Zadanie 8, matura maj 2021, matematyka rozszerzona

3 pktotwartełatwe 65%Maj 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

Dany jest trójkąt równoboczny ABC. Na bokach AB i AC wybrano punkty – odpowiednio – D i E takie, że ∣BD∣=∣AE∣=13∣AB∣|BD| = |AE| = \frac{1}{3}|AB|. Odcinki CD i BE przecinają się w punkcie P (zobacz rysunek).

trójkąt równoboczny ABC z punktem D na boku AB i punktem E na boku AC; odcinki CD i BE przecinają się w punkcie PPowiększ
trójkąt równoboczny ABC z punktem D na boku AB i punktem E na boku AC; odcinki CD i BE przecinają się w punkcie P

Wykaż, że pole trójkąta DBP jest 21 razy mniejsze od pola trójkąta ABC.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Sposób 1.

Trójkąty ABE i BCD są przystające, gdyż ∣AB∣ = ∣BC∣, ∣∢BAE∣=∣∢CBD∣=60°|\sphericalangle BAE| = |\sphericalangle CBD| = 60° oraz ∣AE∣ = ∣BD∣. Zatem ∣∢ABE∣=∣∢BCD∣|\sphericalangle ABE| = |\sphericalangle BCD| oraz ∣∢AEB∣=∣∢BDC∣|\sphericalangle AEB| = |\sphericalangle BDC|. Stąd wynika (cecha KKK), że trójkąt DBP jest podobny do trójkąta DCB, a skala tego podobieństwa jest równa

s=∣BD∣∣CD∣s = \frac{|BD|}{|CD|}.

Niech ∣DB∣ = a. Wtedy ∣BC∣ = 3a. Z twierdzenia cosinusów dla trójkąta DBC otrzymujemy

∣CD∣=∣BD∣2+∣BC∣2−2⋅∣BD∣⋅∣BC∣⋅cos⁡60°=a2+(3a)2−2⋅a⋅3a⋅12=7a|CD| = \sqrt{|BD|^2 + |BC|^2 - 2 \cdot |BD| \cdot |BC| \cdot \cos 60°} = \sqrt{a^2 + (3a)^2 - 2 \cdot a \cdot 3a \cdot \frac{1}{2}} = \sqrt{7}a

Zatem s=aa7=17s = \frac{a}{a\sqrt{7}} = \frac{1}{\sqrt{7}}.

Pole trójkąta DBC jest trzecią częścią pola trójkąta ABC, gdyż oba te trójkąty mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka C oraz ∣BD∣=13∣AB∣|BD| = \frac{1}{3}|AB|.

Ponieważ stosunek pól figur podobnych jest równy kwadratowi skali ich podobieństwa, więc

PΔDBP=s2⋅PΔDBC=(17)2⋅13⋅PΔABC=121⋅PΔABCP_{\Delta DBP} = s^2 \cdot P_{\Delta DBC} = \left(\frac{1}{\sqrt{7}}\right)^2 \cdot \frac{1}{3} \cdot P_{\Delta ABC} = \frac{1}{21} \cdot P_{\Delta ABC}

To należało wykazać.

Uwagi:

1. Po wyznaczeniu długości ∣CD∣ = ∣BE∣ można wyznaczyć sinus kąta DBE, korzystając z twierdzenia sinusów. Wtedy otrzymujemy

∣BE∣32=asin⁡∣∢DBE∣\frac{|BE|}{\frac{\sqrt{3}}{2}} = \frac{a}{\sin|\sphericalangle DBE|},

skąd sin⁡∣∢DBE∣=327\sin|\sphericalangle DBE| = \frac{\sqrt{3}}{2\sqrt{7}}, więc

PΔDBP=12⋅a⋅(17⋅3a)⋅327=3a2328=(3a)234⋅121=121⋅PΔABCP_{\Delta DBP} = \frac{1}{2} \cdot a \cdot \left(\frac{1}{\sqrt{7}} \cdot 3a\right) \cdot \frac{\sqrt{3}}{2\sqrt{7}} = \frac{3a^2\sqrt{3}}{28} = \frac{(3a)^2\sqrt{3}}{4} \cdot \frac{1}{21} = \frac{1}{21} \cdot P_{\Delta ABC}

2. Długość odcinka CD możemy też obliczyć w inny sposób. Poniżej przedstawiamy dwa z tych sposobów:

a) Niech M oznacza spodek wysokości trójkąta ABC opuszczonej z wierzchołka C. Wtedy

