Zadanie 10, matura maj 2019, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
4 punktyPunkt D leży na boku AB trójkąta ABC oraz ∣AC∣ = 16, ∣AD∣ = 6, ∣CD∣ = 14 i ∣BC∣ = ∣BD∣. Oblicz obwód trójkąta ABC.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: LABC = 120.
Oznaczenia w przykładowych rozwiązaniach: a = ∣BC∣ = ∣BD∣, , , , , F – spodek wysokości CF opuszczonej na prostą AB, h = ∣CF∣, E – spodek wysokości BE trójkąta BCD.
I sposób
Z twierdzenia cosinusów dla trójkąta ADC otrzymujemy .
Stąd . Zatem α = 60°.
Z twierdzenia cosinusów dla trójkąta ABC otrzymujemy
,
,
4a = 196,
a = 49.
Obwód trójkąta ABC jest równy LABC = 16 + 6 + 2 ⋅ 49 = 120.
II sposób
Z twierdzenia cosinusów dla trójkąta ADC otrzymujemy .
Stąd .
Zatem .
Z twierdzenia cosinusów dla trójkąta BCD otrzymujemy
,
,
, a = 49
albo
,
, a = 49,
albo z twierdzenia sinusów otrzymujemy
,
,
,
,
.
Obwód trójkąta ABC jest równy LABC = 16 + 6 + 2 ⋅ 49 = 120.
III sposób
Tak jak w II sposobie obliczamy i .
Trójkąt BCD jest równoramienny, więc spodek E wysokości BE tego trójkąta jest środkiem boku CD. Zatem , .
Stąd a = 49. Obwód trójkąta ABC jest równy LABC = 16 + 6 + 2 ⋅ 49 = 120.
IV sposób
Poprowadźmy wysokość CF trójkąta ABC. Z twierdzenia cosinusów dla trójkąta ADC otrzymujemy . Stąd .
Zatem α = 60°. Trójkąt AFC jest więc połową trójkąta równobocznego o boku długości 16. Stąd ∣AF∣ = 8 i .
W rezultacie ∣DF∣ = ∣AF∣ − ∣AD∣ = 8 − 6 = 2 oraz ∣BF∣ = ∣BD∣ − ∣DF∣ = a − 2.
Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta BCF otrzymujemy
,
a2 = 192 + a2 − 4a + 4,
4a = 196,
a = 49.
Obwód trójkąta ABC jest równy LABC = 16 + 6 + 2 ⋅ 49 = 120.
V sposób
Poprowadźmy wysokość CF trójkąta ABC; niech h = ∣CF∣, x = ∣DF∣. Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkątów AFC i DFC otrzymujemy
162 = h2 + (x + 6)2 oraz 142 = h2 + x2,
256 = h2 + x2 + 12x + 36 oraz 196 = h2 + x2,
220 = 196 + 12x oraz h2 = 196 − x2,
24 = 12x oraz h2 = 196 − x2,
x = 2 oraz .
Zatem ∣BF∣ = ∣BD∣ − ∣DF∣ = a − 2.
Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta BCF otrzymujemy
,
a2 = 192 + a2 − 4a + 4,
4a = 196,
a = 49.
Obwód trójkąta ABC jest równy LABC = 16 + 6 + 2 ⋅ 49 = 120.
VI sposób
Z twierdzenia Stewarta dla trójkąta ABC otrzymujemy
162 ⋅ a + a2 ⋅ 6 = (a + 6)(142 + a ⋅ 6),
6a2 + 256a = (a + 6)(6a + 196),
3a2 + 128a = 3a2 + 116a + 588,
12a = 588,
a = 49.
Obwód trójkąta ABC jest równy LABC = 16 + 6 + 2 ⋅ 49 = 120.
VII sposób
Obliczmy pole trójkąta ADC ze wzoru Herona. Połowa obwodu tego trójkąta jest równa , więc .
Trójkąt BCD jest równoramienny, więc wysokość h opuszczona na bok CD jest równa .
Zatem .
Ponieważ trójkąty ADC i BCD mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka C, więc , czyli
,
.
Stąd
48a2 = 49(a2 − 49),
48a2 = 49a2 − 492,
a2 = 492.
