Zadanie 8, matura maj 2017, matematyka rozszerzona

3 pktotwartetrudne 11%Maj 2017

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

W trójkącie ostrokątnym ABC bok AB ma długość c, długość boku BC jest równa a oraz ∠ABC=β\angle ABC = \beta. Dwusieczna kąta ABC przecina bok AC trójkąta w punkcie E.

Wykaż, że długość odcinka BE jest równa 2accos⁡β2a+c\frac{2ac\cos\frac{\beta}{2}}{a+c}.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Rozwiązanie (I sposób)

Przyjmijmy oznaczenia: ∣BC∣ = a, ∣AB∣ = c, ∣BE∣ = d, ∠ABE=∠EBC=β2\angle ABE = \angle EBC = \frac{\beta}{2}.

Pole trójkąta ABC jest równe

PABC=12a⋅c⋅sin⁡βP_{ABC} = \frac{1}{2}a \cdot c \cdot \sin\beta.

Pola trójkątów ABE i CBE są równe

PABE=12d⋅c⋅sin⁡β2P_{ABE} = \frac{1}{2}d \cdot c \cdot \sin\frac{\beta}{2} oraz PCBE=12d⋅a⋅sin⁡β2P_{CBE} = \frac{1}{2}d \cdot a \cdot \sin\frac{\beta}{2}.

Suma pól trójkątów ABE i CBE jest równa polu trójkąta ABC, zatem

12a⋅c⋅sin⁡β=12d⋅c⋅sin⁡β2+12d⋅a⋅sin⁡β2\frac{1}{2}a \cdot c \cdot \sin\beta = \frac{1}{2}d \cdot c \cdot \sin\frac{\beta}{2} + \frac{1}{2}d \cdot a \cdot \sin\frac{\beta}{2}.

Stąd

a⋅c⋅2sin⁡β2cos⁡β2=d⋅(a+c)⋅sin⁡β2a \cdot c \cdot 2\sin\frac{\beta}{2}\cos\frac{\beta}{2} = d \cdot (a + c) \cdot \sin\frac{\beta}{2},

2ac⋅cos⁡β2=d⋅(a+c)2ac \cdot \cos\frac{\beta}{2} = d \cdot (a + c),

d=2aca+c⋅cos⁡β2d = \frac{2ac}{a + c} \cdot \cos\frac{\beta}{2}.

To kończy dowód.

Rozwiązanie (II sposób)

Przyjmijmy oznaczenia: ∣BC∣ = a, ∣AB∣ = c, ∣BE∣ = d, ∣AE∣ = x, ∣CE∣ = y.

Z twierdzenia o dwusiecznej otrzymujemy

∣CE∣∣AE∣=∣CB∣∣AB∣\frac{|CE|}{|AE|} = \frac{|CB|}{|AB|}, czyli yx=ac\frac{y}{x} = \frac{a}{c}.

Z twierdzenia cosinusów dla trójkątów ABE i CBE otrzymujemy

x2=c2+d2−2cdcos⁡β2x^2 = c^2 + d^2 - 2cd\cos\frac{\beta}{2} oraz y2=a2+d2−2adcos⁡β2y^2 = a^2 + d^2 - 2ad\cos\frac{\beta}{2}.

Zatem

a2c2=y2x2=a2+d2−2adcos⁡β2c2+d2−2cdcos⁡β2\frac{a^2}{c^2} = \frac{y^2}{x^2} = \frac{a^2 + d^2 - 2ad\cos\frac{\beta}{2}}{c^2 + d^2 - 2cd\cos\frac{\beta}{2}}.

Stąd otrzymujemy

a2(c2+d2−2cdcos⁡β2)=c2(a2+d2−2adcos⁡β2)a^2\left(c^2 + d^2 - 2cd\cos\frac{\beta}{2}\right) = c^2\left(a^2 + d^2 - 2ad\cos\frac{\beta}{2}\right),

a2c2+a2d2−2a2cdcos⁡β2=a2c2+c2d2−2ac2dcos⁡β2a^2c^2 + a^2d^2 - 2a^2cd\cos\frac{\beta}{2} = a^2c^2 + c^2d^2 - 2ac^2d\cos\frac{\beta}{2},

a2d2−c2d2=2a2cdcos⁡β2−2ac2dcos⁡β2a^2d^2 - c^2d^2 = 2a^2cd\cos\frac{\beta}{2} - 2ac^2d\cos\frac{\beta}{2},

(a2−c2)d=2(a−c)accos⁡β2(a^2 - c^2)d = 2(a - c)ac\cos\frac{\beta}{2}.