∣CM∣=3a32|CM| = \frac{3a\sqrt{3}}{2} oraz ∣MD∣=∣MB∣−∣DB∣=12⋅3a−a=12a|MD| = |MB| - |DB| = \frac{1}{2} \cdot 3a - a = \frac{1}{2}a

Z twierdzenia Pitagorasa dla trójkąta MDC otrzymujemy

∣CD∣=(12a)2+(3a32)2=284a2=a7|CD| = \sqrt{\left(\frac{1}{2}a\right)^2 + \left(\frac{3a\sqrt{3}}{2}\right)^2} = \sqrt{\frac{28}{4}a^2} = a\sqrt{7}

b) Z twierdzenia Stewarta otrzymujemy

(3a)2 ⋅ 2a + (3a)2 ⋅ a = 3a ⋅ (∣CD∣2 + 2a ⋅ a)

3a ⋅ 2a + 3a ⋅ a = ∣CD∣2 + 2a2

∣CD∣2 = 7a2

∣CD∣=a7|CD| = a\sqrt{7}

Sposób 2.

Przyjmijmy, że PΔABC = S, PΔDBP = Q, PΔAPE = Y, PΔBCP = X.

W dalszym ciągu rozumowania będziemy wielokrotnie korzystać z faktu, że stosunek pól trójkątów o wspólnej wysokości jest równy stosunkowi długości podstaw, na które ta wysokość jest opuszczona.

(Rysunek pomocniczy klucza: trójkąt ABC z odcinkami CD, BE, AP przecinającymi się w punkcie P).

Zatem PABE=13SP_{ABE} = \frac{1}{3}S, PCBE=23SP_{CBE} = \frac{2}{3}S, PDBC=13SP_{DBC} = \frac{1}{3}S, PADC=23SP_{ADC} = \frac{2}{3}S. Ponadto

PAPEPCPE=12\frac{P_{APE}}{P_{CPE}} = \frac{1}{2} oraz PDBPPADP=12\frac{P_{DBP}}{P_{ADP}} = \frac{1}{2}

Otrzymaliśmy więc układ równań

{Q+X=13S2Y+X=23SY+3Q=13S\begin{cases} Q + X = \frac{1}{3}S \\ 2Y + X = \frac{2}{3}S \\ Y + 3Q = \frac{1}{3}S \end{cases}

Wyznaczając wielkość X z pierwszego równania i wielkość Y z trzeciego oraz wstawiając wyznaczone wielkości do równania drugiego, otrzymujemy:

2(13S−3Q)+(13S−Q)=23S2\left(\frac{1}{3}S - 3Q\right) + \left(\frac{1}{3}S - Q\right) = \frac{2}{3}S

13S=7Q\frac{1}{3}S = 7Q

Q=121SQ = \frac{1}{21}S

To należało wykazać.

Sposób 3.

Trójkąty ABE i BCD są przystające, gdyż ∣AB∣ = ∣BC∣, ∣∢BAE∣=∣∢CBD∣=60°|\sphericalangle BAE| = |\sphericalangle CBD| = 60° oraz ∣AE∣ = ∣BD∣. Zatem ∣∢ABE∣=∣∢BCD∣|\sphericalangle ABE| = |\sphericalangle BCD| oraz ∣∢AEB∣=∣∢BDC∣|\sphericalangle AEB| = |\sphericalangle BDC|. Stąd wynika (cecha KKK), że trójkąt DBP jest podobny do trójkąta DCB.

Zatem ∣AE∣∣AB∣=∣DP∣∣BP∣=13\frac{|AE|}{|AB|} = \frac{|DP|}{|BP|} = \frac{1}{3}, więc ∣BP∣ = 3∣DP∣ oraz ∣∢BPD∣=60°|\sphericalangle BPD| = 60°. Oznaczmy ∣DP∣ = m. Wtedy ∣BP∣ = 3m.

(Rysunek pomocniczy klucza: trójkąt ABC o boku a z zaznaczonymi długościami ∣AE∣=∣DB∣=13a|AE| = |DB| = \frac{1}{3}a, ∣EC∣=∣AD∣=23a|EC| = |AD| = \frac{2}{3}a, ∣DP∣ = m, ∣BP∣ = 3m).