Zatem a = 49.
Obwód trójkąta ABC jest równy LABC = 16 + 6 + 2 ⋅ 49 = 120.
VIII sposób
Obliczmy pole trójkąta ADC ze wzoru Herona. Połowa obwodu tego trójkąta jest równa , więc .
Pola trójkątów ABC i BCD są równe odpowiednio oraz .
Ponieważ PABC = PBDC + PADC, więc
,
,
,
,
(1) .
Ponieważ trójkąt BCD jest równoramienny, więc wysokość opuszczona na podstawę CD dzieli ten trójkąt na dwa przystające trójkąty prostokątne. Zatem
(2) .
Z jedynki trygonometrycznej otrzymujemy
(3) .
Z (1), (2) i (3) otrzymujemy równanie z niewiadomą a: .
Stąd
,
,
,
,
,
a2 = 492.
Zatem a = 49.
Obwód trójkąta ABC jest równy LABC = 16 + 6 + 2 ⋅ 49 = 120.
IX sposób
Poprowadźmy wysokości CF i BE trójkąta BCD; niech h = ∣CF∣.
Obliczmy pole trójkąta ADC ze wzoru Herona. Połowa obwodu tego trójkąta jest równa , więc .
Odcinek CF jest też wysokością trójkąta ADC, więc pole tego trójkąta jest równe . Otrzymujemy zatem , .
Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta CDF otrzymujemy ∣DF∣2 = ∣CD∣2 − ∣CF∣2, . Stąd ∣DF∣ = 2.
Trójkąt BCD jest równoramienny, więc spodek E wysokości BE tego trójkąta jest środkiem podstawy CD. Zatem .
Trójkąty CDF i BDE są podobne, gdyż oba są prostokątne i mają wspólny kąt ostry przy wierzchołku D. Zatem
,
,
a = 49.
Obwód trójkąta ABC jest równy LABC = 16 + 6 + 2 ⋅ 49 = 120.
X sposób
Z twierdzenia cosinusów dla trójkąta BCD otrzymujemy .
Stąd .
Z twierdzenia cosinusów dla trójkąta ABC otrzymujemy .
Stąd i z poprzednio otrzymanego równania otrzymujemy równanie z jedną niewiadomą a
,
256a = a(a + 6)2 + a3 − (a + 6)(2a2 − 196),
256a = a3 + 12a2 + 36a + a3 − 2a3 − 12a2 + 196a + 6 ⋅ 196,
24a = 6 ⋅ 196,
a = 49.
Obwód trójkąta ABC jest równy LABC = 16 + 6 + 2 ⋅ 49 = 120.
XI sposób
Poprowadźmy wysokość CF trójkąta BCD; niech h = ∣CF∣.
Obliczmy pole trójkąta ADC ze wzoru Herona. Połowa obwodu tego trójkąta jest równa , więc .
Odcinek CF jest też wysokością trójkąta ADC, więc pole tego trójkąta jest równe . Otrzymujemy zatem , .
Pole trójkąta BCD jest więc równe .
Zapiszmy pole trójkąta ABC, stosując wzór Herona. Połowa obwodu trójkąta ABC jest równa , więc
.
Ponieważ PABC = PACD + PBCD, więc otrzymujemy
.
Obie strony tego równania są dodatnie, więc podnosząc je do kwadratu, otrzymujemy równanie równoważne
(a + 11)(a − 5) ⋅ 5 ⋅ 11 = 1728 + 576a + 48a2,
55a2 + 330a − 3025 = 48a2 + 576a + 1728,
7a2 − 246a − 4753 = 0,
Δ = (−246)2 − 4 ⋅ 7 ⋅ (−4753) = 193600, ,
lub .
Obwód trójkąta ABC jest równy LABC = 16 + 6 + 2 ⋅ 49 = 120.
Schemat punktowania
rozwiązanie pełne: zdający obliczy obwód trójkąta ABC: LABC = 120.
