Zadanie 13, matura czerwiec 2018, matematyka rozszerzona

5 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2018

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

Wierzchołki A i B trójkąta prostokątnego ABC leżą na osi Oy układu współrzędnych. Okrąg wpisany w ten trójkąt jest styczny do boków AB, BC i CA w punktach – odpowiednio – P = (0, 10), Q = (8, 6) i R = (9, 13). Oblicz współrzędne wierzchołków A, B i C tego trójkąta.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

I sposób rozwiązania

Współczynnik kierunkowy prostej PR jest równy aPR=13−109−0=13a_{PR} = \frac{13 - 10}{9 - 0} = \frac{1}{3}, a środek E cięciwy PR ma współrzędne E=(92,232)E = \left(\frac{9}{2}, \frac{23}{2}\right). Symetralna cięciwy PR, a więc prosta prostopadła do prostej PR i przechodząca przez punkt E, ma równanie postaci y=−3(x−92)+232y = -3\left(x - \frac{9}{2}\right) + \frac{23}{2}, y = −3x + 25. Przecina ona oś Oy w punkcie B. Zatem B = (0, 25).

Tak samo wyznaczymy współrzędne wierzchołka A. Współczynnik kierunkowy prostej PQ jest równy aPQ=6−108−0=−12a_{PQ} = \frac{6 - 10}{8 - 0} = -\frac{1}{2}, a środek D cięciwy PQ ma współrzędne D = (4, 8). Prosta przechodząca przez punkt D i prostopadła do prostej PQ, czyli symetralna cięciwy PQ, ma równanie postaci y = 2(x − 4) + 8, y = 2x. Przecina ona oś Oy w punkcie A. Zatem A = (0, 0).

Pozostaje obliczyć współrzędne wierzchołka C. Możemy je obliczyć na kilka sposobów.

Sposób I. Wystarczy wyznaczyć równania prostych AQ i BR zawierających boki odpowiednio AC i BC. Punkt ich przecięcia to wierzchołek C. Równanie prostej AQ ma postać y=6−08−0(x−0)+0y = \frac{6 - 0}{8 - 0}(x - 0) + 0, y=34xy = \frac{3}{4}x. Równanie prostej BR ma postać y=13−259−0(x−0)+25y = \frac{13 - 25}{9 - 0}(x - 0) + 25, y=−43x+25y = -\frac{4}{3}x + 25. Zatem −43x+25=34x-\frac{4}{3}x + 25 = \frac{3}{4}x, 25=2512x25 = \frac{25}{12}x, x = 12, więc y=34⋅12=9y = \frac{3}{4} \cdot 12 = 9, czyli C = (12, 9).

Sposób II. Wystarczy wyznaczyć równanie jednej z prostych AQ lub BR oraz równanie symetralnej cięciwy QR. Punkt ich przecięcia to wierzchołek C. Równanie prostej AQ ma postać y=34xy = \frac{3}{4}x. Współczynnik kierunkowy prostej QR jest równy aQR=13−69−8=7a_{QR} = \frac{13 - 6}{9 - 8} = 7, a środek F cięciwy QR ma współrzędne F=(172,192)F = \left(\frac{17}{2}, \frac{19}{2}\right). Prosta przechodząca przez punkt F i prostopadła do prostej QR ma równanie postaci y=−17(x−172)+192y = -\frac{1}{7}\left(x - \frac{17}{2}\right) + \frac{19}{2}, y=−17x+757y = -\frac{1}{7}x + \frac{75}{7}. Zatem −17x+757=34x-\frac{1}{7}x + \frac{75}{7} = \frac{3}{4}x, 757=2528x\frac{75}{7} = \frac{25}{28}x, x = 12, więc y=34⋅12=9y = \frac{3}{4} \cdot 12 = 9, czyli C = (12, 9).

