Zadanie 13, matura maj 2017, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
5 punktówWyznacz równanie okręgu przechodzącego przez punkty A = (−5, 3) i B = (0, 6), którego środek leży na prostej o równaniu x − 3y + 1 = 0.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Rozwiązanie (I sposób)
Środek S szukanego okręgu jest punktem przecięcia prostej x − 3y + 1 = 0 oraz symetralnej odcinka AB.
Wyznaczmy współrzędne środka D odcinka AB: .
Obliczamy współczynnik kierunkowy prostej przechodzącej przez punkty A i B: .
Z warunku prostopadłości prostych wyznaczamy współczynnik kierunkowy symetralnej odcinka AB: . Wyznaczamy równanie symetralnej odcinka AB: . Przechodzi ona przez punkt , stąd otrzymujemy . Zatem . Wobec tego symetralną odcinka AB jest prosta .
Obliczamy współrzędne punktu S, rozwiązując układ równań . Środkiem okręgu jest .
Wyznaczamy promień okręgu r, obliczając np.: .
Wyznaczamy równanie okręgu o środku w punkcie i promieniu :
.
Rozwiązanie (II sposób)
Środkiem okręgu jest punkt S, który leży na prostej x − 3y + 1 = 0. Zatem S = (3y − 1, y).
Ponieważ ∣AS∣ = ∣BS∣, więc możemy zapisać równanie (x + 5)2 + (y − 3)2 = x2 + (y − 6)2.
Rozwiązujemy zatem układ równań 10x + 6y = 2 i x − 3y = −1, otrzymując współrzędne punktu .
Następnie obliczamy kwadrat długości promienia ∣SB∣2 = r2:
.
Zatem równanie okręgu o środku w punkcie S i promieniu r ma postać .
Rozwiązanie (III sposób)
Przyjmijmy, że punkt S = (a, b) jest środkiem szukanego okręgu. Ponieważ punkt ten leży na prostej x − 3y + 1 = 0, więc jego współrzędne spełniają równanie tej prostej. Stąd a − 3b + 1 = 0.
Okrąg przechodzi przez punkty A = (−5, 3) i B = (0, 6), zatem
Stąd otrzymujemy zależność między a i b: 5a + 3b − 1 = 0.
Z układu równań obliczamy współrzędne środka okręgu . Wyznaczone współrzędne podstawiamy do jednego z równań układu z niewiadomą r i obliczamy kwadrat promienia okręgu: .
Zatem szukane równanie okręgu ma postać: .
Schemat punktowania
Schemat oceniania I sposobu rozwiązania
gdy zdający wyznaczy równanie okręgu: .
gdy zdający wyznaczy promień okręgu (lub kwadrat promienia okręgu): () i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
gdy zdający wyznaczy współrzędne punktu S: i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
gdy zdający zapisze równanie symetralnej odcinka AB: i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
gdy zdający
• wyznaczy współrzędne środka odcinka AB:
• wyznaczy współczynnik kierunkowy prostej zawierającej odcinek AB:
i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Schemat oceniania II sposobu rozwiązania
gdy zdający wyznaczy równanie okręgu: .
gdy zdający wyznaczy promień okręgu (lub kwadrat promienia okręgu): () i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
gdy zdający wyznaczy współrzędne punktu S: i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
gdy zdający zapisze układ równań 10x + 6y = 2 i x − 3y = −1 i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
gdy zdający
• zapisze współrzędne punktu S w zależności od jednej zmiennej, np.: S = (3y − 1, y)
• zapisze równość ∣AS∣ = ∣BS∣ (lub ∣AS∣2 = ∣BS∣2) lub równoważne równanie (x + 5)2 + (y − 3)2 = x2 + (y − 6)2
i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Schemat oceniania III sposobu rozwiązania
gdy zdający wyznaczy równanie okręgu: .
gdy zdający wyznaczy promień okręgu (lub kwadrat promienia okręgu): () i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
gdy zdający wyznaczy współrzędne punktu S: i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
gdy zdający zapisze układ równań: i zauważy, że współrzędne środka okręgu spełniają równanie a − 3b + 1 = 0, i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
gdy zdający
• zapisze układ równań:
• zauważy, że współrzędne środka okręgu spełniają równanie: a − 3b + 1 = 0
i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Uwaga
Jeżeli zdający oblicza współrzędne punktu P przecięcia danej prostej z osią Oy, oblicza odległość ∣PB∣, zapisuje równanie okręgu i na tym poprzestaje, to otrzymuje 0 punktów.
Uwaga ogólna (klucz, s. 2):
Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
Komentarz. Można użyć trzech podejść: poprzez symetralną odcinka AB, poprzez równość odległości od dwóch punktów, lub poprzez ogólne równanie okręgu. Wszystkie metody prowadzą do tego samego rezultatu.