Zadanie 8, matura maj 2026, matematyka rozszerzona

4 pktobliczeniowetrudne (szac.)Maj 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

W ostrosłupie prawidłowym trójkątnym ABCS podstawa ABC jest trójkątem równobocznym. Długość okręgu opisanego na podstawie ABC jest równa 62π6\sqrt{2}\pi, a cosinus kąta między krawędziami bocznymi SB i SC jest równy 59\frac{5}{9}.

Oblicz długość krawędzi podstawy ABC oraz cosinus kąta między ścianami bocznymi SAC i SBC tego ostrosłupa. Zapisz obliczenia.

Pan Ignacy

Nauczyciel matematyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.

  • Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.

  • Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.

  • Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.

Jak oceniasz to zadanie?

Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.

Rozwiązanie

Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.

Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Oznaczenia: A, B, C – wierzchołki podstawy, S – wierzchołek ostrosłupa; D – wspólny spodek wysokości ścian BCS i ACS prowadzonych odpowiednio z B i A na krawędź SC; E, F – środki krawędzi odpowiednio AB, BC; α=∣∠BSC∣\alpha=|\angle BSC|; β=∣∠ADB∣\beta=|\angle ADB| – miara kąta dwuściennego między ścianami BCS i ACS; a – długość krawędzi podstawy; b – długość krawędzi bocznej; x = ∣AD∣ = ∣BD∣ – wysokość ściany bocznej prowadzona z wierzchołka podstawy.

Sposób I (z pominięciem krawędzi bocznej)

Długość krawędzi podstawy: a=36a = 3\sqrt{6}. Cosinus kąta między ścianami bocznymi: cos⁡β=514\cos\beta = \frac{5}{14}.

Obliczenia:

1. Promień okręgu opisanego na podstawie: 2πR=62π2\pi R = 6\sqrt{2}\pi, stąd R=32R = 3\sqrt{2}.

2. Dla trójkąta równobocznego: a33=32\frac{a\sqrt{3}}{3} = 3\sqrt{2}, stąd a=36a = 3\sqrt{6}.

3. Z warunku cos⁡α=59\cos\alpha = \frac{5}{9} i wzoru cos⁡α=2cos⁡2(α2)−1\cos\alpha = 2\cos^2\left(\frac{\alpha}{2}\right) - 1: cos⁡(α2)=73\cos\left(\frac{\alpha}{2}\right) = \frac{\sqrt{7}}{3}.

4. Wysokość ściany bocznej opuszczona z wierzchołka podstawy: x=acos⁡(α2)=42x = a\cos\left(\frac{\alpha}{2}\right) = \sqrt{42}.

5. Zastosowanie twierdzenia cosinusów do trójkąta ABD: a2=2x2(1−cos⁡β)a^2 = 2x^2(1 - \cos\beta), skąd cos⁡β=514\cos\beta = \frac{5}{14}.

Ponieważ 0 < α < 180°, wybieramy dodatni cosinus połowy kąta. Z ∣∠FCS∣=90∘−α2|\angle FCS|=90^\circ-\frac\alpha2 wynika ∣∠CBD∣=α2|\angle CBD|=\frac\alpha2 i xa=cos⁡α2\frac xa=\cos\frac\alpha2.

Sposób II (poprzez krawędź boczną)

Z 2πR=62π2\pi R=6\sqrt2\pi mamy R=32R=3\sqrt2. Z a33=R\frac{a\sqrt3}{3}=R otrzymujemy a=36a=3\sqrt6.

Twierdzenie cosinusów w trójkącie BCS: a2=2b2−2b2cos⁡αa^2=2b^2-2b^2\cos\alpha, czyli 54=2b2−2b2⋅5954=2b^2-2b^2\cdot\frac59, skąd b=932b=\frac{9\sqrt3}{2}.

Z twierdzenia Pitagorasa w BFS: ∣SF∣=b2−(a2)2=3212|SF|=\sqrt{b^2-(\frac a2)^2}=\frac{3\sqrt{21}}2.

Z podobieństwa trójkątów CDB i BFS mamy xa=∣SF∣b\frac xa=\frac{|SF|}{b}, więc x=36⋅321/293/2=42x=3\sqrt6\cdot\frac{3\sqrt{21}/2}{9\sqrt3/2}=\sqrt{42}.