Z twierdzenia cosinusów dla trójkąta DBP otrzymujemy

∣BD∣2=∣DP∣2+∣BP∣2−2⋅∣DP∣⋅∣BP∣⋅cos⁡60°|BD|^2 = |DP|^2 + |BP|^2 - 2 \cdot |DP| \cdot |BP| \cdot \cos 60°,

czyli

(13a)2=m2+(3m)2−2⋅m⋅3m⋅12\left(\frac{1}{3}a\right)^2 = m^2 + (3m)^2 - 2 \cdot m \cdot 3m \cdot \frac{1}{2}

Stąd

19a2=7m2\frac{1}{9}a^2 = 7m^2

m2=163a2m^2 = \frac{1}{63}a^2

Pole trójkąta DBP jest równe

PDBP=12⋅∣DP∣⋅∣BP∣⋅sin⁡60°=12⋅m⋅3m⋅32=34⋅m23=34⋅163a23=121⋅a234=121⋅PABCP_{DBP} = \frac{1}{2} \cdot |DP| \cdot |BP| \cdot \sin 60° = \frac{1}{2} \cdot m \cdot 3m \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{3}{4} \cdot m^2\sqrt{3} = \frac{3}{4} \cdot \frac{1}{63}a^2\sqrt{3} = \frac{1}{21} \cdot \frac{a^2\sqrt{3}}{4} = \frac{1}{21} \cdot P_{ABC}

To należało wykazać.

Sposób 4.

Oznaczmy przez a długość boku trójkąta ABC. Prowadzimy odcinek EF równoległy do boku AB trójkąta ABC.

(Rysunek pomocniczy klucza: trójkąt ABC, odcinek EF równoległy do AB, F na boku BC, G – punkt przecięcia EF z CD; ∣CE∣=∣AD∣=23a|CE| = |AD| = \frac{2}{3}a, ∣AE∣=∣DB∣=13a|AE| = |DB| = \frac{1}{3}a).

Trójkąty ADC i EGC są podobne (cecha KKK), więc

∣EG∣∣CE∣=∣AD∣∣AC∣=23\frac{|EG|}{|CE|} = \frac{|AD|}{|AC|} = \frac{2}{3} oraz ∣CG∣∣CD∣=∣CE∣∣AC∣=23\frac{|CG|}{|CD|} = \frac{|CE|}{|AC|} = \frac{2}{3}

Stąd

∣EG∣=23∣CE∣=23⋅23a=49a|EG| = \frac{2}{3}|CE| = \frac{2}{3} \cdot \frac{2}{3}a = \frac{4}{9}a oraz ∣CG∣=23∣CD∣|CG| = \frac{2}{3}|CD|

Z drugiej równości wynika, że ∣GD∣=13∣CD∣|GD| = \frac{1}{3}|CD|.

Trójkąty DBP i GEP są podobne (cecha KKK), więc

∣DP∣∣GP∣=∣DB∣∣EG∣=13a49a=34\frac{|DP|}{|GP|} = \frac{|DB|}{|EG|} = \frac{\frac{1}{3}a}{\frac{4}{9}a} = \frac{3}{4}

Zatem

∣DP∣=37∣DG∣=37⋅13∣CD∣=17∣CD∣|DP| = \frac{3}{7}|DG| = \frac{3}{7} \cdot \frac{1}{3}|CD| = \frac{1}{7}|CD|

Trójkąty DBP i DBC mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka B, więc

PDBPPDBC=∣DP∣∣DC∣=17\frac{P_{DBP}}{P_{DBC}} = \frac{|DP|}{|DC|} = \frac{1}{7}, czyli PDBP=17PDBCP_{DBP} = \frac{1}{7}P_{DBC}.

Ponadto PDBC=13PABCP_{DBC} = \frac{1}{3}P_{ABC}, gdyż trójkąty DBC i ABC mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka C i ∣DB∣=13∣AB∣|DB| = \frac{1}{3}|AB|, więc

PDBP=17PDBC=17⋅13PABC=121PABCP_{DBP} = \frac{1}{7}P_{DBC} = \frac{1}{7} \cdot \frac{1}{3}P_{ABC} = \frac{1}{21}P_{ABC}.

To należało wykazać.

Sposób 5.

Oznaczmy przez a długość boku trójkąta ABC. Prowadzimy odcinek DF równoległy do boku AC trójkąta ABC. Niech G oznacza punkt przecięcia odcinków BE i DF.

