Zadanie 10, matura maj 2021, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
4 punktyProsta przechodząca przez punkty A = (8, −6) i B = (5, 15) jest styczna do okręgu o środku w punkcie O = (0, 0). Oblicz promień tego okręgu i współrzędne punktu styczności tego okręgu z prostą AB.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: , P = (7, 1).
Sposób 1.
Wyznaczamy równanie prostej AB.
Niech y = ax + b będzie równaniem kierunkowym prostej AB.
Punkty A i B leżą na tej prostej, więc:
−6 = 8a + b i 15 = 5a + b
Stąd a = −7 i b = 50.
Prosta AB ma równanie:
– w postaci kierunkowej: y = −7x + 50;
– w postaci ogólnej: 7x + y − 50 = 0.
Obliczamy odległość punktu O od prostej AB:
Obliczona odległość jest długością promienia okręgu: .
Przez P oznaczmy punkt styczności prostej AB do okręgu.
Prosta OP przechodzi przez punkt O = (0, 0) i jest prostopadła do prostej AB, więc ma równanie: .
Obliczamy współrzędne punktu P:
Rozwiązaniem tego układu jest para liczb x = 7 i y = 1, więc P = (7, 1).
Sposób 2. Przez układ z okręgiem (1)
Wyznaczamy równanie prostej AB jak w sposobie 1.
Prosta AB ma równanie:
– w postaci kierunkowej: y = −7x + 50;
– w postaci ogólnej: 7x + y − 50 = 0.
Obliczamy odległość punktu O od prostej AB:
Obliczona odległość jest długością promienia okręgu: .
Równanie okręgu o środku w punkcie O = (0, 0) i promieniu ma postać x2 + y2 = 50.
Przez P oznaczmy punkt styczności prostej AB do okręgu x2 + y2 = 50.
Obliczamy współrzędne punktu P:
Rozwiązaniem tego układu jest para liczb x = 7 i y = 1, więc P = (7, 1).
Sposób 3. Przez układ z okręgiem (2)
Wyznaczamy równanie prostej AB jak w sposobie 1.
Prosta AB ma równanie:
– w postaci kierunkowej: y = −7x + 50;
– w postaci ogólnej: 7x + y − 50 = 0.
Obliczamy odległość punktu O od prostej AB:
Obliczona odległość jest długością promienia okręgu: .
Równanie okręgu o środku w punkcie O = (0, 0) i promieniu ma postać x2 + y2 = 50.
Przez P oznaczmy punkt styczności prostej AB do okręgu x2 + y2 = 50.
Prosta OP przechodzi przez punkt O = (0, 0) i jest prostopadła do prostej AB, więc ma równanie: .
Obliczamy współrzędne punktu P:
Rozwiązaniami tego układu są pary liczb: oraz . Ponieważ punkt o współrzędnych (−7, −1) nie należy do prostej o równaniu y = −7x + 50, więc P = (7, 1).
Sposób 4.
Wyznaczamy równanie prostej AB: y = −7x + 50 (np. jak w sposobie 1.).
Obliczamy długość odcinka AB:
Obliczamy pole trójkąta ABO:
Promień okręgu jest wysokością tego trójkąta poprowadzoną na bok AB, więc
Przez P oznaczmy punkt styczności prostej AB do okręgu x2 + y2 = 50.
Obliczamy współrzędne punktu P:
Rozwiązaniem tego układu jest para liczb x = 7 i y = 1, więc P = (7, 1).
Sposób 5. Punkt styczności przez pochodną
Wyznaczamy równanie prostej AB jak w sposobie 1.
Prosta AB ma równanie:
– w postaci kierunkowej: y = −7x + 50;
– w postaci ogólnej: 7x + y − 50 = 0.
Obliczamy odległość punktu O od prostej AB:
Obliczona odległość jest długością promienia okręgu: .
Równanie okręgu o środku w punkcie O = (0, 0) i promieniu ma postać x2 + y2 = 50.
Przez P oznaczmy punkt styczności prostej AB do okręgu x2 + y2 = 50. Punkt P leży w I ćwiartce układu współrzędnych (ponieważ prosta AB przechodzi przez I, II i IV ćwiartkę układu współrzędnych), więc punkt P należy do wykresu funkcji f określonej wzorem , gdzie 50 − x2 > 0. Zatem P = (x0, f(x0)), przy pewnym x0 takim, że 50 − x02 > 0 oraz f′(x0) = −7.
