Zadanie 13, matura maj 2017, matematyka rozszerzona

5 pktobliczenioweśrednie 40%Maj 2017

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

Wyznacz równanie okręgu przechodzącego przez punkty A = (−5, 3) i B = (0, 6), którego środek leży na prostej o równaniu x − 3y + 1 = 0.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Rozwiązanie (I sposób)

Środek S szukanego okręgu jest punktem przecięcia prostej x − 3y + 1 = 0 oraz symetralnej odcinka AB.

Wyznaczmy współrzędne środka D odcinka AB: D=(−5+02,3+62)=(−52,92)D = \left(\frac{-5 + 0}{2}, \frac{3 + 6}{2}\right) = \left(-\frac{5}{2}, \frac{9}{2}\right).

Obliczamy współczynnik kierunkowy prostej przechodzącej przez punkty A i B: aAB=6−30+5=35a_{AB} = \frac{6 - 3}{0 + 5} = \frac{3}{5}.

Z warunku prostopadłości prostych wyznaczamy współczynnik kierunkowy symetralnej odcinka AB: a=−53a = -\frac{5}{3}. Wyznaczamy równanie symetralnej odcinka AB: y=−53x+by = -\frac{5}{3}x + b. Przechodzi ona przez punkt D=(−52,92)D = \left(-\frac{5}{2}, \frac{9}{2}\right), stąd otrzymujemy 92=−53⋅(−52)+b\frac{9}{2} = -\frac{5}{3} \cdot \left(-\frac{5}{2}\right) + b. Zatem b=13b = \frac{1}{3}. Wobec tego symetralną odcinka AB jest prosta y=−53x+13y = -\frac{5}{3}x + \frac{1}{3}.

Obliczamy współrzędne punktu S, rozwiązując układ równań {x−3y+1=0y=−53x+13\begin{cases} x - 3y + 1 = 0 \\ y = -\frac{5}{3}x + \frac{1}{3} \end{cases}. Środkiem okręgu jest S=(0,13)S = \left(0, \frac{1}{3}\right).

Wyznaczamy promień okręgu r, obliczając np.: ∣AS∣=52+(83)2=173|AS| = \sqrt{5^2 + \left(\frac{8}{3}\right)^2} = \frac{17}{3}.

Wyznaczamy równanie okręgu o środku w punkcie S=(0,13)S = \left(0, \frac{1}{3}\right) i promieniu r=173r = \frac{17}{3}:

x2+(y−13)2=2899x^2 + \left(y - \frac{1}{3}\right)^2 = \frac{289}{9}.

Rozwiązanie (II sposób)

Środkiem okręgu jest punkt S, który leży na prostej x − 3y + 1 = 0. Zatem S = (3y − 1, y).

Ponieważ ∣AS∣ = ∣BS∣, więc możemy zapisać równanie (x + 5)2 + (y − 3)2 = x2 + (y − 6)2.

Rozwiązujemy zatem układ równań 10x + 6y = 2 i x − 3y = −1, otrzymując współrzędne punktu S=(0,13)S = \left(0, \frac{1}{3}\right).

Następnie obliczamy kwadrat długości promienia ∣SB∣2 = r2:

r2=(173)2=2899r^2 = \left(\frac{17}{3}\right)^2 = \frac{289}{9}.

Zatem równanie okręgu o środku w punkcie S i promieniu r ma postać x2+(y−13)2=2899x^2 + \left(y - \frac{1}{3}\right)^2 = \frac{289}{9}.

Rozwiązanie (III sposób)

Przyjmijmy, że punkt S = (a, b) jest środkiem szukanego okręgu. Ponieważ punkt ten leży na prostej x − 3y + 1 = 0, więc jego współrzędne spełniają równanie tej prostej. Stąd a − 3b + 1 = 0.

Okrąg przechodzi przez punkty A = (−5, 3) i B = (0, 6), zatem

{(−5−a)2+(3−b)2=r2(−a)2+(6−b)2=r2\begin{cases} (-5 - a)^2 + (3 - b)^2 = r^2 \\ (-a)^2 + (6 - b)^2 = r^2 \end{cases}

Stąd otrzymujemy zależność między a i b: 5a + 3b − 1 = 0.