(Rysunek pomocniczy klucza: trójkąt ABC, F na boku BC, ∣CE∣=∣CF∣=∣AD∣=23a|CE| = |CF| = |AD| = \frac{2}{3}a, ∣AE∣=∣BF∣=∣DB∣=13a|AE| = |BF| = |DB| = \frac{1}{3}a).

Trójkąt DBF jest równoboczny, a jego bok ma długość 13a\frac{1}{3}a.

Trójkąty DBG i ABE są podobne (cecha KKK), więc

∣DG∣∣DB∣=∣AE∣∣AB∣=13\frac{|DG|}{|DB|} = \frac{|AE|}{|AB|} = \frac{1}{3}

Stąd

∣DG∣=13⋅13a=19a|DG| = \frac{1}{3} \cdot \frac{1}{3}a = \frac{1}{9}a

Trójkąty DGP i CEP są podobne (cecha KKK), więc

∣DP∣∣CP∣=∣DG∣∣CE∣=19a23a=16\frac{|DP|}{|CP|} = \frac{|DG|}{|CE|} = \frac{\frac{1}{9}a}{\frac{2}{3}a} = \frac{1}{6}

Zatem ∣DP∣=17∣CD∣|DP| = \frac{1}{7}|CD|.

Trójkąty DBP i DBC mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka B, więc

PDBPPDBC=∣DP∣∣DC∣=17\frac{P_{DBP}}{P_{DBC}} = \frac{|DP|}{|DC|} = \frac{1}{7}, czyli PDBP=17PDBCP_{DBP} = \frac{1}{7}P_{DBC}.

Ponadto PDBC=13PABCP_{DBC} = \frac{1}{3}P_{ABC}, gdyż trójkąty DBC i ABC mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka C i ∣DB∣=13∣AB∣|DB| = \frac{1}{3}|AB|, więc

PDBP=17PDBC=17⋅13PABC=121PABCP_{DBP} = \frac{1}{7}P_{DBC} = \frac{1}{7} \cdot \frac{1}{3}P_{ABC} = \frac{1}{21}P_{ABC}.

To należało wykazać.

Sposób 6.

Oznaczmy przez a długość boku trójkąta ABC. Wtedy ∣AD∣=∣CE∣=23a|AD| = |CE| = \frac{2}{3}a oraz ∣AE∣=∣DB∣=13a|AE| = |DB| = \frac{1}{3}a. Prowadzimy odcinek EF równoległy do boku CD trójkąta ACD.

(Rysunek pomocniczy klucza: trójkąt ABC, punkt F na boku AB między A i D, odcinek EF równoległy do CD).

Trójkąty AFE i ADC są podobne (cecha KKK), więc

∣EF∣∣CD∣=∣AE∣∣AC∣=13\frac{|EF|}{|CD|} = \frac{|AE|}{|AC|} = \frac{1}{3} oraz ∣AF∣∣AE∣=∣AD∣∣AC∣=23\frac{|AF|}{|AE|} = \frac{|AD|}{|AC|} = \frac{2}{3}

Stąd

∣EF∣=13∣CD∣|EF| = \frac{1}{3}|CD| oraz ∣AF∣=23∣AE∣=23⋅13a=29a|AF| = \frac{2}{3}|AE| = \frac{2}{3} \cdot \frac{1}{3}a = \frac{2}{9}a

Zatem ∣FB∣=∣AB∣−∣AF∣=a−29a=79a|FB| = |AB| - |AF| = a - \frac{2}{9}a = \frac{7}{9}a.

Trójkąty FBE i DBP są podobne (cecha KKK), więc

∣PD∣∣EF∣=∣DB∣∣FB∣=13a79a=37\frac{|PD|}{|EF|} = \frac{|DB|}{|FB|} = \frac{\frac{1}{3}a}{\frac{7}{9}a} = \frac{3}{7}

Stąd

∣DP∣=37∣EF∣=37⋅13∣CD∣=17∣CD∣|DP| = \frac{3}{7}|EF| = \frac{3}{7} \cdot \frac{1}{3}|CD| = \frac{1}{7}|CD|

Trójkąty DBP i DBC mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka B, więc

PDBPPDBC=∣DP∣∣DC∣=17\frac{P_{DBP}}{P_{DBC}} = \frac{|DP|}{|DC|} = \frac{1}{7}, czyli PDBP=17PDBCP_{DBP} = \frac{1}{7}P_{DBC}.