Obliczamy współrzędne punktu P:
i 50 − x2 > 0
Stąd otrzymujemy x = 7. Zatem P = (7, f(7)) = (7, 1).
Sposób 6.
Wyznaczamy równanie prostej AB jak w sposobie 1.
Przez P oznaczmy punkt styczności prostej AB do okręgu.
Wektor jest wektorem prostopadłym do prostej AB, więc jest postaci [7t, t], przy pewnym t ≠ 0. Zatem punkt P ma współrzędne P = (7t, t).
Punkt P należy do prostej AB, więc 7 ⋅ 7t + t − 50 = 0. Stąd t = 1 i P = (7, 1). Promień okręgu jest zatem równy .
Schemat punktowania
gdy zastosuje poprawną metodę i obliczy promień okręgu oraz współrzędne punktu styczności prostej AB do okręgu: , P = (7, 1).
gdy zapisze równanie z jedną niewiadomą, prowadzące do obliczenia współrzędnych punktu styczności, np.: lub , lub x2 + (−7x + 50)2 = 50, lub , lub .
gdy zapisze układ równań złożony z równań dwóch prostych:
– obliczy promień okręgu, korzystając ze wzoru na odległość punktu od prostej lub obliczając wysokość trójkąta AOB:
ALBO
– zapisze, że punkt styczności prostej AB do okręgu ma współrzędne P = (x0, f(x0)) i f′(x0) = −7, gdzie i 50 − x2 > 0
ALBO
– zapisze odległość g (lub kwadrat odległości) punktu (0, 0) od dowolnego punktu prostej AB w zależności od jednej zmiennej, np.
ALBO
– wyznaczy równanie prostej AB oraz poda współrzędne wektora prostopadłego do prostej AB.
albo
gdy wyznaczy równanie prostej AB, np.: y = −7x + 50
– obliczy długość odcinka AB oraz pole trójkąta AOB: , PΔAOB = 75
ALBO
– wyznaczy równanie prostej prostopadłej do AB: .
albo
rozwiązanie, które nie spełnia kryteriów za 1 pkt, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający realizuje strategię rozwiązania i jedynym błędem zdającego, który jednak nie ułatwia zagadnienia na żadnym etapie rozwiązania, jest błąd polegający na:
a) zastosowaniu nieistniejącego wzoru lub (a ± b)2 = a2 ± b2
b) niepoprawnym użyciu współrzędnych punktów A i B przy wyznaczaniu równania prostej AB
c) niepoprawnym zastosowaniu wzoru na odległość punktu od prostej lub na odległość dwóch punktów, lub wzoru na pole trójkąta, lub równania okręgu
d) niepoprawnym wyznaczeniu współczynnika kierunkowego prostej prostopadłej do danej prostej
e) wyznaczeniu jednej z niewiadomych z równania x2 + y2 = 50 bez koniecznych założeń
to zdający otrzymuje co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.
2. Jeżeli zdający wyznaczy równanie prostej AB i obliczy promień okręgu stycznego do prostej AB, a następnie poda (bez obliczeń) współrzędne punktu styczności, to otrzymuje:
– 3 punkty za całe rozwiązanie, jeśli nie sprawdzi rachunkiem, że punkt P = (7, 1) należy do prostej AB oraz do prostej prostopadłej (lub do prostej AB i okręgu)
– 4 punkty za całe rozwiązanie, jeśli sprawdzi, wykonując stosowne obliczenia, że punkt P = (7, 1) należy do prostej AB oraz do prostej prostopadłej (lub do prostej AB i okręgu).
3. Jeżeli zdający odczyta z rysunku współrzędne punktu styczności P = (7, 1) (bez obliczeń) i obliczy długość promienia, to otrzymuje 1 punkt za całe rozwiązanie. Jeżeli zdający nie sporządzi rysunku i poda bez stosownych obliczeń współrzędne punktu styczności P = (7, 1) i obliczy długość promienia, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Punkty pomocnicze: A = (8, −6), B = (5, 15), okrąg o środku O = (0, 0). Tangens nachylenia prostej AB wynosi −7. Punkt P leży zarówno na prostej AB jak i na promieniu OP prostopadłym do AB.