Zadanie 14, matura maj 2017, matematyka rozszerzona

6 pktobliczenioweśrednie 60%Maj 2017

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

6 punktów

Liczby a, b, c są – odpowiednio – pierwszym, drugim i trzecim wyrazem ciągu arytmetycznego. Suma tych liczb jest równa 27. Ciąg (a − 2, b, 2c + 1) jest geometryczny. Wyznacz liczby a, b, c.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Rozwiązanie (I sposób)

Oznaczmy przez r różnicę ciągu arytmetycznego. Skoro suma wyrazów ciągu arytmetycznego jest równa 27, to b − r + b + b + r = 27, a stąd b = 9. Wówczas ciąg geometryczny (7 − r, 9, 2r + 19) spełnia warunek 81 = (7 − r) ⋅ (2r + 19). Równanie to ma dwa rozwiązania r = 4 i r=−132r = -\frac{13}{2}.

W pierwszym przypadku otrzymujemy ciąg arytmetyczny (5, 9, 13), a w drugim przypadku ciąg arytmetyczny (312,9,52)\left(\frac{31}{2}, 9, \frac{5}{2}\right).

Rozwiązanie (II sposób)

Liczby a, b, c są odpowiednio pierwszym, drugim i trzecim wyrazem ciągu arytmetycznego, zatem a+c2=b\frac{a + c}{2} = b. Suma liczb a, b, c równa 27, stąd a + b + c = 27. Ciąg (a − 2, b, 2c + 1) jest geometryczny, zatem b2 = (a − 2) ⋅ (2c + 1).

Zapisujemy układ trzech równań z trzema niewiadomymi: {a+c2=ba+b+c=27b2=(a−2)⋅(2c+1)\begin{cases} \frac{a + c}{2} = b \\ a + b + c = 27 \\ b^2 = (a - 2) \cdot (2c + 1) \end{cases}.

Z pierwszego równania wyznaczamy a + c = 2b, podstawiamy do drugiego równania i otrzymujemy b = 9.

Do trzeciego równania podstawiamy b = 9 i a = 2b − c i otrzymujemy równanie kwadratowe: 2c2 − 31c + 65 = 0. Równanie to ma dwa rozwiązania: c=52c = \frac{5}{2} oraz c = 13. W pierwszym przypadku otrzymujemy: a = 5, b = 9, c = 13, a w drugim przypadku otrzymujemy: a=312a = \frac{31}{2}, b = 9, c=52c = \frac{5}{2}.

Rozwiązanie (III sposób)

Niech q oznacza iloraz ciągu geometrycznego, natomiast a − 2 pierwszy wyraz tego ciągu. Wtedy b = (a − 2)q i 2c + 1 = (a − 2)q2. Z ostatniej zależności otrzymujemy c=(a−2)q2−12c = \frac{(a - 2)q^2 - 1}{2}.

Ponieważ suma liczb a, b, c jest równa 27, więc możemy zapisać równość

a+(a−2)q+(a−2)q2−12=27a + (a - 2)q + \frac{(a - 2)q^2 - 1}{2} = 27.

Z własności ciągu arytmetycznego wynika równanie b=a+c2b = \frac{a + c}{2}, które możemy zapisać w postaci

(a−2)q=2a+(a−2)q2−14(a - 2)q = \frac{2a + (a - 2)q^2 - 1}{4}.

Otrzymaliśmy zatem układ równań z niewiadomymi a i q:

{2a+2(a−2)q+(a−2)q2=554(a−2)q=2a+(a−2)q2−1\begin{cases} 2a + 2(a - 2)q + (a - 2)q^2 = 55 \\ 4(a - 2)q = 2a + (a - 2)q^2 - 1 \end{cases}

Ten układ jest równoważny układowi

{2(a−2)+2(a−2)q+(a−2)q2=51−2(a−2)+4(a−2)q−(a−2)q2=3\begin{cases} 2(a - 2) + 2(a - 2)q + (a - 2)q^2 = 51 \\ -2(a - 2) + 4(a - 2)q - (a - 2)q^2 = 3 \end{cases}

Po wyłączeniu czynnika (a − 2) każde z równań przyjmuje postać

{(a−2)(2+2q+q2)=51(a−2)(−2+4q−q2)=3\begin{cases} (a - 2)(2 + 2q + q^2) = 51 \\ (a - 2)(-2 + 4q - q^2) = 3 \end{cases}

Zatem

3(2 + 2q + q2) = 51(−2 + 4q − q2),

skąd otrzymujemy równanie kwadratowe

3q2 − 11q + 6 = 0.

To równanie ma dwa rozwiązania q = 3, q=23q = \frac{2}{3}.