Gdy a = c, wówczas trójkąt ABC jest równoramienny, więc trójkąty ABE i CBE są prostokątne i przystające. Wtedy cos⁡β2=dc\cos\frac{\beta}{2} = \frac{d}{c}, skąd d=ccos⁡β2=2c22ccos⁡β2=2aca+ccos⁡β2d = c\cos\frac{\beta}{2} = \frac{2c^2}{2c}\cos\frac{\beta}{2} = \frac{2ac}{a + c}\cos\frac{\beta}{2}.

Gdy zaś a ≠ c, to (a − c)(a + c) ≠ 0, czyli a2 − c2 ≠ 0, więc

d=2(a−c)a2−c2accos⁡β2=2aca+ccos⁡β2d = \frac{2(a - c)}{a^2 - c^2}ac\cos\frac{\beta}{2} = \frac{2ac}{a + c}\cos\frac{\beta}{2}.

To kończy dowód.

Rozwiązanie (III sposób)

Poprowadźmy wysokości CG i EF trójkątów ABC i ABE. Ponieważ trójkąt ABC jest ostrokątny, więc spodki F i G tych wysokości leżą na boku AB trójkąta ABC. Oznaczmy: ∣BC∣ = a, ∣AB∣ = c, ∣BE∣ = d, ∣AE∣ = x, ∣CE∣ = y, ∣EF∣ = p, ∣CG∣ = h.

Z twierdzenia o dwusiecznej otrzymujemy

∣CE∣∣AE∣=∣CB∣∣AB∣\frac{|CE|}{|AE|} = \frac{|CB|}{|AB|}, czyli yx=ac\frac{y}{x} = \frac{a}{c}.

Z trójkątów BEF i BCG otrzymujemy

pd=sin⁡β2\frac{p}{d} = \sin\frac{\beta}{2} oraz ha=sin⁡β\frac{h}{a} = \sin\beta.

Stąd

p=dsin⁡β2p = d\sin\frac{\beta}{2} oraz h=asin⁡βh = a\sin\beta.

Trójkąty AFE i AGC są podobne, gdyż oba są prostokątne i mają wspólny kąt ostry przy wierzchołku A. Zatem

∣EF∣∣AE∣=∣CG∣∣AC∣\frac{|EF|}{|AE|} = \frac{|CG|}{|AC|}, czyli px=hx+y\frac{p}{x} = \frac{h}{x + y}.

Stąd i z poprzednio otrzymanych równości otrzymujemy kolejno

dsin⁡β2x=asin⁡βx+y\frac{d\sin\frac{\beta}{2}}{x} = \frac{a\sin\beta}{x + y},

dsin⁡β2=a⋅2sin⁡β2cos⁡β21+yxd\sin\frac{\beta}{2} = \frac{a \cdot 2\sin\frac{\beta}{2}\cos\frac{\beta}{2}}{1 + \frac{y}{x}},

d=2a⋅cos⁡β21+ac=2ac⋅cos⁡β2a+cd = \frac{2a \cdot \cos\frac{\beta}{2}}{1 + \frac{a}{c}} = \frac{2ac \cdot \cos\frac{\beta}{2}}{a + c}.

To kończy dowód.

Schemat punktowania

Schemat oceniania I sposobu rozwiązania

3 pkt

gdy zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.

