Zadanie 7, matura maj 2017, matematyka rozszerzona

3 pktotwartetrudne 26%Maj 2017

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

Udowodnij, że dla dowolnych różnych liczb rzeczywistych x, y prawdziwa jest nierówność x2y2 + 2x2 + 2y2 − 8xy + 4 > 0.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Rozwiązanie (I sposób)

Przekształcamy nierówność równoważnie:

x2y2 − 4xy + 4 + 2x2 − 4xy + 2y2 > 0,

(xy − 2)2 + 2(x2 − 2xy + y2) > 0,

(xy − 2)2 + 2(x − y)2 > 0.

Ponieważ x ≠ y, więc (x − y)2 > 0. Zatem lewa strona tej nierówności jest sumą liczby nieujemnej (xy − 2)2 oraz liczby dodatniej 2(x − y)2, a więc jest dodatnia.

To kończy dowód.

Rozwiązanie (II sposób)

Zapiszmy nierówność x2y2 + 2x2 + 2y2 − 8xy + 4 > 0 w postaci równoważnej

(y2 + 2)x2 − 8y ⋅ x + 2y2 + 4 > 0.

Ponieważ y2 + 2 > 0 dla każdej liczby rzeczywistej y, więc możemy potraktować tę nierówność jak nierówność kwadratową z niewiadomą x i parametrem y (lub z niewiadomą y i parametrem x). Wystarczy więc wykazać, że wyróżnik trójmianu kwadratowego (y2 + 2)x2 − 8y ⋅ x + 2y2 + 4 zmiennej x jest ujemny.

Δ = (−8y)2 − 4 ⋅ (y2 + 2) ⋅ (2y2 + 4) = 64y2 − 8(y2 + 2)2 = 8(8y2 − y4 − 4y2 − 4) = 8(−y4 + 4y2 − 4) = −8(y2 − 2)2.

Dla każdej liczby rzeczywistej y, takiej, że y2 ≠ 2, wyróżnik jest ujemny. Gdy y2 = 2, to wówczas nierówność x2y2 + 2x2 + 2y2 − 8xy + 4 > 0 ma postać

4x2−82x+8>04x^2 - 8\sqrt{2}x + 8 > 0 lub 4x2+82x+8>04x^2 + 8\sqrt{2}x + 8 > 0,

x2−22x+2>0x^2 - 2\sqrt{2}x + 2 > 0 lub x2+22x+2>0x^2 + 2\sqrt{2}x + 2 > 0,

(x−2)2>0(x - \sqrt{2})^2 > 0 lub (x+2)2>0(x + \sqrt{2})^2 > 0.

Ponieważ z założenia wynika, że x ≠ y, więc x2 ≠ 2, a to oznacza, że każda z otrzymanych nierówności jest prawdziwa.

To kończy dowód.

Rozwiązanie (III sposób)

Rozpatrzmy nierówność x2y2 + 2x2 + 2y2 − 8xy + 4 > 0 w trzech przypadkach.

I. Gdy co najmniej jedna z liczb x, y jest równa 0, np. gdy x = 0. Wtedy nierówność przyjmuje postać 2y2 + 4 > 0. Ta nierówność jest prawdziwa dla każdej liczby rzeczywistej y.

II. Gdy żadna z liczb x, y nie jest równa 0 i gdy xy < 0. Wtedy po lewej stronie nierówności x2y2 + 2x2 + 2y2 − 8xy + 4 > 0 wszystkie składniki są dodatnie, więc nierówność jest prawdziwa.

III. Gdy żadna z liczb x, y nie jest równa 0 i gdy xy > 0. Wtedy, dzieląc obie strony nierówności x2y2 + 2x2 + 2y2 − 8xy + 4 > 0 przez xy, otrzymujemy nierówność równoważną

xy+2xy+2yx−8+4xy>0xy + 2\frac{x}{y} + 2\frac{y}{x} - 8 + \frac{4}{xy} > 0,

xy+4xy+2(xy+yx)−8>0xy + \frac{4}{xy} + 2\left(\frac{x}{y} + \frac{y}{x}\right) - 8 > 0,

xy−4+4xy+2(xy−2+yx)>0xy - 4 + \frac{4}{xy} + 2\left(\frac{x}{y} - 2 + \frac{y}{x}\right) > 0,

(xy−2xy)2+2(xy−yx)2>0\left(\sqrt{xy} - \frac{2}{\sqrt{xy}}\right)^2 + 2\left(\sqrt{\frac{x}{y}} - \sqrt{\frac{y}{x}}\right)^2 > 0.

