Zadanie 7, matura czerwiec 2025, matematyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Na czworokącie wypukłym ABCD o bokach długości: ∣AB∣ = 3, ∣BC∣ = 3, ∣CD∣ = 5 oraz ∣DA∣ = 8, opisano okrąg.

Oblicz promień tego okręgu. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Sposób I

R=733R = \frac{7\sqrt{3}}{3}

Niech d – długość przekątnej BD, α – miara kąta BAD, γ – miara kąta BCD.

Twierdzenie cosinusów w trójkącie ABD: d2=32+82−2⋅3⋅8⋅cos⁡α=73−48cos⁡αd^2 = 3^2 + 8^2 - 2 \cdot 3 \cdot 8 \cdot \cos \alpha = 73 - 48\cos\alpha

Twierdzenie cosinusów w trójkącie BCD: d2=32+52−2⋅3⋅5⋅cos⁡γ=34−30cos⁡γd^2 = 3^2 + 5^2 - 2 \cdot 3 \cdot 5 \cdot \cos\gamma = 34 - 30\cos\gamma

Własność czworokąta wpisanego: α + γ = 180°, czyli cos⁡γ=−cos⁡α\cos\gamma = -\cos\alpha

Równanie: 73−48cos⁡α=34+30cos⁡α73 - 48\cos\alpha = 34 + 30\cos\alpha

Rozwiązanie: cos⁡α=12\cos\alpha = \frac{1}{2}, czyli α = 60° i d = 7

Twierdzenie sinusów w trójkącie ABD: dsin⁡α=2R\frac{d}{\sin\alpha} = 2R

Obliczenie: 7sin⁡60°=732=143=1433=2R\frac{7}{\sin 60°} = \frac{7}{\frac{\sqrt{3}}{2}} = \frac{14}{\sqrt{3}} = \frac{14\sqrt{3}}{3} = 2R

Wynik: R=733R = \frac{7\sqrt{3}}{3}

Sposób II

Niech e = ∣AC∣, δ=∣∠ACB∣\delta=|\angle ACB|. Ponieważ ∣AB∣ = ∣BC∣, mamy ∣∠BAC∣=∣∠ACB∣=δ|\angle BAC|=|\angle ACB|=\delta. Kąty wpisane oparte na tych samych łukach dają ∣∠ADB∣=∣∠BDC∣=δ|\angle ADB|=|\angle BDC|=\delta, więc ∣∠ADC∣=2δ|\angle ADC|=2\delta.

Z twierdzenia cosinusów w trójkącie ADC:

e2=52+82−2⋅5⋅8cos⁡(2δ)=89−80(2cos⁡2δ−1)=169−160cos⁡2δe^2=5^2+8^2-2\cdot5\cdot8\cos(2\delta)=89-80(2\cos^2\delta-1)=169-160\cos^2\delta.

Z trójkąta równoramiennego ACB mamy e/23=cos⁡δ\frac{e/2}{3}=\cos\delta, czyli e=6cos⁡δe=6\cos\delta.

Zatem 36cos⁡2δ=169−160cos⁡2δ36\cos^2\delta=169-160\cos^2\delta, skąd cos⁡δ=±1314\cos\delta=\pm\frac{13}{14}. Kąt δ jest ostry, więc cos⁡δ=1314\cos\delta=\frac{13}{14}, sin⁡δ=3314\sin\delta=\frac{3\sqrt3}{14} i e=397e=\frac{39}{7}.

Okrąg opisany na czworokącie jest też opisany na ABC. Z twierdzenia sinusów 3sin⁡δ=2R\frac3{\sin\delta}=2R, czyli R=733R=\frac{7\sqrt3}{3}.

Sposób III

Jak w sposobie II, ∣∠ADB∣=∣∠BDC∣=δ|\angle ADB|=|\angle BDC|=\delta, więc BD jest dwusieczną kąta ADC. Niech C′ będzie obrazem C w symetrii względem prostej BD. Wówczas C′ leży na odcinku AD, gdyż ∣DC′∣ = ∣DC∣ = 5 < 8 = ∣AD∣. Czworokąt BCDC′ jest deltoidem, a ∣BC′∣ = ∣BC∣ = 3. Ponadto ∣AC′∣ = 8 − 5 = 3. Trójkąt ABC′ jest więc równoboczny, zatem ∣∠BAD∣=60∘|\angle BAD|=60^\circ.

Z twierdzenia cosinusów w BAD otrzymujemy d2=32+82−2⋅3⋅8cos⁡60∘=49d^2=3^2+8^2-2\cdot3\cdot8\cos60^\circ=49, więc d = 7.

Z twierdzenia sinusów w ABD: 7sin⁡60∘=2R\frac7{\sin60^\circ}=2R, stąd R=733R=\frac{7\sqrt3}{3}.

