Zadanie 14, matura maj 2017, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
6 punktówLiczby a, b, c są – odpowiednio – pierwszym, drugim i trzecim wyrazem ciągu arytmetycznego. Suma tych liczb jest równa 27. Ciąg (a − 2, b, 2c + 1) jest geometryczny. Wyznacz liczby a, b, c.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Rozwiązanie (I sposób)
Oznaczmy przez r różnicę ciągu arytmetycznego. Skoro suma wyrazów ciągu arytmetycznego jest równa 27, to b − r + b + b + r = 27, a stąd b = 9. Wówczas ciąg geometryczny (7 − r, 9, 2r + 19) spełnia warunek 81 = (7 − r) ⋅ (2r + 19). Równanie to ma dwa rozwiązania r = 4 i .
W pierwszym przypadku otrzymujemy ciąg arytmetyczny (5, 9, 13), a w drugim przypadku ciąg arytmetyczny .
Rozwiązanie (II sposób)
Liczby a, b, c są odpowiednio pierwszym, drugim i trzecim wyrazem ciągu arytmetycznego, zatem . Suma liczb a, b, c równa 27, stąd a + b + c = 27. Ciąg (a − 2, b, 2c + 1) jest geometryczny, zatem b2 = (a − 2) ⋅ (2c + 1).
Zapisujemy układ trzech równań z trzema niewiadomymi: .
Z pierwszego równania wyznaczamy a + c = 2b, podstawiamy do drugiego równania i otrzymujemy b = 9.
Do trzeciego równania podstawiamy b = 9 i a = 2b − c i otrzymujemy równanie kwadratowe: 2c2 − 31c + 65 = 0. Równanie to ma dwa rozwiązania: oraz c = 13. W pierwszym przypadku otrzymujemy: a = 5, b = 9, c = 13, a w drugim przypadku otrzymujemy: , b = 9, .
Rozwiązanie (III sposób)
Niech q oznacza iloraz ciągu geometrycznego, natomiast a − 2 pierwszy wyraz tego ciągu. Wtedy b = (a − 2)q i 2c + 1 = (a − 2)q2. Z ostatniej zależności otrzymujemy .
Ponieważ suma liczb a, b, c jest równa 27, więc możemy zapisać równość
.
Z własności ciągu arytmetycznego wynika równanie , które możemy zapisać w postaci
.
Otrzymaliśmy zatem układ równań z niewiadomymi a i q:
Ten układ jest równoważny układowi
Po wyłączeniu czynnika (a − 2) każde z równań przyjmuje postać
Zatem
3(2 + 2q + q2) = 51(−2 + 4q − q2),
skąd otrzymujemy równanie kwadratowe
3q2 − 11q + 6 = 0.
To równanie ma dwa rozwiązania q = 3, .
Jeśli q = 3, to a = 5, b = 9 i c = 13. Jeżeli natomiast , to , b = 9 i .
Schemat punktowania
Schemat oceniania I sposobu rozwiązania
gdy zdający obliczy liczby w dwóch przypadkach spełniających warunki zadania: a = 5, b = 9, c = 13 oraz , b = 9, .
gdy zdający obliczy liczby a, b, c w jednym z możliwych przypadków i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
gdy zdający poprawnie rozwiąże równanie kwadratowe (uwaga CKE: „Jeśli zdający poprawnie rozwiąże równanie kwadratowe, to otrzymuje 4 punkty”).
gdy zdający zapisze równanie z jedną niewiadomą, wynikające z własności ciągu geometrycznego, np.: 81 = (7 − r)(2r + 19) i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
gdy zdający zapisze równania wynikające z własności ciągu arytmetycznego i z własności ciągu geometrycznego, np.: a = b − r, c = b + r, b2 = (a − 2) ⋅ (2c + 1) i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
gdy zdający uzależni wartości dwóch spośród liczb a, b, c od trzeciej z liczb i od różnicy r ciągu arytmetycznego, np.: a = b − r i c = b + r i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Schemat oceniania II sposobu rozwiązania
gdy zdający obliczy liczby w dwóch przypadkach spełniających warunki zadania: a = 5, b = 9, c = 13 oraz , b = 9, .
gdy zdający obliczy liczby a, b, c w jednym z możliwych przypadków i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
gdy zdający poprawnie rozwiąże równanie kwadratowe (uwaga CKE: „Jeśli zdający poprawnie rozwiąże równanie kwadratowe, to otrzymuje 4 punkty”).
gdy zdający zapisze równanie kwadratowe z jedną niewiadomą, np.: −2c2 + 31c + 16 = 81.
gdy zdający zapisze układ trzech równań z trzema niewiadomymi, np.: .
gdy zdający zapisze jedno z równań: , b2 = (a − 2) ⋅ (2c + 1).
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Schemat oceniania III sposobu rozwiązania
gdy zdający zapisze dwa zestawy liczb spełniające warunki zadania: a = 5, b = 9 i c = 13 oraz , b = 9 i .
gdy zdający obliczy liczby a, b, c w jednym z możliwych przypadków i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
gdy zdający poprawnie rozwiąże równanie kwadratowe (uwaga CKE: „Jeśli zdający poprawnie rozwiąże równanie kwadratowe, to otrzymuje 4 punkty”).
gdy zdający zapisze równanie kwadratowe z jedną niewiadomą, np.: 3(2 + 2q + q2) = 51(−2 + 4q − q2) i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
gdy zdający zapisze układ równań z dwiema niewiadomymi, np.: i i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
gdy zdający zapisze wszystkie wyrazy ciągu arytmetycznego w zależności od jednej z liczb i ilorazu ciągu geometrycznego, np. a − 2, b = (a − 2)q, i na tym zakończy lub dalej popełni błędy.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Uwagi (do wszystkich schematów punktowania)
1. Jeżeli zdający myli własności ciągu arytmetycznego z własnościami ciągu geometrycznego, to za całe rozwiązanie otrzymuje 0 punktów.
2. Jeżeli zdający odgadnie jeden zestaw liczb a, b, c, także ze sprawdzeniem warunków zadania, to otrzymuje 0 punktów.
Uwaga ogólna (klucz, s. 2):
Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
Komentarz. Jeśli zdający myli własności ciągu arytmetycznego z geometrycznym – 0 punktów. Jeśli odgadnie jeden zestaw bez dowodu – 0 punktów. Za rozwiązanie poprawnego równania kwadratowego bez obliczenia liczb – 4 punkty.