Jeśli q = 3, to a = 5, b = 9 i c = 13. Jeżeli natomiast q=23q = \frac{2}{3}, to a=312a = \frac{31}{2}, b = 9 i c=52c = \frac{5}{2}.

Schemat punktowania

Schemat oceniania I sposobu rozwiązania

6 pkt

gdy zdający obliczy liczby w dwóch przypadkach spełniających warunki zadania: a = 5, b = 9, c = 13 oraz a=312a = \frac{31}{2}, b = 9, c=52c = \frac{5}{2}.

5 pkt

gdy zdający obliczy liczby a, b, c w jednym z możliwych przypadków i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

4 pkt

gdy zdający poprawnie rozwiąże równanie kwadratowe (uwaga CKE: „Jeśli zdający poprawnie rozwiąże równanie kwadratowe, to otrzymuje 4 punkty”).

3 pkt

gdy zdający zapisze równanie z jedną niewiadomą, wynikające z własności ciągu geometrycznego, np.: 81 = (7 − r)(2r + 19) i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

2 pkt

gdy zdający zapisze równania wynikające z własności ciągu arytmetycznego i z własności ciągu geometrycznego, np.: a = b − r, c = b + r, b2 = (a − 2) ⋅ (2c + 1) i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

1 pkt

gdy zdający uzależni wartości dwóch spośród liczb a, b, c od trzeciej z liczb i od różnicy r ciągu arytmetycznego, np.: a = b − r i c = b + r i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania II sposobu rozwiązania

6 pkt

gdy zdający obliczy liczby w dwóch przypadkach spełniających warunki zadania: a = 5, b = 9, c = 13 oraz a=312a = \frac{31}{2}, b = 9, c=52c = \frac{5}{2}.

5 pkt

gdy zdający obliczy liczby a, b, c w jednym z możliwych przypadków i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

4 pkt

gdy zdający poprawnie rozwiąże równanie kwadratowe (uwaga CKE: „Jeśli zdający poprawnie rozwiąże równanie kwadratowe, to otrzymuje 4 punkty”).

3 pkt

gdy zdający zapisze równanie kwadratowe z jedną niewiadomą, np.: −2c2 + 31c + 16 = 81.

2 pkt

gdy zdający zapisze układ trzech równań z trzema niewiadomymi, np.: {a+c2=ba+b+c=27b2=(a−2)⋅(2c+1)\begin{cases} \frac{a + c}{2} = b \\ a + b + c = 27 \\ b^2 = (a - 2) \cdot (2c + 1) \end{cases}.

1 pkt

gdy zdający zapisze jedno z równań: a+c2=b\frac{a + c}{2} = b, b2 = (a − 2) ⋅ (2c + 1).

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania III sposobu rozwiązania

6 pkt

gdy zdający zapisze dwa zestawy liczb spełniające warunki zadania: a = 5, b = 9 i c = 13 oraz a=312a = \frac{31}{2}, b = 9 i c=52c = \frac{5}{2}.

5 pkt

gdy zdający obliczy liczby a, b, c w jednym z możliwych przypadków i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

4 pkt

gdy zdający poprawnie rozwiąże równanie kwadratowe (uwaga CKE: „Jeśli zdający poprawnie rozwiąże równanie kwadratowe, to otrzymuje 4 punkty”).

3 pkt

gdy zdający zapisze równanie kwadratowe z jedną niewiadomą, np.: 3(2 + 2q + q2) = 51(−2 + 4q − q2) i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

2 pkt

gdy zdający zapisze układ równań z dwiema niewiadomymi, np.: a+(a−2)q+(a−2)q2−12=27a + (a - 2)q + \frac{(a - 2)q^2 - 1}{2} = 27 i (a−2)q=2a+(a−2)q2−14(a - 2)q = \frac{2a + (a - 2)q^2 - 1}{4} i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

1 pkt

gdy zdający zapisze wszystkie wyrazy ciągu arytmetycznego w zależności od jednej z liczb i ilorazu ciągu geometrycznego, np. a − 2, b = (a − 2)q, c=(a−2)q2−12c = \frac{(a - 2)q^2 - 1}{2} i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwagi (do wszystkich schematów punktowania)

1. Jeżeli zdający myli własności ciągu arytmetycznego z własnościami ciągu geometrycznego, to za całe rozwiązanie otrzymuje 0 punktów.

2. Jeżeli zdający odgadnie jeden zestaw liczb a, b, c, także ze sprawdzeniem warunków zadania, to otrzymuje 0 punktów.

Uwaga ogólna (klucz, s. 2):

Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

Komentarz. Jeśli zdający myli własności ciągu arytmetycznego z geometrycznym – 0 punktów. Jeśli odgadnie jeden zestaw bez dowodu – 0 punktów. Za rozwiązanie poprawnego równania kwadratowego bez obliczenia liczb – 4 punkty.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.