Schemat punktowania

Oznaczenia: d = ∣BD∣, e = ∣AC∣, α=∣∠BAD∣\alpha=|\angle BAD|, γ=∣∠BCD∣\gamma=|\angle BCD|, θ=∣∠ABC∣\theta=|\angle ABC|, φ=∣∠CDA∣\varphi=|\angle CDA|, δ=∣∠ACB∣\delta=|\angle ACB|. Punkt C′ jest obrazem C w symetrii względem prostej BD.

Zasady oceniania dla sposobu I

4 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: 733\frac{7\sqrt3}{3}.

3 pkt

obliczenie długości jednej z przekątnych czworokąta ABCD, np. d = 7, ∣AC∣=397|AC|=\frac{39}{7},

– obliczenie cosinusa jednego z kątów czworokąta, np. cos⁡α=12\cos\alpha=\frac12, cos⁡γ=−12\cos\gamma=-\frac12, cos⁡θ=−7198\cos\theta=-\frac{71}{98}, cos⁡φ=7198\cos\varphi=\frac{71}{98}.

albo

2 pkt

zapisanie równań d2=32+82−2⋅3⋅8cos⁡αd^2=3^2+8^2-2\cdot3\cdot8\cos\alpha oraz d2=32+52+2⋅3⋅5cos⁡αd^2=3^2+5^2+2\cdot3\cdot5\cos\alpha

– zapisanie równań d2=32+82+2⋅3⋅8cos⁡γd^2=3^2+8^2+2\cdot3\cdot8\cos\gamma oraz d2=32+52−2⋅3⋅5cos⁡γd^2=3^2+5^2-2\cdot3\cdot5\cos\gamma,

ALBO

– zapisanie równań e2=32+32−2⋅3⋅3cos⁡θe^2=3^2+3^2-2\cdot3\cdot3\cos\theta oraz e2=82+52+2⋅8⋅5cos⁡θe^2=8^2+5^2+2\cdot8\cdot5\cos\theta,

ALBO

– zapisanie równań e2=32+32+2⋅3⋅3cos⁡φe^2=3^2+3^2+2\cdot3\cdot3\cos\varphi oraz e2=82+52−2⋅8⋅5cos⁡φe^2=8^2+5^2-2\cdot8\cdot5\cos\varphi.

albo

1 pkt

zapisanie związków d2=32+82−2⋅3⋅8cos⁡αd^2=3^2+8^2-2\cdot3\cdot8\cos\alpha oraz α + γ = 180°

– zapisanie związków d2=32+52−2⋅3⋅5cos⁡γd^2=3^2+5^2-2\cdot3\cdot5\cos\gamma oraz α + γ = 180°,

ALBO

– zapisanie związków d2=32+82−2⋅3⋅8cos⁡αd^2=3^2+8^2-2\cdot3\cdot8\cos\alpha oraz d2=32+52−2⋅3⋅5cos⁡γd^2=3^2+5^2-2\cdot3\cdot5\cos\gamma,

ALBO

– zapisanie związków e2=32+32−2⋅3⋅3cos⁡θe^2=3^2+3^2-2\cdot3\cdot3\cos\theta oraz θ + φ = 180°,

ALBO

– zapisanie związków e2=82+52−2⋅8⋅5cos⁡φe^2=8^2+5^2-2\cdot8\cdot5\cos\varphi oraz θ + φ = 180°,

ALBO

– zapisanie związków e2=32+32−2⋅3⋅3cos⁡θe^2=3^2+3^2-2\cdot3\cdot3\cos\theta oraz e2=82+52−2⋅8⋅5cos⁡φe^2=8^2+5^2-2\cdot8\cdot5\cos\varphi.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Zasady oceniania dla sposobu II

4 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: 733\frac{7\sqrt3}{3}.

3 pkt

obliczenie długości przekątnej AC: ∣AC∣=397|AC|=\frac{39}{7}

– obliczenie cos⁡δ=1314\cos\delta=\frac{13}{14}.

albo

2 pkt

zapisanie równań e2=52+82−2⋅5⋅8(2cos⁡2δ−1)e^2=5^2+8^2-2\cdot5\cdot8(2\cos^2\delta-1) oraz e/23=cos⁡δ\frac{e/2}{3}=\cos\delta.

1 pkt

zapisanie związków e2=52+82−2⋅5⋅8cos⁡∣∠ADC∣e^2=5^2+8^2-2\cdot5\cdot8\cos|\angle ADC| oraz ∣∠ADC∣=2δ|\angle ADC|=2\delta.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Zasady oceniania dla sposobu III

4 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: 733\frac{7\sqrt3}{3}.

3 pkt

obliczenie długości przekątnej AC: ∣AC∣=397|AC|=\frac{39}{7}.

2 pkt

zapisanie, że trójkąt ABC′ jest równoboczny.

1 pkt

uzasadnienie, że BD jest dwusieczną kąta ADC, oraz zapisanie, że C′ leży na odcinku AD.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Klucz podaje trzy sposoby rozwiązania, różniące się wyborem przekątnej lub kąta. Wszystkie prowadzą do tego samego wyniku. Czworokąt wpisany w okrąg spełnia warunek: suma kątów przeciwnych wynosi 180°.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.