Zadanie 11, matura czerwiec 2025, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
6 punktówW kartezjańskim układzie współrzędnych (x, y) dany jest równoległobok ABCD o wierzchołkach A = (−8, −1) i D = (−13, 9) oraz środku symetrii .
Okrąg przechodzi przez początek tego układu i jest styczny do prostych zawierających boki AB i BC tego równoległoboku. Druga współrzędna środka okręgu jest liczbą ujemną.
Wyznacz równanie okręgu . Zapisz obliczenia.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Wspólne obliczenia
Punkt M jest środkiem obu przekątnych, więc B = 2M − D = (4, −7) oraz C = 2M − A = (−1, 3). Proste zawierające boki mają równania i BC : y = −2x + 1.
Sposób I (trójkąt równoramienny)
. Szukamy punktu E na półprostej BC takiego, że ∣BE∣ = ∣BA∣. Układ (x − 4)2 + (y + 7)2 = 180, y = −2x + 1 daje 5x2 − 40x − 100 = 0, czyli E = (−2, 5); punkt (10, −19) odrzucamy, bo leży na przeciwnej półprostej.
Środek F odcinka AE ma współrzędne (−5, 2). W równoramiennym ABE prosta BF jest dwusieczną kąta ABC, więc BS : y = −x − 3 i S = (t, −t − 3).
Niech T będzie punktem styczności z BC, a O = (0, 0). Prosta ST jest prostopadła do BC, więc ma równanie . Jej przecięcie z BC daje .
Ponieważ r = ∣SO∣ = ∣ST∣, mamy
,
czyli 9t2 + 38t + 29 = 0. Stąd t = −1 lub . Drugi wariant daje dodatnią drugą współrzędną środka, więc S = (−1, −2) i .
Okrąg ma równanie (x + 1)2 + (y + 2)2 = 5.
Sposób II (współczynniki kierunkowe)
Współczynniki kierunkowe prostych AB i BC wynoszą i −2. Niech . Ze wzoru na tangens różnicy kątów .
Zatem , czyli . Otrzymujemy lub ; ponieważ kąt ABC jest ostry, wybieramy .
Współczynnik kierunkowy dwusiecznej wynosi , więc S = (t, −t − 3).
Mamy r2 = t2 + (−t − 3)2 oraz . Stąd (t − 4)2 + (−t + 4)2 = 10[t2 + (−t − 3)2], czyli 9t2 + 38t + 29 = 0. Jak w sposobie I, warunek ujemnej drugiej współrzędnej daje S = (−1, −2), i (x + 1)2 + (y + 2)2 = 5.
Sposób III (równe odległości od prostych)
Dla środka S = (t, u) odległości od prostych AB i BC są równe:
.
Zatem ∣t + 2u + 10∣ = ∣2t + u − 1∣, skąd u = t − 11 lub u = −t − 3. Początek układu leży wewnątrz kąta ABC; dwusieczna tego kąta to u = −t − 3.
Można też bezpośrednio wykluczyć drugą prostą: dla u = t − 11 warunek przechodzenia przez początek i styczności daje 5[t2 + (t − 11)2] = (3t − 12)2, czyli t2 − 38t + 461 = 0, którego wyróżnik wynosi −400.
Dla u = −t − 3 mamy . Po podniesieniu do kwadratu: 9t2 + 38t + 29 = 0. Rozwiązania to t = −1 lub , a ujemna druga współrzędna wybiera S = (−1, −2). Stąd i (x + 1)2 + (y + 2)2 = 5.
Schemat punktowania
Oznaczenia: S = (xS, yS) – środek okręgu, O = (0, 0), T – punkt styczności z prostą BC, E – punkt półprostej BC spełniający ∣BE∣ = ∣BA∣, .
Zasady oceniania dla sposobów I–III
zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: (x + 1)2 + (y + 2)2 = 5.
zapisanie równania z jedną niewiadomą – pierwszą lub drugą współrzędną punktu S, np.:
(ze związków r = ∣ST∣ oraz r = ∣SO∣),
(ze związków ∣BS∣2 = ∣BT∣2 + r2 oraz r = ∣SO∣).
wyznaczenie równania dwusiecznej kąta ABC: y = −x − 3
– zapisanie współrzędnych środka S za pomocą jednej niewiadomej, np. S = (xS, −xS − 3).
albo
obliczenie współrzędnych punktu E = (−2, 5)
– obliczenie współrzędnych takich punktów P1, P2, że P1 leży na półprostej BA, P2 na półprostej BC oraz ∣BP1∣ = ∣BP2∣,
ALBO
– obliczenie (II),
ALBO
– zapisanie związku (III).
albo
wyznaczenie równania prostej BC oraz obliczenie długości AB: y = −2x + 1 oraz
– wyznaczenie równania prostej AB oraz obliczenie długości BC: oraz ,
ALBO
– obliczenie współczynników kierunkowych prostych AB oraz BC: , aBC = −2 (II),
ALBO
– wyznaczenie równań prostych AB oraz BC, np. oraz y = −2x + 1 (III).
albo
obliczenie współrzędnych wierzchołka B = (4, −7)
– obliczenie współrzędnych wierzchołka C = (−1, 3).
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).
Komentarz. Zadanie można rozwiązać trzema sposobami: poprzez trójkąt równoramienny, poprzez współczynniki kierunkowe lub z własności dwusiecznej. Ograniczenie na ujemną drugą współrzędną środka eliminuje rozwiązanie .