Ponadto PDBC=13PABCP_{DBC} = \frac{1}{3}P_{ABC}, gdyż trójkąty DBC i ABC mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka C i ∣DB∣=13∣AB∣|DB| = \frac{1}{3}|AB|, więc

PDBP=17PDBC=17⋅13PABC=121PABCP_{DBP} = \frac{1}{7}P_{DBC} = \frac{1}{7} \cdot \frac{1}{3}P_{ABC} = \frac{1}{21}P_{ABC}.

To należało wykazać.

Sposób 7.

Przez punkt P prowadzimy odcinek GF równoległy do boku AC trójkąta ABC. Trójkąt GFB jest równoboczny. Oznaczmy długość boku trójkąta ABC przez a i odcinka BF przez x.

(Rysunek pomocniczy klucza: trójkąt ABC, punkt G na boku AB między A i D, punkt F na boku BC, ∣BF∣ = x).

Trójkąty GBP i ABE są podobne (cecha KKK), więc

∣GP∣∣GB∣=∣AE∣∣AB∣=13aa=13\frac{|GP|}{|GB|} = \frac{|AE|}{|AB|} = \frac{\frac{1}{3}a}{a} = \frac{1}{3}

Stąd ∣GP∣=13x|GP| = \frac{1}{3}x.

Trójkąty GDP i ADC są podobne (cecha KKK), więc

∣GP∣∣GD∣=∣AC∣∣AD∣=a23a=32\frac{|GP|}{|GD|} = \frac{|AC|}{|AD|} = \frac{a}{\frac{2}{3}a} = \frac{3}{2} oraz ∣PD∣∣CD∣=∣GP∣∣AC∣\frac{|PD|}{|CD|} = \frac{|GP|}{|AC|}

Stąd ∣GD∣=23∣GP∣|GD| = \frac{2}{3}|GP|, więc

∣DB∣=∣GB∣−∣GD∣=x−23⋅13x=79x|DB| = |GB| - |GD| = x - \frac{2}{3} \cdot \frac{1}{3}x = \frac{7}{9}x

Zatem 13a=79x\frac{1}{3}a = \frac{7}{9}x, czyli x=37ax = \frac{3}{7}a.

Korzystając z proporcji ∣PD∣∣CD∣=∣GP∣∣AC∣\frac{|PD|}{|CD|} = \frac{|GP|}{|AC|}, otrzymujemy

∣PD∣∣CD∣=13xa=13⋅37aa=17\frac{|PD|}{|CD|} = \frac{\frac{1}{3}x}{a} = \frac{\frac{1}{3} \cdot \frac{3}{7}a}{a} = \frac{1}{7}

Trójkąty DBP i DBC mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka B, więc

PDBPPDBC=∣DP∣∣DC∣=17\frac{P_{DBP}}{P_{DBC}} = \frac{|DP|}{|DC|} = \frac{1}{7}, czyli PDBP=17PDBCP_{DBP} = \frac{1}{7}P_{DBC}.

Ponadto PDBC=13PABCP_{DBC} = \frac{1}{3}P_{ABC}, gdyż trójkąty DBC i ABC mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka C i ∣DB∣=13∣AB∣|DB| = \frac{1}{3}|AB|, więc

PDBP=17PDBC=17⋅13PABC=121PABCP_{DBP} = \frac{1}{7}P_{DBC} = \frac{1}{7} \cdot \frac{1}{3}P_{ABC} = \frac{1}{21}P_{ABC}.

To należało wykazać.

Sposób 8.

Przez punkt P prowadzimy odcinki MH, GL i FK równoległe do boków – odpowiednio – AB, BC i AC trójkąta ABC. Podzieliliśmy w ten sposób trójkąt ABC na trzy trójkąty równoboczne FGP, PHK, MPL i trzy równoległoboki BGPH, PKCL i AFPM. Oznaczmy pole trójkąta DGP przez x.

(Rysunek pomocniczy klucza: trójkąt ABC z odcinkami MH, GL, FK przez punkt P; M i L na boku AC, H i K na boku BC, F i G na boku AB, punkt D między F i G; obok powiększenie: PFDP = 2x, PDGP = x).

Trójkąty FBP i ABE są podobne (cecha KKK). Zatem ∣FP∣∣FB∣=∣AE∣∣AB∣=13\frac{|FP|}{|FB|} = \frac{|AE|}{|AB|} = \frac{1}{3}, więc ∣FP∣=13∣FB∣=13∣FK∣|FP| = \frac{1}{3}|FB| = \frac{1}{3}|FK|, gdyż trójkąt FBK jest równoboczny. Stąd ∣FP∣∣PK∣=12\frac{|FP|}{|PK|} = \frac{1}{2}.

