Zadanie 12, matura maj 2019, matematyka rozszerzona

6 pktobliczeniowetrudne 33%Maj 2019

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

6 punktów

Trzywyrazowy ciąg (a, b, c) o wyrazach dodatnich jest arytmetyczny, natomiast ciąg (1a,23b,12a+2b+c)\left(\frac{1}{a}, \frac{2}{3b}, \frac{1}{2a + 2b + c}\right) jest geometryczny. Oblicz iloraz ciągu geometrycznego.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: q=13q = \frac{1}{3}.

Przykładowe rozwiązanie

Zakładamy, że a ≠ 0, b ≠ 0, a + b + c ≠ 0.

Ciąg (a, b, c) jest ciągiem arytmetycznym, a zatem: b=a+c2b = \frac{a + c}{2}.

Ciąg (1a,23b,12a+2b+c)\left(\frac{1}{a}, \frac{2}{3b}, \frac{1}{2a + 2b + c}\right) jest ciągiem geometrycznym, a zatem: (23b)2=1a⋅12a+2b+c\left(\frac{2}{3b}\right)^2 = \frac{1}{a} \cdot \frac{1}{2a + 2b + c},

stąd po przekształceniach otrzymujemy: 94b2=a(2a+2b+c)\frac{9}{4}b^2 = a(2a + 2b + c).

Po podstawieniu b otrzymujemy:

94(a+c2)2=2a2+2a⋅a+c2+ac\frac{9}{4}\left(\frac{a + c}{2}\right)^2 = 2a^2 + 2a \cdot \frac{a + c}{2} + ac,

94⋅a2+2ac+c24=2a2+2⋅a2+ac2+ac\frac{9}{4} \cdot \frac{a^2 + 2ac + c^2}{4} = 2a^2 + 2 \cdot \frac{a^2 + ac}{2} + ac,

9(a2 + 2ac + c2) = 32a2 + 16a2 + 16ac + 16ac.

Równanie można doprowadzić do postaci: −39a2 − 14ac + 9c2 = 0 lub 9c2 − 14ac − 39a2 = 0.

Wyróżnik trójmianu kwadratowego −39a2 − 14ac + 9c2 (a traktujemy jako zmienną) jest równy Δ = 1600c2, Δ=40c\sqrt{\Delta} = 40c.

Wyróżnik trójmianu kwadratowego 9c2 − 14ac − 39a2 (c traktujemy jako zmienną) jest równy Δ = 1600a2, Δ=40a\sqrt{\Delta} = 40a.

Stąd pierwiastki równań odpowiednio −39a2 − 14ac + 9c2 = 0 i 9c2 − 14ac − 39a2 = 0 są równe:

a1=−913ca_1 = -\frac{9}{13}c lub a2=13ca_2 = \frac{1}{3}c oraz c1=−139ac_1 = -\frac{13}{9}a lub c2 = 3a.

Rozwiązania a1=−913ca_1 = -\frac{9}{13}c i c1=−139ac_1 = -\frac{13}{9}a są sprzeczne z założeniem o dodatniości wyrazów ciągu arytmetycznego.

A zatem b=23cb = \frac{2}{3}c lub b = 2a.

Iloraz ciągu geometrycznego jest równy q=23b1a=2a3bq = \frac{\frac{2}{3b}}{\frac{1}{a}} = \frac{2a}{3b}, a zatem q=13q = \frac{1}{3}.

Uwaga

Możemy też w rozwiązaniu zauważyć, że q=23⋅abq = \frac{2}{3} \cdot \frac{a}{b} i c = 2b − a. Wówczas otrzymamy równanie kwadratowe: 3q2 + 8q − 3 = 0. Wyznaczamy dwa rozwiązania tego równania: q = −3 lub q=13q = \frac{1}{3}. Zauważamy, że tylko q=13q = \frac{1}{3} spełnia warunki zadania.

Schemat punktowania

Rozwiązanie składa się z dwóch etapów.

Pierwszy etap polega na wyznaczeniu zależności niezbędnych do obliczenia q. Za poprawne rozwiązanie tego etapu zdający otrzymuje 4 punkty.

Drugi etap polega na wyznaczeniu wartości ilorazu ciągu geometrycznego. Za poprawne rozwiązanie tego etapu zdający otrzymuje 2 punkty.

Uwaga: zdający może rozpocząć realizację drugiego etapu przed podjęciem działań koniecznych do realizacji pierwszego etapu.