2 pkt

gdy zdający zapisze zależność między polem trójkąta ABC i polami trójkątów ABE i CBE w postaci, w której występują jedynie wielkości a, c, d i β, np.: 12a⋅c⋅sin⁡β=12d⋅c⋅sin⁡β2+12d⋅a⋅sin⁡β2\frac{1}{2}a \cdot c \cdot \sin\beta = \frac{1}{2}d \cdot c \cdot \sin\frac{\beta}{2} + \frac{1}{2}d \cdot a \cdot \sin\frac{\beta}{2} i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

1 pkt

gdy zdający

• zapisze pola każdego z trójkątów ABC, ABE i CBE w zależności od długości a, c, d i kąta β: PABC=12a⋅c⋅sin⁡βP_{ABC} = \frac{1}{2}a \cdot c \cdot \sin\beta, PABE=12d⋅c⋅sin⁡β2P_{ABE} = \frac{1}{2}d \cdot c \cdot \sin\frac{\beta}{2}, PCBE=12d⋅a⋅sin⁡β2P_{CBE} = \frac{1}{2}d \cdot a \cdot \sin\frac{\beta}{2}

• zapisze, że pole trójkąta ABC jest sumą pól trójkątów ABE i CBE oraz zapisze jedno z tych pól: PABC=12a⋅c⋅sin⁡βP_{ABC} = \frac{1}{2}a \cdot c \cdot \sin\beta lub PABE=12d⋅c⋅sin⁡β2P_{ABE} = \frac{1}{2}d \cdot c \cdot \sin\frac{\beta}{2} lub PCBE=12d⋅a⋅sin⁡β2P_{CBE} = \frac{1}{2}d \cdot a \cdot \sin\frac{\beta}{2}

i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania II sposobu rozwiązania

3 pkt

gdy zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.

2 pkt

gdy zdający zapisze równanie, np.: a2c2=a2+d2−2adcos⁡β2c2+d2−2cdcos⁡β2\frac{a^2}{c^2} = \frac{a^2 + d^2 - 2ad\cos\frac{\beta}{2}}{c^2 + d^2 - 2cd\cos\frac{\beta}{2}} i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

1 pkt

gdy zdający zapisze zależności między wielkościami x, y, d, a i c oraz kątem β: yx=ac\frac{y}{x} = \frac{a}{c}, x2=c2+d2−2cdcos⁡β2x^2 = c^2 + d^2 - 2cd\cos\frac{\beta}{2}, y2=a2+d2−2adcos⁡β2y^2 = a^2 + d^2 - 2ad\cos\frac{\beta}{2} i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwaga

Jeżeli zdający nie rozważy sytuacji, gdy a = c, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty.

Schemat oceniania III sposobu rozwiązania

3 pkt

gdy zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.

2 pkt

gdy zdający zapisze wystarczającą liczbę zależności między wielkościami x, y, a, c, p i h oraz kątem β, pozwalającą wyznaczyć d w zależności od wielkości a, c i kąta β, np.: yx=ac\frac{y}{x} = \frac{a}{c}, dsin⁡β2x=asin⁡βx+y\frac{d\sin\frac{\beta}{2}}{x} = \frac{a\sin\beta}{x + y} i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

1 pkt

gdy zdający zapisze

• zależność między wielkościami x, y, a i c oraz zależności między wielkościami p, h i a oraz kątem β: yx=ac\frac{y}{x} = \frac{a}{c}, pd=sin⁡β2\frac{p}{d} = \sin\frac{\beta}{2}, ha=sin⁡β\frac{h}{a} = \sin\beta

• zależność między wielkościami x, y, a i c oraz zależności między wielkościami p, h, x i y oraz kątem β: yx=ac\frac{y}{x} = \frac{a}{c}, px=hx+y\frac{p}{x} = \frac{h}{x + y}

ALBO

• zależność między wielkościami p, h i a oraz kątem β oraz zależność między wielkościami x, y, a i c: pd=sin⁡β2\frac{p}{d} = \sin\frac{\beta}{2}, ha=sin⁡β\frac{h}{a} = \sin\beta, yx=ac\frac{y}{x} = \frac{a}{c}

i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwaga

Jeżeli zdający zapisze jedynie 3 razy twierdzenie cosinusów, to otrzymuje 0 punktów.

Uwaga ogólna (klucz, s. 2):

Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

Komentarz. Dopuszczalne są alternatywne metody: przez pola, przez twierdzenie o dwusiecznej i twierdzenie cosinusów, przez wysokości. Wynik musi być równoważny podanemu wzorowi.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.