Tak samo wnioskujemy, że ∣PH∣∣MP∣=12\frac{|PH|}{|MP|} = \frac{1}{2}.

Trójkąty FDP i ADC są podobne (cecha KKK), więc ∣FP∣∣FD∣=∣AC∣∣AD∣=32\frac{|FP|}{|FD|} = \frac{|AC|}{|AD|} = \frac{3}{2}, a stąd wynika, że ∣DG∣∣FD∣=12\frac{|DG|}{|FD|} = \frac{1}{2}.

Trójkąty FDP i DGP mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka P, więc PDGPPFDP=∣DG∣∣FD∣=12\frac{P_{DGP}}{P_{FDP}} = \frac{|DG|}{|FD|} = \frac{1}{2}, więc PFDP = 2x, skąd PFGP = 3x.

Trójkąty równoboczne są podobne, więc stosunek ich pól jest równy kwadratowi skali ich podobieństwa. Zatem

PFGPPPHK=(∣FP∣∣PK∣)2=14\frac{P_{FGP}}{P_{PHK}} = \left(\frac{|FP|}{|PK|}\right)^2 = \frac{1}{4}, więc PPHK = 4PFGP = 4 ⋅ 3x = 12x

oraz

PPHKPMPL=(∣PH∣∣MP∣)2=14\frac{P_{PHK}}{P_{MPL}} = \left(\frac{|PH|}{|MP|}\right)^2 = \frac{1}{4}, więc PMPL = 4PPHK = 4 ⋅ 12x = 48x

Trójkąty FGP i GBP mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka P, więc PFGPPGBP=∣FG∣∣GB∣\frac{P_{FGP}}{P_{GBP}} = \frac{|FG|}{|GB|}. Trójkąty PHK i BHP również mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka P, więc PPHKPBHP=∣KH∣∣BH∣\frac{P_{PHK}}{P_{BHP}} = \frac{|KH|}{|BH|}.

Zatem, wobec ∣FG∣ = ∣PG∣ = ∣BH∣ oraz ∣GB∣ = ∣PH∣ = ∣KH∣, otrzymujemy

PFGPPGBP⋅PPHKPBHP=∣FG∣∣GB∣⋅∣KH∣∣BH∣=1\frac{P_{FGP}}{P_{GBP}} \cdot \frac{P_{PHK}}{P_{BHP}} = \frac{|FG|}{|GB|} \cdot \frac{|KH|}{|BH|} = 1

Ponieważ PGBP = PBHP, więc PGBP=PBHP=PFGP⋅PPHKP_{GBP} = P_{BHP} = \sqrt{P_{FGP} \cdot P_{PHK}}.

Analogicznie otrzymujemy PKPC=PPCL=PPHK⋅PMPLP_{KPC} = P_{PCL} = \sqrt{P_{PHK} \cdot P_{MPL}} oraz PAFP=PAPM=PFGP⋅PMPLP_{AFP} = P_{APM} = \sqrt{P_{FGP} \cdot P_{MPL}}.

Zatem

PGBP=PBHP=3x⋅12x=6xP_{GBP} = P_{BHP} = \sqrt{3x \cdot 12x} = 6x,

PKPC=PPCL=12x⋅48x=24xP_{KPC} = P_{PCL} = \sqrt{12x \cdot 48x} = 24x,

PAFP=PAPM=3x⋅48x=12xP_{AFP} = P_{APM} = \sqrt{3x \cdot 48x} = 12x.

Pole trójkąta ABC jest więc równe

PABC = PFGP + PPKH + PMPL + 2PGBP + 2PKPC + 2PAFP = 3x + 12x + 48x + 2 ⋅ 6x + 2 ⋅ 24x + 2 ⋅ 12x = 147x

Natomiast pole trójkąta DBP jest równe

PDBP = PDGP + PGBP = x + 6x = 7x

Wobec tego PDBP=7x=121⋅147x=121PABCP_{DBP} = 7x = \frac{1}{21} \cdot 147x = \frac{1}{21}P_{ABC}.

To należało wykazać.

Sposób 9.

