Zadanie 8, matura czerwiec 2025, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
4 punktyWielomian f zmiennej rzeczywistej x jest określony wzorem f(x) = x3 + ax2 + bx + c, gdzie . Liczba (−2) jest miejscem zerowym tego wielomianu. W kartezjańskim układzie współrzędnych (x, y) styczna do wykresu wielomianu f w punkcie A o pierwszej współrzędnej równej (−2) przecina ten wykres w punkcie P = (1, 9).
Wyznacz wzór wielomianu f. Zapisz obliczenia.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
f(x) = x3 + 3x2 + 3x + 2 (lub f(x) = (x + 2)(x2 + x + 1))
Kolejne kroki rozwiązania (sposób I):
1. Współczynnik kierunkowy stycznej przez punkty A = (−2, 0) i P = (1, 9):
2. Z interpretacji geometrycznej pochodnej: f′(−2) = 3
3. f′(x) = 3x2 + 2ax + b, stąd 3 = 12 − 4a + b, czyli b = 4a − 9
4. Z warunku f(−2) = 0: −8 + 4a − 2b + c = 0, czyli c = 4a − 10
5. Z warunku f(1) = 9: 9 = 1 + a + b + c = 1 + a + (4a − 9) + (4a − 10)
6. Stąd a = 3, b = 3, c = 2
Sposób II
Ponieważ −2 jest pierwiastkiem, zapisujemy f(x) = (x + 2)(x2 + dx + e), gdzie . Współczynnik kierunkowy stycznej przechodzącej przez A = (−2, 0) i P = (1, 9) wynosi , więc f′(−2) = 3.
f′(x) = x2 + dx + e + (x + 2)(2x + d).
Zatem 3 = 4 − 2d + e, skąd e = 2d − 1. Z warunku f(1) = 9 otrzymujemy 9 = 3(1 + d + e) = 3(1 + d + 2d − 1), więc d = 1, e = 1. Stąd f(x) = (x + 2)(x2 + x + 1).
Sposób III
Niech y = g(x) będzie równaniem stycznej w A i niech h(x) = f(x) − g(x). Ponieważ A leży na obu wykresach, h(−2) = 0. Styczność oznacza f′(−2) = g′(−2), więc h′(−2) = 0. Liczba −2 jest zatem pierwiastkiem podwójnym wielomianu h, a jego współczynnik wiodący jest równy 1: h(x) = (x + k)(x + 2)2.
Punkt P = (1, 9) także leży na obu wykresach, więc h(1) = 0. Stąd 0 = (1 + k) ⋅ 9, czyli k = −1, zatem h(x) = (x − 1)(x + 2)2.
Współczynnik kierunkowy prostej AP wynosi 3, więc g(x) = 3(x + 2).
Ostatecznie f(x) = h(x) + g(x) = (x − 1)(x + 2)2 + 3(x + 2) = (x + 2)(x2 + x + 1) = x3 + 3x2 + 3x + 2.
Schemat punktowania
Zasady oceniania dla sposobów I oraz II
zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik niezależny od a, b, c: f(x) = x3 + 3x2 + 3x + 2 lub f(x) = (x + 2)(x2 + x + 1).
zapisanie równania z jedną niewiadomą a, wynikającego z warunków f(−2) = 0, f(1) = 9 oraz f′(−2) = 3, np. 9 = 1 + a + (4a − 9) + (4a − 10) (I),
– zapisanie układu dwóch niezależnych równań z dwiema niewiadomymi d, e, np. 3 = (−2)2 + d ⋅ (−2) + e + 0 oraz 9 = (1 + 2)(12 + d + e) (II),
ALBO
– zapisanie układu dwóch niezależnych równań z dwiema spośród niewiadomych a, b, c, wynikających z warunków f(−2) = 0, f(1) = 9 oraz f′(−2) = 3, np. 0 = (−2)3 + a(−2)2 + b(−2) + 9 − 13 − a ⋅ 12 − b ⋅ 1 oraz 3 = 3(−2)2 + 2a(−2) + b.
albo
wyznaczenie z warunków f′(−2) = 3 i f(−2) = 0 współczynników b, c w zależności od a: b = 4a − 9, c = 4a − 10 (I),
– wyznaczenie z warunków f′(−2) = 3 i f(1) = 9 współczynników b, c w zależności od a: b = 4a − 9, c = 17 − 5a (I),
ALBO
– zapisanie warunku f(1) = 9 w postaci równania z dwiema niewiadomymi d, e, np. 9 = (1 + 2)(12 + d + e) (II),
ALBO
– zapisanie warunku f′(−2) = 3 w postaci równania z dwiema niewiadomymi d, e, np. 3 = (−2)2 + d(−2) + e + 0 (II),
ALBO
– zapisanie układu trzech niezależnych równań z trzema niewiadomymi a, b, c, wynikających z warunków f(−2) = 0, f(1) = 9 oraz f′(−2) = 3, np. 0 = (−2)3 + a(−2)2 + b(−2) + c, 9 = 13 + a ⋅ 12 + b ⋅ 1 + c oraz 3 = 3(−2)2 + 2a(−2) + b,
ALBO
– obliczenie współczynnika kierunkowego stycznej: 3, oraz wyznaczenie z warunków f(−2) = 0 i f(1) = 9 współczynnika b w zależności od a: b = a.
albo
obliczenie współczynnika kierunkowego stycznej: 3 (I, II)
– zapisanie wzoru funkcji f w postaci f(x) = (x + 2)(x2 + dx + e) (II),
ALBO
– zapisanie układu dwóch niezależnych równań z trzema niewiadomymi a, b, c, wynikających z warunków f(−2) = 0 i f(1) = 9, np. 0 = (−2)3 + a(−2)2 + b(−2) + c oraz 9 = 13 + a ⋅ 12 + b ⋅ 1 + c.
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Zasady oceniania dla sposobu III
Przyjmujemy h(x) = f(x) − g(x), gdzie y = g(x) jest równaniem stycznej do wykresu f w punkcie A.
zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik niezależny od a, b, c: f(x) = x3 + 3x2 + 3x + 2 lub f(x) = (x + 2)(x2 + x + 1).
wyznaczenie równania stycznej, np. g(x) = 3(x + 2), oraz zapisanie związków h(−2) = 0, h′(−2) = 0, oraz przedstawienie wielomianu h w postaci h(x) = (x + k)(x + 2)2
– wyznaczenie wzoru wielomianu h, np. h(x) = (x − 1)(x + 2)2.
albo
obliczenie współczynnika kierunkowego stycznej: 3, oraz zapisanie związków h(−2) = 0, h′(−2) = 0
– zapisanie związków h(−2) = 0, h′(−2) = 0, oraz przedstawienie wielomianu h w postaci h(x) = (x + k)(x + 2)2.
albo
obliczenie współczynnika kierunkowego stycznej: 3
– zapisanie związków h(−2) = 0, h′(−2) = 0.
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Zdający może zastosować jedną z trzech metod: I) wyznaczenie współczynników bezpośrednio z trzech warunków, II) wykorzystanie postaci f(x) = (x + 2)(x2 + dx + e), III) rozważenie wielomianu h(x) = f(x) − g(x), gdzie g to styczna.