

Uwagi do progów 4–5 pkt

1. Jeżeli zdający wyznaczy współrzędne punktów przecięcia prostej o równaniu y = ax + b, na której leży dany punkt P = (8, 2), np. A = (24, 0) i B = (0, 3) lub A = (12, 0) i B = (0, 6), i nie poda równań obu prostych, to otrzymuje 4 punkty. Jeżeli przy tym błędnie zapisze pary tych punktów, np. A = (24, 0) i B = (0, 6), lub poda współrzędne czterech punktów bez poprawnego uporządkowania, to otrzymuje 3 punkty.

2. Przyjęcie do obliczeń punktu P = (2, 8) traktujemy jako błąd nieuwagi. Takie rozwiązania oceniamy w skali 0–5.

3. Jeżeli zdający odgadnie równanie którejkolwiek z prostych (rozważając lub nie rozkłady na czynniki liczby 72), to otrzymuje 1 punkt.

Schemat punktowania II sposobu rozwiązania

5 pkt

rozwiązanie pełne: zdający zapisze równania szukanych prostych: x12+y6=1\frac{x}{12} + \frac{y}{6} = 1 oraz x24+y3=1\frac{x}{24} + \frac{y}{3} = 1.

4 pkt

rozwiązanie zadania do końca, lecz z usterkami, które jednak nie przekreślają poprawności rozwiązania (np. błędy rachunkowe): zdający popełni błąd rachunkowy w którejkolwiek fazie rozwiązania zadania i konsekwentnie do tego błędu wyznaczy równania szukanych prostych.

3 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający przekształci układ równań 8a+2b=1\frac{8}{a} + \frac{2}{b} = 1 i 12⋅a⋅b=36\frac{1}{2} \cdot a \cdot b = 36 do równania kwadratowego, np. (36 − 4b) ⋅ b = 72 lub 36−a4⋅a=72\frac{36 - a}{4} \cdot a = 72, i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

2 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze układ równań 8a+2b=1\frac{8}{a} + \frac{2}{b} = 1 i 12⋅a⋅b=36\frac{1}{2} \cdot a \cdot b = 36 i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest wprawdzie niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania zadania: zdający zapisze równanie opisujące dane pole trójkąta prostokątnego, np. 12⋅a⋅b=36\frac{1}{2} \cdot a \cdot b = 36, albo równanie odcinkowe prostej przechodzącej przez punkt P = (8, 2): 8a+2b=1\frac{8}{a} + \frac{2}{b} = 1, i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Zadanie ma dwa rozwiązania. Obie proste spełniają warunki zadania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.