Oznaczmy długość boku trójkąta ABC przez a. Umieszczamy trójkąt ABC w układzie współrzędnych tak, aby A = (0, 0) i B = (a, 0), a wierzchołek C leżał w pierwszej ćwiartce układu współrzędnych.

Wtedy C=(a2,a32)C = \left(\frac{a}{2}, \frac{a\sqrt{3}}{2}\right), D=(23a,0)D = \left(\frac{2}{3}a, 0\right), E=(13⋅a2,13⋅a32)=(a6,a36)E = \left(\frac{1}{3} \cdot \frac{a}{2}, \frac{1}{3} \cdot \frac{a\sqrt{3}}{2}\right) = \left(\frac{a}{6}, \frac{a\sqrt{3}}{6}\right).

Współczynniki kierunkowe prostych CD i BE są równe

aCD=a32−0a2−23a=−33a_{CD} = \frac{\frac{a\sqrt{3}}{2} - 0}{\frac{a}{2} - \frac{2}{3}a} = -3\sqrt{3} oraz aBE=a36−0a6−a=−35a_{BE} = \frac{\frac{a\sqrt{3}}{6} - 0}{\frac{a}{6} - a} = -\frac{\sqrt{3}}{5}.

Zatem prosta CD ma równanie y=−33(x−23a)y = -3\sqrt{3}\left(x - \frac{2}{3}a\right), natomiast prosta BE ma równanie y=−35(x−a)y = -\frac{\sqrt{3}}{5}(x - a).

Obliczamy współrzędne punktu P, rozwiązując układ równań {y=−33(x−23a)y=−35(x−a)\begin{cases} y = -3\sqrt{3}\left(x - \frac{2}{3}a\right) \\ y = -\frac{\sqrt{3}}{5}(x - a) \end{cases}. Stąd otrzymujemy x=914ax = \frac{9}{14}a oraz y=−35(914a−a)=314ay = -\frac{\sqrt{3}}{5}\left(\frac{9}{14}a - a\right) = \frac{\sqrt{3}}{14}a, więc P=(914a,314a)P = \left(\frac{9}{14}a, \frac{\sqrt{3}}{14}a\right). Zatem

PDBPPABC=12⋅∣DB∣⋅314aa234=12⋅13a⋅314aa234=121\frac{P_{DBP}}{P_{ABC}} = \frac{\frac{1}{2} \cdot |DB| \cdot \frac{\sqrt{3}}{14}a}{\frac{a^2\sqrt{3}}{4}} = \frac{\frac{1}{2} \cdot \frac{1}{3}a \cdot \frac{\sqrt{3}}{14}a}{\frac{a^2\sqrt{3}}{4}} = \frac{1}{21},

czyli PDBP=121PABCP_{DBP} = \frac{1}{21}P_{ABC}.

To należało wykazać.

Sposób 10.

Trójkąt ABC umieszczamy na sieci złożonej z przystających trójkątów równobocznych (jak na rysunku). Punkty F, G, H, R, S to wybrane węzły sieci.

(Rysunek pomocniczy klucza: trójkąt ABC o wierzchołkach w węzłach sieci trójkątnej, którego boki nie leżą na liniach sieci; zaznaczone węzły F, G, H, R, S oraz punkty D, E, P).

Niech jednostką pola będzie pole jednego elementarnego trójkąta sieci.

Trójkąt DBP jest podobny do trójkąta DAF (cecha KKK), więc ∣DP∣∣FD∣=∣DB∣∣AD∣=12\frac{|DP|}{|FD|} = \frac{|DB|}{|AD|} = \frac{1}{2}. Stąd ∣FD∣ = 2∣DP∣, więc ∣DP∣=13∣PF∣|DP| = \frac{1}{3}|PF|. Trójkąty DBP oraz PFB mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka B, więc PDBPPPFB=∣DP∣∣PF∣=13\frac{P_{DBP}}{P_{PFB}} = \frac{|DP|}{|PF|} = \frac{1}{3}, czyli PDBP=13PPFB=13P_{DBP} = \frac{1}{3}P_{PFB} = \frac{1}{3}.

Ponieważ

PABC=PPRS+PABS+PBCP+PCAR=PPRS+12PAFBS+12PBGCP+12PARCHP_{ABC} = P_{PRS} + P_{ABS} + P_{BCP} + P_{CAR} = P_{PRS} + \frac{1}{2}P_{AFBS} + \frac{1}{2}P_{BGCP} + \frac{1}{2}P_{ARCH},

więc

PABC=1+12⋅4+12⋅4+12⋅4=7P_{ABC} = 1 + \frac{1}{2} \cdot 4 + \frac{1}{2} \cdot 4 + \frac{1}{2} \cdot 4 = 7

Zatem PDBP=121PABCP_{DBP} = \frac{1}{21}P_{ABC}. To należało wykazać.

