Zadanie 10, matura czerwiec 2025, matematyka rozszerzona

5 pktobliczeniowetrudne (szac.)Czerwiec 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

5 punktów

Dany jest ostrosłup prawidłowy trójkątny ABCD o podstawie ABC. Płaszczyzna zawierająca krawędź AB podstawy i prostopadła do krawędzi bocznej CD przecina tę krawędź w punkcie E, przy czym ∣CE∣∣DE∣=311\frac{|CE|}{|DE|} = \frac{3}{11}.

Oblicz stosunek pola powierzchni całkowitej tego ostrosłupa do pola podstawy ABC. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Stosunek pola powierzchni całkowitej ostrosłupa do pola podstawy: η = 6

Kolejne kroki rozwiązania (sposób I):

1. Ponieważ ∣CE∣∣DE∣=311\frac{|CE|}{|DE|} = \frac{3}{11}, przyjmujemy ∣CE∣ = 3x i ∣DE∣ = 11x przy pewnym x > 0

2. Długość krawędzi bocznej: ∣CD∣ = 3x + 11x = 14x

3. Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie BED: ∣BE∣2 + (11x)2 = (14x)2, stąd ∣BE∣=53x|BE| = 5\sqrt{3}x

4. Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie BCE: ∣BC∣2=(3x)2+(53x)2=9x2+75x2=84x2|BC|^2 = (3x)^2 + (5\sqrt{3}x)^2 = 9x^2 + 75x^2 = 84x^2, stąd ∣BC∣=221x|BC| = 2\sqrt{21}x

5. Pole powierzchni bocznej: Pb=3⋅12⋅∣CD∣⋅∣BE∣=32⋅14x⋅53x=1053x2P_b = 3 \cdot \frac{1}{2} \cdot |CD| \cdot |BE| = \frac{3}{2} \cdot 14x \cdot 5\sqrt{3}x = 105\sqrt{3}x^2

6. Pole podstawy (trójkąt równoboczny): Pp=∣BC∣234=(221x)234=213x2P_p = \frac{|BC|^2 \sqrt{3}}{4} = \frac{(2\sqrt{21}x)^2 \sqrt{3}}{4} = 21\sqrt{3}x^2

7. Stosunek: η=Pb+PpPp=1053x2+213x2213x2=6\eta = \frac{P_b + P_p}{P_p} = \frac{105\sqrt{3}x^2 + 21\sqrt{3}x^2}{21\sqrt{3}x^2} = 6

Sposób II

Przyjmujemy ∣CE∣ = 3x, ∣ED∣ = 11x, x > 0, zatem ∣CD∣ = 14x. Niech F będzie spodkiem wysokości ściany BCD poprowadzonej z D na BC. Ponieważ BCD jest równoramienny, ∣FC∣=12∣BC∣|FC|=\frac12|BC|.

Z podobieństwa trójkątów prostokątnych CEB i CFD: ∣EC∣∣BC∣=∣FC∣∣CD∣\frac{|EC|}{|BC|}=\frac{|FC|}{|CD|}, czyli 3x∣BC∣=∣BC∣/214x\frac{3x}{|BC|}=\frac{|BC|/2}{14x}. Stąd ∣BC∣=221x|BC|=2\sqrt{21}x.

Z twierdzenia Pitagorasa w CDF: (14x)2=∣DF∣2+(21x)2(14x)^2=|DF|^2+(\sqrt{21}x)^2, więc ∣DF∣=57x|DF|=5\sqrt7x.

Pole boczne wynosi Pb=3⋅12∣BC∣⋅∣DF∣=32⋅221x⋅57x=1053x2P_b=3\cdot\frac12|BC|\cdot|DF|=\frac32\cdot2\sqrt{21}x\cdot5\sqrt7x=105\sqrt3x^2.

Pole podstawy Pp=∣BC∣234=213x2P_p=\frac{|BC|^2\sqrt3}{4}=21\sqrt3x^2. Zatem η=Pb+PpPp=6\eta=\frac{P_b+P_p}{P_p}=6.

Sposób III

Niech O będzie spodkiem wysokości ostrosłupa poprowadzonej z D, G – środkiem AB, a – długością krawędzi podstawy, hb – wysokością ściany bocznej z wierzchołka D, a hp – wysokością podstawy. Przyjmujemy ∣CE∣ = 3x, ∣ED∣ = 11x, x > 0.

Ostrosłup jest prawidłowy, więc O jest środkiem okręgów opisanego i wpisanego w równoboczny ABC. Zatem ∣OC∣=23hp=a33|OC|=\frac23h_p=\frac{a\sqrt3}{3}, ∣OG∣=13hp=a36|OG|=\frac13h_p=\frac{a\sqrt3}{6}.

Z podobieństwa trójkątów prostokątnych DOC i GEC mamy ∣EC∣∣GC∣=∣OC∣∣DC∣\frac{|EC|}{|GC|}=\frac{|OC|}{|DC|}, czyli 3xa3/2=a3/314x\frac{3x}{a\sqrt3/2}=\frac{a\sqrt3/3}{14x}. Stąd a=221xa=2\sqrt{21}x.

Z twierdzenia Pitagorasa w GBD: (14x)2=hb2+(12⋅221x)2(14x)^2=h_b^2+(\frac12\cdot2\sqrt{21}x)^2, więc hb=57xh_b=5\sqrt7x.

Obliczamy Pb=3⋅12ahb=1053x2P_b=3\cdot\frac12ah_b=105\sqrt3x^2 oraz Pp=a234=213x2P_p=\frac{a^2\sqrt3}{4}=21\sqrt3x^2. Wobec tego η=Pb+PpPp=6\eta=\frac{P_b+P_p}{P_p}=6.

Schemat punktowania

Przyjmujemy ∣CE∣ = 3x, ∣ED∣ = 11x, x > 0. Punkt F jest spodkiem wysokości ściany BCD poprowadzonej z D na BC.

Zasady oceniania dla sposobów I–III

5 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: 6.

4 pkt

wyznaczenie w zależności od x czterech spośród wielkości 1)–4) określonych w zasadach oceniania za 1 punkt

– wyznaczenie pola powierzchni całkowitej ostrosłupa w zależności od x: 1263x2126\sqrt3x^2.

albo

3 pkt

wyznaczenie w zależności od x trzech spośród wielkości 1)–4) określonych w zasadach oceniania za 1 punkt.

2 pkt

wyznaczenie w zależności od x dwóch spośród wielkości 1)–4) określonych w zasadach oceniania za 1 punkt.

1 pkt

wyznaczenie w zależności od x jednej z poniższych wielkości 1)–4):

1) długości wysokości ściany bocznej, np. ∣BE∣=53x|BE|=5\sqrt3x, ∣DF∣=57x|DF|=5\sqrt7x;

2) długości krawędzi podstawy ABC: ∣BC∣=221x|BC|=2\sqrt{21}x;

3) pola podstawy ABC: 213x221\sqrt3x^2;

4) pola ściany bocznej (lub pola powierzchni bocznej): 353x235\sqrt3x^2 (lub 1053x2105\sqrt3x^2).

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Istnieją trzy podejścia: I) bezpośrednie zastosowanie twierdzenia Pitagorasa, II) wykorzystanie podobieństwa trójkątów prostokątnych, III) analiza geometryczna z użyciem środka okręgu opisanego na podstawie. Wszystkie prowadzą do tego samego wyniku.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.