II sposób rozwiązania

Wyznaczmy równanie okręgu przechodzącego przez punkty P, Q i R. Jest to okrąg opisany na trójkącie PQR i jednocześnie wpisany w trójkąt ABC. Okrąg ten ma równanie postaci (x − a)2 + (y − b)2 = r2. Współrzędne punktów P, Q i R spełniają równanie tego okręgu, więc otrzymujemy układ równań (0 − a)2 + (10 − b)2 = r2, (8 − a)2 + (6 − b)2 = r2, (9 − a)2 + (13 − b)2 = r2, czyli a2 + b2 − 20b + 100 = r2, a2 + b2 − 16a − 12b + 100 = r2, a2 + b2 − 18a − 26b + 250 = r2.

Odejmując stronami od pierwszego równania drugie i od drugiego trzecie, otrzymujemy 16a − 8b = 0 i 2a + 14b − 150 = 0. Z pierwszego równania otrzymujemy b = 2a, więc a + 7 ⋅ 2a − 75 = 0, 15a = 75, a = 5, zatem b = 2a = 10, więc środkiem tego okręgu jest punkt S = (5, 10).

Bok AC trójkąta ABC jest zawarty w prostej przechodzącej przez punkt Q i prostopadłej do promienia SQ, a więc w stycznej do okręgu przechodzącej przez punkt Q. Współczynnik kierunkowy prostej SQ jest równy aSQ=6−108−5=−43a_{SQ} = \frac{6 - 10}{8 - 5} = -\frac{4}{3}, więc prosta AC ma równanie y=34(x−8)+6y = \frac{3}{4}(x - 8) + 6, y=34xy = \frac{3}{4}x. Przecina ona oś Oy w punkcie A = (0, 0).

Bok BC trójkąta ABC jest zawarty w stycznej do okręgu przechodzącej przez punkt R. Współczynnik kierunkowy prostej SR jest równy aSR=13−109−5=34a_{SR} = \frac{13 - 10}{9 - 5} = \frac{3}{4}, więc prosta BC ma równanie y=−43(x−9)+13y = -\frac{4}{3}(x - 9) + 13, y=−43x+25y = -\frac{4}{3}x + 25. Przecina ona oś Oy w punkcie B = (0, 25).

Punkt C leży na prostej AC i na prostej BC, więc jego współrzędne obliczymy, rozwiązując układ równań y=34xy = \frac{3}{4}x i y=−43x+25y = -\frac{4}{3}x + 25. Stąd −43x+25=34x-\frac{4}{3}x + 25 = \frac{3}{4}x, 25=2512x25 = \frac{25}{12}x, x = 12, więc y=34⋅12=9y = \frac{3}{4} \cdot 12 = 9, czyli C = (12, 9).

Odpowiedź: A = (0, 0), B = (0, 25), C = (12, 9).

Schemat punktowania

Schemat punktowania I i II sposobu rozwiązania

5 pkt

gdy zdający wyznaczy współrzędne wszystkich wierzchołków trójkąta ABC: A = (0, 0), B = (0, 25), C = (12, 9).

4 pkt

gdy zdający zapisze układ równań prowadzący do wyznaczenia współrzędnych wierzchołka C, np.: y=34xy = \frac{3}{4}x i y=−43x+25y = -\frac{4}{3}x + 25.

3 pkt

gdy zdający

• wyznaczy współrzędne wierzchołków leżących na osi Oy: A = (0, 0), B = (0, 25)

• obliczy współrzędne środka okręgu wpisanego w trójkąt ABC lub wyznaczy równanie tego okręgu: S = (5, 10), (x − 5)2 + (y − 10)2 = 25.

albo

2 pkt

gdy zdający zapisze równanie symetralnej co najmniej jednej spośród cięciw, np.: y = 2x, y = −3x + 25, y=−17(x−172)+192y = -\frac{1}{7}\left(x - \frac{17}{2}\right) + \frac{19}{2}.

1 pkt

gdy zdający

• obliczy (zapisze) współczynnik kierunkowy jednej z cięciw PQ, PR, QR: aPQ=−12a_{PQ} = -\frac{1}{2}, aPR=13a_{PR} = \frac{1}{3}, aQR = 7

• zapisze (zaznaczy na rysunku), że odpowiednie wierzchołki leżą w równej odległości od punktów P, Q, R.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Można zastosować metodę symetralne cięciw lub metodę wyznaczenia równania okręgu wpisanego i stycznych do niego. Obie metody prowadzą do tego samego wyniku.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.