Schemat punktowania

3 pkt

gdy przeprowadzi pełne rozumowanie.

2 pkt

gdy zapisze, że trójkąty DBP i DCB (lub EBA) są podobne i obliczy skalę ich podobieństwa: s=17s = \frac{1}{\sqrt{7}}

– zapisze układ nie więcej niż czterech niezależnych równań liniowych prowadzących do uzasadnienia tezy

ALBO

– zapisze równanie z dwiema niewiadomymi m i a, np. (13a)2=m2+(3m)2−2⋅m⋅3m⋅12\left(\frac{1}{3}a\right)^2 = m^2 + (3m)^2 - 2 \cdot m \cdot 3m \cdot \frac{1}{2} (sposób 3.) oraz zapisze, że pole trójkąta DBP jest równe PDBP=12⋅∣DP∣⋅∣BP∣⋅sin⁡60°P_{DBP} = \frac{1}{2} \cdot |DP| \cdot |BP| \cdot \sin 60°

ALBO

– wyznaczy stosunek długości odcinka DP do długości odcinka CD: ∣DP∣∣CD∣=17\frac{|DP|}{|CD|} = \frac{1}{7} (sposoby 4., 5., 6. i 7.)

ALBO

– zapisze w zależności od x = PDGP pola trójkątów: FGP, PHK, MPL, DBP i co najmniej jednego z trójkątów AFP (lub APM), PKC (lub PCL): PFGP = 3x, PPHK = 12x, PMPL = 48x, PDBP = 7x, PGBP = 6x, PPKC = 24x (sposób 8.)

ALBO

– obliczy drugą współrzędną punktu P w zależności od przyjętej zmiennej: yP=314ay_P = \frac{\sqrt{3}}{14}a (sposób 9.)

ALBO

– zapisze PDBP=13PPFBP_{DBP} = \frac{1}{3}P_{PFB} i PABC = PPRS + PABS + PBCP + PCAR (sposób 10.).

albo

1 pkt

gdy zapisze, że trójkąty ABE i BCD (lub EBC i DCA) są przystające

– zapisze, że trójkąty DBP i DCB (lub EBA) są podobne lub zapisze odpowiednie proporcje wynikające z tego podobieństwa

ALBO

– wyznaczy długość odcinka CD w zależności od ∣DB∣: ∣CD∣=∣DB∣⋅7|CD| = |DB| \cdot \sqrt{7}

ALBO

– zastosuje twierdzenie o stosunku pól trójkątów o tych samych wysokościach (np. w sposobie 8. zapisze, że PFDPPDGP=∣FD∣∣DG∣\frac{P_{FDP}}{P_{DGP}} = \frac{|FD|}{|DG|})

ALBO

– umieści trójkąt ABC w układzie współrzędnych i wyznaczy współrzędne punktów D i E w zależności od długości boku trójkąta ABC

ALBO

– narysuje odcinek DF równoległy do AC (sposób 5.) i zapisze, że trójkąty DGP i CEP (lub trójkąty DBG i ABE) są podobne

ALBO

– narysuje odcinek GF równoległy do AC (sposób 7.) i zapisze, że trójkąty GDP i ADC (lub trójkąty GBP i ABE) są podobne

ALBO

– narysuje odcinek EF równoległy do AB (sposób 4.) i zapisze, że trójkąty ADC i EGC (lub DBC i GFC, lub trójkąty DBP i GEP) są podobne

ALBO

– zapisze, że trójkąty DBP i DAF są podobne (sposób 10.) lub zapisze odpowiednie proporcje wynikające z tego podobieństwa.

albo

0 pkt

rozwiązanie, które nie spełnia kryteriów za 1 pkt, albo brak rozwiązania.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Po wyznaczeniu długości ∣CD∣ = ∣BE∣ można wyznaczyć sinus kąta DBE, korzystając z twierdzenia sinusów. Alternatywnie, długość odcinka CD można obliczyć, umieszczając punkt M jako spodek wysokości i stosując twierdzenie Pitagorasa lub twierdzenie Stewarta.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.