Pierwszy etap:

4 pkt

zdający

• zapisze poprawne zależności między wyrazami ciągu: a=13ca = \frac{1}{3}c, b=23cb = \frac{2}{3}c albo c = 3a, b = 2a, albo ab=12\frac{a}{b} = \frac{1}{2}, albo ra=1\frac{r}{a} = 1

• zapisze równanie kwadratowe z niewiadomą q: 3q2 + 8q − 3 = 0.

albo

3 pkt

zdający

• rozwiąże równanie z niewiadomymi a i c: a1=−913ca_1 = -\frac{9}{13}c lub a2=13ca_2 = \frac{1}{3}c albo c1=−139ac_1 = -\frac{13}{9}a lub c2 = 3a

• zapisze równanie kwadratowe z niewiadomą ab\frac{a}{b} lub ra\frac{r}{a}: (ab)2+4ab−94=0\left(\frac{a}{b}\right)^2 + 4\frac{a}{b} - \frac{9}{4} = 0 lub 9(ra)2+2ra−11=09\left(\frac{r}{a}\right)^2 + 2\frac{r}{a} - 11 = 0.

albo

2 pkt

zdający zapisze równanie z dwiema niewiadomymi:

• np.: a i c: 94(a+c2)2=2a2+2a⋅a+c2+ac\frac{9}{4}\left(\frac{a + c}{2}\right)^2 = 2a^2 + 2a \cdot \frac{a + c}{2} + ac

• np.: a i r: 49a2+18ar+9r2=15a2+4ar\frac{4}{9a^2 + 18ar + 9r^2} = \frac{1}{5a^2 + 4ar}.

albo

1 pkt

zdający zapisze zależności wynikające z zastosowania własności ciągów arytmetycznego i geometrycznego, np.: b=a+c2b = \frac{a + c}{2}, (23b)2=1a⋅12a+2b+c\left(\frac{2}{3b}\right)^2 = \frac{1}{a} \cdot \frac{1}{2a + 2b + c} lub b = a + r, c = a + 2r, (23b)2=1a⋅12a+2b+c\left(\frac{2}{3b}\right)^2 = \frac{1}{a} \cdot \frac{1}{2a + 2b + c}.

Drugi etap:

2 pkt

zdający obliczy wartość ilorazu ciągu geometrycznego: q=13q = \frac{1}{3}.

1 pkt

zdający wyrazi iloraz ciągu geometrycznego jako funkcję dwóch zmiennych, np.: q=23b1a=2a3bq = \frac{\frac{2}{3b}}{\frac{1}{a}} = \frac{2a}{3b} lub q=23⋅aa+rq = \frac{2}{3} \cdot \frac{a}{a + r}.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający realizuje strategię rozwiązania i popełnia jedynie błędy rachunkowe, to może otrzymać 5 punktów, o ile popełnione błędy nie ułatwiają rozważanego zagadnienia na żadnym etapie rozwiązania.

2. Jeżeli zdający realizuje strategię rozwiązania i jedynym błędem, który jednak nie ułatwia rozważania zagadnienia na żadnym etapie rozwiązania, jest błąd polegający na niepoprawnym zastosowaniu własności ciągu arytmetycznego albo ciągu geometrycznego, to zdający otrzymuje co najwyżej 4 punkty.

3. Jeżeli zdający pomyli ciąg arytmetyczny z geometrycznym, to za całe rozwiązanie otrzymuje 0 punktów, o ile nie uzyska punktu za wyznaczenie q w zależności od dwóch zmiennych, np.: q=23b1a=2a3bq = \frac{\frac{2}{3b}}{\frac{1}{a}} = \frac{2a}{3b}.

4. Jeżeli zdający nie otrzyma równania kwadratowego zupełnego z dwiema niewiadomymi, to uznajemy, że znacznie ułatwił sobie rozwiązanie i za pierwszy etap rozwiązania może otrzymać co najwyżej 2 punkty.

5. Jeżeli zdający wyznacza q jedynie na podstawie konkretnych wartości wyrazów ciągów arytmetycznego i geometrycznego, to otrzymuje co najwyżej 1 punkt.

Komentarz. Wymagane jest zarówno wykorzystanie warunku arytmetyczności jak i geometryczności. Wszystkie wyrazy ciągów muszą być dodatnie.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.