Ponieważ z założenia x ≠ y, więc xy≠1\frac{x}{y} \ne 1, zatem xy≠yx\frac{x}{y} \ne \frac{y}{x}, co oznacza, że (xy−yx)2>0\left(\sqrt{\frac{x}{y}} - \sqrt{\frac{y}{x}}\right)^2 > 0.

Stąd i z tego, że (xy−2xy)2≥0\left(\sqrt{xy} - \frac{2}{\sqrt{xy}}\right)^2 \ge 0 wynika prawdziwość otrzymanej nierówności.

To kończy dowód.

Rozwiązanie (IV sposób)

I. Gdy xy ≤ 0, to wtedy po lewej stronie nierówności x2y2 + 2x2 + 2y2 − 8xy + 4 > 0 cztery pierwsze składniki są nieujemne, piąty jest dodatni, więc nierówność jest prawdziwa.

II. Gdy xy > 0, wtedy z nierówności między średnią arytmetyczną i geometryczną dla liczb dodatnich x2y2, 2x2, 2y2 i 4 otrzymujemy

x2y2+2x2+2y2+44≥x2y2⋅2x2⋅2y2⋅44=16x4y44=2xy\frac{x^2y^2 + 2x^2 + 2y^2 + 4}{4} \ge \sqrt[4]{x^2y^2 \cdot 2x^2 \cdot 2y^2 \cdot 4} = \sqrt[4]{16x^4y^4} = 2xy,

skąd

x2y2 + 2x2 + 2y2 + 4 ≥ 8xy.

Równość miałaby miejsce tylko wtedy, gdyby x2y2 = 2x2 = 2y2 = 4, a więc gdyby x2 = y2, co wobec nierówności xy > 0 oznaczałoby x = y, co jest sprzeczne z założeniem. Zatem

x2y2 + 2x2 + 2y2 + 4 > 8xy,

czyli

x2y2 + 2x2 + 2y2 − 8xy + 4 > 0.

To kończy dowód.

Schemat punktowania

Schemat oceniania I sposobu rozwiązania

3 pkt

gdy zdający przeprowadzi pełne rozumowanie, uwzględniające założenie, że x ≠ y.

2 pkt

gdy zdający zapisze nierówność w postaci (xy − 2)2 + 2(x − y)2 > 0 i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania II sposobu rozwiązania

3 pkt

gdy zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.

2 pkt

gdy zdający uzasadni, że wyróżnik Δ = −8(y2 − 2)2 jest niedodatni dla każdej liczby rzeczywistej y, ale nie rozpatrzy przypadku, gdy y2 = 2, i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

1 pkt

gdy zdający zapisze nierówność w postaci (y2 + 2)x2 − 8y ⋅ x + 2y2 + 4 > 0, obliczy wyróżnik trójmianu kwadratowego (y2 + 2)x2 − 8y ⋅ x + 2y2 + 4, np.: Δ = (−8y)2 − 4 ⋅ (y2 + 2) ⋅ (2y2 + 4) i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania III sposobu rozwiązania

3 pkt

gdy zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.

2 pkt

gdy zdający zapisze nierówność w postaci xy+4xy+2(xy+yx)−8>0xy + \frac{4}{xy} + 2\left(\frac{x}{y} + \frac{y}{x}\right) - 8 > 0 w przypadku, gdy xy > 0, i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

1 pkt

gdy zdający wykaże prawdziwość nierówności w I i w II przypadku i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania IV sposobu rozwiązania

3 pkt

gdy zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.

2 pkt

gdy zdający uzasadni, że gdy xy > 0, to prawdziwa jest nierówność x2y2+2x2+2y2+44≥2xy\frac{x^2y^2 + 2x^2 + 2y^2 + 4}{4} \ge 2xy, i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

1 pkt

gdy zdający wykaże prawdziwość nierówności x2y2 + 2x2 + 2y2 − 8xy + 4 > 0 w I przypadku i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwaga ogólna (klucz, s. 2):

Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

Komentarz. Dopuszczalne są różne sposoby dowodu (algebraiczne przekształcenia, nierówność AM-GM, analiza deltę dla równania kwadratowego). Kluczowe jest wykazanie, że wyrażenie jest zawsze dodatnie dla różnych x, y.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.