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający zapisze równanie wymierne z jedną niewiadomą a, np.:
lub , lub , lub , lub , lub 162 ⋅ a + a2 ⋅ 6 = (a + 6)(142 + a ⋅ 6), lub 48a2 = 49(a2 − 49), lub , lub , lub , lub , lub .
rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający
• obliczy oraz zapisze równanie wynikające z twierdzenia cosinusów dla trójkąta ABC:
• obliczy oraz zapisze równanie wynikające z twierdzenia cosinusów dla trójkąta BCD, np.: lub ,
albo
• obliczy oraz ,
albo
• obliczy oraz zapisze równanie wynikające z definicji cosinusa w trójkącie BCD: ,
albo
• obliczy ∣AF∣ = 8, oraz wyznaczy długość odcinka BF w zależności od a: ∣BF∣ = a − 2,
albo
• obliczy pole trójkąta ADC, wyznaczy pole trójkąta BCD w zależności od a oraz wyznaczy stosunek pól trójkątów ADC i BCD w zależności od a: , , ,
albo
• zapisze równanie pierwiastkowe z niewiadomą a: ,
albo
• obliczy pole trójkąta ADC, wysokość CF oraz długość odcinka DF: , , ∣DF∣ = 2,
albo
• zapisze układ równań z dwiema niewiadomymi a i : i ,
albo
• obliczy pole trójkąta ADC oraz wyznaczy pola trójkątów ABC i BCD w zależności od a: , ,
i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
albo
rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania zadania: zdający
• obliczy
• zapisze równanie wynikające z twierdzenia cosinusów dla trójkąta ABC: lub ,
albo
• obliczy lub ,
albo
• zapisze, że lub ,
albo
• zapisze układ dwóch równań z dwiema niewiadomymi: 162 = h2 + (x + 6)2 oraz 142 = h2 + x2,
albo
• obliczy pole trójkąta ADC i wyznaczy pole trójkąta BCD w zależności od a – długości boku BC: , ,
albo
• obliczy pole trójkąta ADC i wyznaczy pola trójkątów ABC i BCD w zależności od a – długości boku BC oraz : , , ,
albo
• obliczy pole trójkąta ADC oraz wysokość CF: , ,
albo
• zapisze równanie wynikające z twierdzenia cosinusów dla trójkąta BCD:
i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
albo
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Oznaczenia jak w przykładowych rozwiązaniach: a = ∣BC∣ = ∣BD∣, , , , , F – spodek wysokości CF, x = ∣DF∣, h = ∣CF∣, E – spodek wysokości BE trójkąta BCD.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający realizuje strategię rozwiązania i popełnia jedynie błędy rachunkowe, to może otrzymać 3 punkty, o ile popełnione błędy nie ułatwiają rozważanego zagadnienia na żadnym etapie rozwiązania.
2. Jeżeli zdający pominie współczynnik we wzorze na pole trójkąta, to może otrzymać 3 punkty za rozwiązanie zadania konsekwentnie do końca.
3. Jeżeli zdający realizuje strategię rozwiązania i jedynym błędem, który jednak nie ułatwia rozważania zagadnienia na żadnym etapie rozwiązania, jest błąd polegający na niepoprawnym zastosowaniu:
a) twierdzenia cosinusów lub twierdzenia sinusów, lub niewłaściwym podstawieniu do wzoru z tego twierdzenia,
b) definicji funkcji trygonometrycznej,
c) wzoru Herona,
d) twierdzenia Pitagorasa,
e) wzoru redukcyjnego,
f) wzoru na pole trójkąta z sinusem kąta między bokami,
g) twierdzenia Stewarta,
h) wzoru „” lub „(a + b)2 = a2 + b2”,
to zdający otrzymuje co najwyżej 2 punkty za rozwiązanie całego zadania.
4. Jeżeli zdający realizuje strategię rozwiązania i popełnia jeden błąd, wymieniony w uwadze 3., a ponadto popełnia błędy rachunkowe, to otrzymuje 1 punkt.
5. Jeżeli zdający stosuje przybliżenia funkcji trygonometrycznych i tym samym zmienia aspekt rozważanego zagadnienia, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.
6. Jeżeli zdający zakłada, że kąt CAD ma miarę 60 stopni, to może uzyskać jedynie punkty za te części rozwiązania, w których nie korzysta z tego nieuprawnionego założenia.