Zadanie 5, matura czerwiec 2024, matematyka rozszerzona

3 pktotwartetrudne (szac.)Czerwiec 2024

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

Wykaż, że dla każdej liczby dodatniej a i każdej liczby dodatniej b takich, że

a + b = 1, prawdziwa jest nierówność

12a+b+1a+2b≥43\frac{1}{2a+ b}+\frac{1}{a+ 2b} \ge \frac{4}{3}

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Sposób I

Ponieważ a > 0 i b > 0, iloczyn (2a + b)(a + 2b) jest dodatni. Nierówność przekształcamy równoważnie:

3(a+2b)+3(2a+b)−4(a+2b)(2a+b)3(2a+b)(a+2b)≥0\frac{3(a+2b)+3(2a+b)-4(a+2b)(2a+b)}{3(2a+b)(a+2b)}\ge0,

9a + 9b − 8a2 − 20ab − 8b2 ≥ 0.

Podstawiając b = 1 − a, otrzymujemy 9a + 9(1 − a) − 8a2 − 20a(1 − a) − 8(1 − a)2 ≥ 0, czyli 4a2 − 4a + 1 ≥ 0, a więc (2a − 1)2 ≥ 0. Kwadrat liczby rzeczywistej jest nieujemny. Przekształcenia były równoważne, więc wyjściowa nierówność jest prawdziwa przy podanych założeniach.

Sposób II

Z założenia a + b = 1 wyjściowa nierówność jest równoważna 1a+1+11+b≥43\frac1{a+1}+\frac1{1+b}\ge\frac43. Mnożymy przez dodatnią liczbę 3(a + 1)(1 + b):

3(1 + b) + 3(a + 1) ≥ 4(a + 1)(1 + b),

2 − (a + b) ≥ 4ab,

1 ≥ 4ab,

(a + b)2 ≥ 4ab,

(a − b)2 ≥ 0.

Ostatnia nierówność jest prawdziwa, ponieważ kwadrat jest nieujemny. Równoważność przekształceń dowodzi tezy.

Sposób III

Stosujemy nierówność między średnią arytmetyczną i harmoniczną dodatnich liczb 12a+b\frac1{2a+b} i 1a+2b\frac1{a+2b}:

12a+b+1a+2b2≥2112a+b+11a+2b=22a+b+a+2b=23(a+b)\frac{\frac1{2a+b}+\frac1{a+2b}}2\ge\frac2{\frac1{\frac1{2a+b}}+\frac1{\frac1{a+2b}}}=\frac2{2a+b+a+2b}=\frac2{3(a+b)}.

Zatem 12a+b+1a+2b≥43(a+b)=43\frac1{2a+b}+\frac1{a+2b}\ge\frac4{3(a+b)}=\frac43, co należało wykazać.

Sposób IV

Z założenia b = 1 − a oraz 0 < a < 1. Nierówność jest równoważna

12a+1−a+1a+2(1−a)≥43\frac1{2a+1-a}+\frac1{a+2(1-a)}\ge\frac43,

1a+1+12−a≥43\frac1{a+1}+\frac1{2-a}\ge\frac43.

Mnożymy przez dodatnią liczbę 3(a + 1)(2 − a):

3(2 − a) + 3(a + 1) ≥ 4(a + 1)(2 − a),

6 − 3a + 3a + 3 ≥ −4a2 + 4a + 8,

4a2 − 4a + 1 ≥ 0,

(2a − 1)2 ≥ 0.

Ostatnia nierówność jest prawdziwa dla każdej liczby rzeczywistej, więc także dla a∈(0,1)a\in(0,1). To dowodzi tezy.

Schemat punktowania

3 pkt

przeprowadzenie pełnego rozumowania.

2 pkt

wykorzystanie założenia i przekształcenie nierówności 12a+b+1a+2b≥43\frac1{2a+b}+\frac1{a+2b}\ge\frac43 do postaci 4a2 − 4a + 1 ≥ 0, 4b2 − 4b + 1 ≥ 0 albo a2 − 2ab + b2 ≥ 0

– zapisanie nierówności między odpowiednimi średnimi liczb 12a+b\frac1{2a+b} oraz 1a+2b\frac1{a+2b} (lub między odpowiednimi średnimi liczb 2a + b oraz a + 2b) i przekształcenie tej nierówności do postaci, z której można bezpośrednio wnioskować o prawdziwości tezy, np. 32≥212a+b+1a+2b\frac32\ge\frac2{\frac1{2a+b}+\frac1{a+2b}}.

albo

1 pkt

zapisanie nierówności w postaci równoważnej jako nierówności wymiernej P(a,b)Q(a,b)≥0\frac{P(a,b)}{Q(a,b)}\ge0, np. 3(a+2b)+3(2a+b)−4(a+2b)(2a+b)3(2a+b)(a+2b)≥0\frac{3(a+2b)+3(2a+b)-4(a+2b)(2a+b)}{3(2a+b)(a+2b)}\ge0

– zapisanie nierówności w postaci równoważnej jako nierówności wielomianowej, np. 3(1 + b) + 3(a + 1) ≥ 4(a + 1)(1 + b),

ALBO

– zapisanie nierówności między średnią harmoniczną a arytmetyczną liczb 12a+b\frac1{2a+b} oraz 1a+2b\frac1{a+2b} (lub między odpowiednimi średnimi liczb 2a + b oraz a + 2b), np. 12a+b+1a+2b2≥2112a+b+11a+2b\frac{\frac1{2a+b}+\frac1{a+2b}}2\ge\frac2{\frac1{\frac1{2a+b}}+\frac1{\frac1{a+2b}}} albo 2a+b+a+2b2≥212a+b+1a+2b\frac{2a+b+a+2b}2\ge\frac2{\frac1{2a+b}+\frac1{a+2b}},

ALBO

– wykorzystanie założenia i zapisanie nierówności w postaci równoważnej jako nierówności wymiernej z jedną niewiadomą, np. 12a+(1−a)+1a+2(1−a)≥43\frac1{2a+(1-a)}+\frac1{a+2(1-a)}\ge\frac43.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Klucz podaje cztery sposoby rozwiązania (I–IV). Każdy dowód algebraiczny powinien prowadzić do wyrażenia będącego kwadratem liczby lub różnicy kwadratów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.