Zadanie 8, matura czerwiec 2024, matematyka rozszerzona

4 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2024

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

W okrąg o promieniu 4 wpisano trójkąt ABC. Długość boku AB jest równa 6. Bok BC ma długość 434\sqrt{3} i jest najdłuższym bokiem tego trójkąta.

Oblicz długość boku AC trójkąta ABC. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

∣AC∣=21−3|AC|=\sqrt{21}-3 (równoważnie 30−621\sqrt{30-6\sqrt{21}}).

Sposób I

Oznaczmy promień okręgu przez R = 4. Z twierdzenia sinusów 43sin⁡∣∠BAC∣=2R=8\frac{4\sqrt3}{\sin|\angle BAC|}=2R=8, więc ∣∠BAC∣=60°|\angle BAC|=60° lub 120°.

Bok trójkąta równobocznego wpisanego w ten okrąg ma długość R3=43=∣BC∣R\sqrt3=4\sqrt3=|BC|. Niech D będzie trzecim wierzchołkiem takiego trójkąta BCD. Ponieważ ∣AB∣ = 6, mamy A ≠ D. Gdyby A leżał na krótszym łuku BD, najdłuższy byłby bok AC; gdyby leżał na krótszym łuku CD, najdłuższy byłby bok AB. Obie możliwości przeczą założeniu. Zatem A leży na krótszym łuku BC i ∣∠BAC∣=120°|\angle BAC|=120°.

Z twierdzenia cosinusów (43)2=∣AC∣2+62−2⋅6⋅∣AC∣⋅(−12)(4\sqrt3)^2=|AC|^2+6^2-2\cdot6\cdot|AC|\cdot(-\frac12), czyli ∣AC∣2 + 6∣AC∣ − 12 = 0.

Otrzymujemy ∣AC∣=−3+21|AC|=-3+\sqrt{21} lub ∣AC∣=−3−21<0|AC|=-3-\sqrt{21}<0. Odrzucamy ujemną długość, więc ∣AC∣=21−3|AC|=\sqrt{21}-3.

Sposób II

Z twierdzenia sinusów 6sin⁡∣∠ACB∣=8\frac6{\sin|\angle ACB|}=8, zatem sin⁡∣∠ACB∣=34\sin|\angle ACB|=\frac34. Niech E będzie spodkiem wysokości z A na BC. Kąty przy B i C są ostre, ponieważ naprzeciw największego boku leży kąt A, więc E należy do odcinka BC.

Oznaczamy ∣AE∣ = 3x, gdzie x > 0. Wtedy ∣AC∣ = 4x, ∣EC∣=7x|EC|=\sqrt7x, ∣BE∣=43−7x|BE|=4\sqrt3-\sqrt7x.

Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie AEB:

(43−7x)2+(3x)2=62(4\sqrt3-\sqrt7x)^2+(3x)^2=6^2,

16x2−821x+12=016x^2-8\sqrt{21}x+12=0,

4x2−221x+3=04x^2-2\sqrt{21}x+3=0.

Stąd x=221−68x=\frac{2\sqrt{21}-6}{8} lub x=221+68x=\frac{2\sqrt{21}+6}{8}, więc 4x=21−34x=\sqrt{21}-3 lub 4x=21+34x=\sqrt{21}+3. Ponieważ 21+3>7>43=∣BC∣\sqrt{21}+3>7>4\sqrt3=|BC|, druga wartość przeczy założeniu o najdłuższym boku. Zatem ∣AC∣=21−3|AC|=\sqrt{21}-3.

Sposób III

Jak w sposobie I, z twierdzenia sinusów i warunku, że BC jest najdłuższym bokiem, otrzymujemy ∣∠BAC∣=120°|\angle BAC|=120°. Ponownie stosując twierdzenie sinusów, otrzymujemy sin⁡∣∠ACB∣=34\sin|\angle ACB|=\frac34. Z jedynki trygonometrycznej cos⁡∣∠ACB∣=±74\cos|\angle ACB|=\pm\frac{\sqrt7}{4}. Kąt ACB nie jest rozwarty (bok AB nie jest najdłuższy), więc cos⁡∣∠ACB∣=74\cos|\angle ACB|=\frac{\sqrt7}{4}.

sin⁡∣∠ABC∣=sin⁡(∣∠BAC∣+∣∠ACB∣)\sin|\angle ABC|=\sin(|\angle BAC|+|\angle ACB|)

=32⋅74+34⋅(−12)=−3+218=\frac{\sqrt3}{2}\cdot\frac{\sqrt7}{4}+\frac34\cdot(-\frac12)=\frac{-3+\sqrt{21}}8.

