Zadanie 13, matura czerwiec 2018, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
5 punktówWierzchołki A i B trójkąta prostokątnego ABC leżą na osi Oy układu współrzędnych. Okrąg wpisany w ten trójkąt jest styczny do boków AB, BC i CA w punktach – odpowiednio – P = (0, 10), Q = (8, 6) i R = (9, 13). Oblicz współrzędne wierzchołków A, B i C tego trójkąta.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
I sposób rozwiązania
Współczynnik kierunkowy prostej PR jest równy , a środek E cięciwy PR ma współrzędne . Symetralna cięciwy PR, a więc prosta prostopadła do prostej PR i przechodząca przez punkt E, ma równanie postaci , y = −3x + 25. Przecina ona oś Oy w punkcie B. Zatem B = (0, 25).
Tak samo wyznaczymy współrzędne wierzchołka A. Współczynnik kierunkowy prostej PQ jest równy , a środek D cięciwy PQ ma współrzędne D = (4, 8). Prosta przechodząca przez punkt D i prostopadła do prostej PQ, czyli symetralna cięciwy PQ, ma równanie postaci y = 2(x − 4) + 8, y = 2x. Przecina ona oś Oy w punkcie A. Zatem A = (0, 0).
Pozostaje obliczyć współrzędne wierzchołka C. Możemy je obliczyć na kilka sposobów.
Sposób I. Wystarczy wyznaczyć równania prostych AQ i BR zawierających boki odpowiednio AC i BC. Punkt ich przecięcia to wierzchołek C. Równanie prostej AQ ma postać , . Równanie prostej BR ma postać , . Zatem , , x = 12, więc , czyli C = (12, 9).
Sposób II. Wystarczy wyznaczyć równanie jednej z prostych AQ lub BR oraz równanie symetralnej cięciwy QR. Punkt ich przecięcia to wierzchołek C. Równanie prostej AQ ma postać . Współczynnik kierunkowy prostej QR jest równy , a środek F cięciwy QR ma współrzędne . Prosta przechodząca przez punkt F i prostopadła do prostej QR ma równanie postaci , . Zatem , , x = 12, więc , czyli C = (12, 9).
II sposób rozwiązania
Wyznaczmy równanie okręgu przechodzącego przez punkty P, Q i R. Jest to okrąg opisany na trójkącie PQR i jednocześnie wpisany w trójkąt ABC. Okrąg ten ma równanie postaci (x − a)2 + (y − b)2 = r2. Współrzędne punktów P, Q i R spełniają równanie tego okręgu, więc otrzymujemy układ równań (0 − a)2 + (10 − b)2 = r2, (8 − a)2 + (6 − b)2 = r2, (9 − a)2 + (13 − b)2 = r2, czyli a2 + b2 − 20b + 100 = r2, a2 + b2 − 16a − 12b + 100 = r2, a2 + b2 − 18a − 26b + 250 = r2.
Odejmując stronami od pierwszego równania drugie i od drugiego trzecie, otrzymujemy 16a − 8b = 0 i 2a + 14b − 150 = 0. Z pierwszego równania otrzymujemy b = 2a, więc a + 7 ⋅ 2a − 75 = 0, 15a = 75, a = 5, zatem b = 2a = 10, więc środkiem tego okręgu jest punkt S = (5, 10).
Bok AC trójkąta ABC jest zawarty w prostej przechodzącej przez punkt Q i prostopadłej do promienia SQ, a więc w stycznej do okręgu przechodzącej przez punkt Q. Współczynnik kierunkowy prostej SQ jest równy , więc prosta AC ma równanie , . Przecina ona oś Oy w punkcie A = (0, 0).
Bok BC trójkąta ABC jest zawarty w stycznej do okręgu przechodzącej przez punkt R. Współczynnik kierunkowy prostej SR jest równy , więc prosta BC ma równanie , . Przecina ona oś Oy w punkcie B = (0, 25).
Punkt C leży na prostej AC i na prostej BC, więc jego współrzędne obliczymy, rozwiązując układ równań i . Stąd , , x = 12, więc , czyli C = (12, 9).
Odpowiedź: A = (0, 0), B = (0, 25), C = (12, 9).
Schemat punktowania
Schemat punktowania I i II sposobu rozwiązania
gdy zdający wyznaczy współrzędne wszystkich wierzchołków trójkąta ABC: A = (0, 0), B = (0, 25), C = (12, 9).
gdy zdający zapisze układ równań prowadzący do wyznaczenia współrzędnych wierzchołka C, np.: i .
gdy zdający
• wyznaczy współrzędne wierzchołków leżących na osi Oy: A = (0, 0), B = (0, 25)
• obliczy współrzędne środka okręgu wpisanego w trójkąt ABC lub wyznaczy równanie tego okręgu: S = (5, 10), (x − 5)2 + (y − 10)2 = 25.
albo
gdy zdający zapisze równanie symetralnej co najmniej jednej spośród cięciw, np.: y = 2x, y = −3x + 25, .
gdy zdający
• obliczy (zapisze) współczynnik kierunkowy jednej z cięciw PQ, PR, QR: , , aQR = 7
• zapisze (zaznaczy na rysunku), że odpowiednie wierzchołki leżą w równej odległości od punktów P, Q, R.
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Można zastosować metodę symetralne cięciw lub metodę wyznaczenia równania okręgu wpisanego i stycznych do niego. Obie metody prowadzą do tego samego wyniku.