Z układu równań {a−3b+1=05a+3b−1=0\begin{cases} a - 3b + 1 = 0 \\ 5a + 3b - 1 = 0 \end{cases} obliczamy współrzędne środka okręgu S=(0,13)S = \left(0, \frac{1}{3}\right). Wyznaczone współrzędne podstawiamy do jednego z równań układu z niewiadomą r i obliczamy kwadrat promienia okręgu: r2=2899r^2 = \frac{289}{9}.

Zatem szukane równanie okręgu ma postać: x2+(y−13)2=2899x^2 + \left(y - \frac{1}{3}\right)^2 = \frac{289}{9}.

Schemat punktowania

Schemat oceniania I sposobu rozwiązania

5 pkt

gdy zdający wyznaczy równanie okręgu: x2+(y−13)2=2899x^2 + \left(y - \frac{1}{3}\right)^2 = \frac{289}{9}.

4 pkt

gdy zdający wyznaczy promień okręgu (lub kwadrat promienia okręgu): r=173r = \frac{17}{3} (r2=2899r^2 = \frac{289}{9}) i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

3 pkt

gdy zdający wyznaczy współrzędne punktu S: S=(0,13)S = \left(0, \frac{1}{3}\right) i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

2 pkt

gdy zdający zapisze równanie symetralnej odcinka AB: y=−53x+13y = -\frac{5}{3}x + \frac{1}{3} i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

1 pkt

gdy zdający

• wyznaczy współrzędne środka odcinka AB: D=(−52,92)D = \left(-\frac{5}{2}, \frac{9}{2}\right)

• wyznaczy współczynnik kierunkowy prostej zawierającej odcinek AB: aAB=35a_{AB} = \frac{3}{5}

i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania II sposobu rozwiązania

5 pkt

gdy zdający wyznaczy równanie okręgu: x2+(y−13)2=2899x^2 + \left(y - \frac{1}{3}\right)^2 = \frac{289}{9}.

4 pkt

gdy zdający wyznaczy promień okręgu (lub kwadrat promienia okręgu): r=173r = \frac{17}{3} (r2=2899r^2 = \frac{289}{9}) i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

3 pkt

gdy zdający wyznaczy współrzędne punktu S: S=(0,13)S = \left(0, \frac{1}{3}\right) i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

2 pkt

gdy zdający zapisze układ równań 10x + 6y = 2 i x − 3y = −1 i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

1 pkt

gdy zdający

• zapisze współrzędne punktu S w zależności od jednej zmiennej, np.: S = (3y − 1, y)

• zapisze równość ∣AS∣ = ∣BS∣ (lub ∣AS∣2 = ∣BS∣2) lub równoważne równanie (x + 5)2 + (y − 3)2 = x2 + (y − 6)2

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania III sposobu rozwiązania

5 pkt

gdy zdający wyznaczy równanie okręgu: x2+(y−13)2=2899x^2 + \left(y - \frac{1}{3}\right)^2 = \frac{289}{9}.

4 pkt

gdy zdający wyznaczy promień okręgu (lub kwadrat promienia okręgu): r=173r = \frac{17}{3} (r2=2899r^2 = \frac{289}{9}) i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

3 pkt

gdy zdający wyznaczy współrzędne punktu S: S=(0,13)S = \left(0, \frac{1}{3}\right) i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

2 pkt

gdy zdający zapisze układ równań: {(−5−a)2+(3−b)2=r2(−a)2+(6−b)2=r2\begin{cases} (-5 - a)^2 + (3 - b)^2 = r^2 \\ (-a)^2 + (6 - b)^2 = r^2 \end{cases} i zauważy, że współrzędne środka okręgu spełniają równanie a − 3b + 1 = 0, i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

1 pkt

gdy zdający

• zapisze układ równań: {(−5−a)2+(3−b)2=r2(−a)2+(6−b)2=r2\begin{cases} (-5 - a)^2 + (3 - b)^2 = r^2 \\ (-a)^2 + (6 - b)^2 = r^2 \end{cases}

• zauważy, że współrzędne środka okręgu spełniają równanie: a − 3b + 1 = 0

i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwaga

Jeżeli zdający oblicza współrzędne punktu P przecięcia danej prostej z osią Oy, oblicza odległość ∣PB∣, zapisuje równanie okręgu i na tym poprzestaje, to otrzymuje 0 punktów.

Uwaga ogólna (klucz, s. 2):

Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

Komentarz. Można użyć trzech podejść: poprzez symetralną odcinka AB, poprzez równość odległości od dwóch punktów, lub poprzez ogólne równanie okręgu. Wszystkie metody prowadzą do tego samego rezultatu.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.