Z twierdzenia sinusów ∣AC∣=2Rsin⁡∣∠ABC∣=8⋅−3+218=21−3|AC|=2R\sin|\angle ABC|=8\cdot\frac{-3+\sqrt{21}}8=\sqrt{21}-3.

Wariant sposobu III

Po obliczeniu cos⁡∣∠ACB∣\cos|\angle ACB| można wyznaczyć

cos⁡∣∠ABC∣=−cos⁡(∣∠BAC∣+∣∠ACB∣)\cos|\angle ABC|=-\cos(|\angle BAC|+|\angle ACB|)

=12⋅74+34⋅32=7+338=\frac12\cdot\frac{\sqrt7}{4}+\frac34\cdot\frac{\sqrt3}{2}=\frac{\sqrt7+3\sqrt3}{8}.

Z twierdzenia cosinusów ∣AC∣2=62+(43)2−2⋅6⋅43⋅7+338=30−621|AC|^2=6^2+(4\sqrt3)^2-2\cdot6\cdot4\sqrt3\cdot\frac{\sqrt7+3\sqrt3}{8}=30-6\sqrt{21}, więc ∣AC∣=30−621=21−3|AC|=\sqrt{30-6\sqrt{21}}=\sqrt{21}-3.

Schemat punktowania

4 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: 21−3\sqrt{21}-3 (lub 30−621\sqrt{30-6\sqrt{21}}).

3 pkt

zapisanie równania z jedną niewiadomą (długością boku AC), np.

(43)2=∣AC∣2+62−2⋅6⋅∣AC∣⋅(−12)(4\sqrt3)^2=|AC|^2+6^2-2\cdot6\cdot|AC|\cdot(-\frac12),

∣AC∣2=(43)2+62−2⋅43⋅6⋅7+338|AC|^2=(4\sqrt3)^2+6^2-2\cdot4\sqrt3\cdot6\cdot\frac{\sqrt7+3\sqrt3}{8},

62=∣AC∣2+(43)2−2⋅∣AC∣⋅43⋅746^2=|AC|^2+(4\sqrt3)^2-2\cdot|AC|\cdot4\sqrt3\cdot\frac{\sqrt7}{4}

– zapisanie długości boków trójkąta ACE za pomocą jednej niewiadomej i zapisanie równania z tą jedną niewiadomą, które prowadzi do jej obliczenia, np. ∣AE∣ = 3x, ∣AC∣ = 4x, ∣EC∣=7x|EC|=\sqrt7x oraz (43−7x)2+(3x)2=62(4\sqrt3-\sqrt7x)^2+(3x)^2=6^2 (dla sposobu II),

ALBO

– obliczenie sinusa kąta ABC: −3+218\frac{-3+\sqrt{21}}8 (dla sposobu III).

albo

2 pkt

obliczenie miary kąta BAC: 120°

– zapisanie długości boków trójkąta ACE za pomocą jednej niewiadomej, np. ∣AE∣ = 3x, ∣AC∣ = 4x, ∣EC∣=7x|EC|=\sqrt7x,

ALBO

– obliczenie cosinusa kąta ACB: 74\frac{\sqrt7}{4}.

albo

1 pkt

zapisanie równania, w którym jedyną niewiadomą jest miara kąta BAC (lub miara kąta ACB), np. 43sin⁡∣∠BAC∣=8\frac{4\sqrt3}{\sin|\angle BAC|}=8, 6sin⁡∣∠ACB∣=8\frac6{\sin|\angle ACB|}=8, 12⋅6sin⁡∣∠BAC∣=6⋅434⋅4\frac12\cdot6\sin|\angle BAC|=\frac{6\cdot4\sqrt3}{4\cdot4}.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwaga:

Jeżeli zdający uzyska ∣∠BAC∣=60°|\angle BAC|=60° oraz ∣∠BAC∣=120°|\angle BAC|=120° i konsekwentnie obliczy długość boku AC dla obu tych wartości kątów, ale w rozwiązaniu nie odrzuci wartości ∣AC∣=3+21|AC|=3+\sqrt{21}, to otrzymuje co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeżeli zdający uzyska ∣∠BAC∣=60°|\angle BAC| = 60° oraz ∣∠BAC∣=120°|\angle BAC| = 120° i konsekwentnie obliczy długość boku AC dla obu wartości kątów, ale w rozwiązaniu nie odrzuci wartości ∣AC∣=3+21|AC| = 3 + \sqrt{21}, to otrzymuje co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.