Twierdzenie cosinusów w ABD: a2=2x2−2x2cos⁡βa^2=2x^2-2x^2\cos\beta. Z 54=84−84cos⁡β54=84-84\cos\beta otrzymujemy cos⁡β=514\cos\beta=\frac5{14}.

Sposób III (poprzez sinus połowy kąta)

Jak w sposobie I, R=32R=3\sqrt2, a=36a=3\sqrt6 oraz cos⁡α2=73\cos\frac\alpha2=\frac{\sqrt7}{3}.

Z ∣∠FCS∣=90∘−α2|\angle FCS|=90^\circ-\frac\alpha2 wynika ∣∠CBD∣=α2|\angle CBD|=\frac\alpha2, więc xa=cos⁡α2\frac xa=\cos\frac\alpha2. Ponadto ∣EB∣x=sin⁡β2\frac{|EB|}{x}=\sin\frac\beta2.

Stąd ∣EB∣a=cos⁡α2sin⁡β2\frac{|EB|}{a}=\cos\frac\alpha2\sin\frac\beta2, czyli 12=73sin⁡β2\frac12=\frac{\sqrt7}{3}\sin\frac\beta2, skąd sin⁡β2=327\sin\frac\beta2=\frac3{2\sqrt7}.

cos⁡β=1−2sin⁡2β2=1−2(327)2=514\cos\beta=1-2\sin^2\frac\beta2=1-2(\frac3{2\sqrt7})^2=\frac5{14}.

Sposób IV

Twierdzenie cosinusów w BDA daje a2=2x2(1−cos⁡β)a^2=2x^2(1-\cos\beta). W trójkącie prostokątnym BDS mamy xb=sin⁡α\frac xb=\sin\alpha, więc a2=2b2sin⁡2α(1−cos⁡β)a^2=2b^2\sin^2\alpha(1-\cos\beta).

Twierdzenie cosinusów w BCS daje a2=2b2(1−cos⁡α)a^2=2b^2(1-\cos\alpha). Zatem

1−cos⁡β=1−cos⁡αsin⁡2α=1−cos⁡α1−cos⁡2α=11+cos⁡α1-\cos\beta=\frac{1-\cos\alpha}{\sin^2\alpha}=\frac{1-\cos\alpha}{1-\cos^2\alpha}=\frac1{1+\cos\alpha},

cos⁡β=cos⁡α1+cos⁡α=5/91+5/9=514\cos\beta=\frac{\cos\alpha}{1+\cos\alpha}=\frac{5/9}{1+5/9}=\frac5{14}.

Z 2πR=62π2\pi R=6\sqrt2\pi i a33=R\frac{a\sqrt3}{3}=R otrzymujemy a=36a=3\sqrt6.

Schemat punktowania

4 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: a=36a=3\sqrt6 oraz cos⁡β=514\cos\beta=\frac5{14}.

3 pkt

obliczenie wysokości x ściany bocznej opuszczonej na krawędź boczną ostrosłupa: x=42x=\sqrt{42}

– obliczenie sin⁡β2=327\sin\frac\beta2=\frac3{2\sqrt7},

ALBO

– obliczenie długości krawędzi podstawy: a=36a=3\sqrt6 oraz zapisanie zależności między funkcjami trygonometrycznymi kątów α i β, np. 1=2cos⁡2α2(1−cos⁡β)1=2\cos^2\frac\alpha2(1-\cos\beta), 1=sin⁡2α⋅1−cos⁡β1−cos⁡α1=\sin^2\alpha\cdot\frac{1-\cos\beta}{1-\cos\alpha},

ALBO

– obliczenie cosinusa kąta β: cos⁡β=514\cos\beta=\frac5{14}.

albo

2 pkt

obliczenie długości krawędzi podstawy ostrosłupa oraz cos⁡α2\cos\frac\alpha2: a=36a=3\sqrt6 oraz cos⁡α2=73\cos\frac\alpha2=\frac{\sqrt7}{3}

– zapisanie związków xa=73\frac xa=\frac{\sqrt7}{3} oraz sin⁡β2=∣EB∣x\sin\frac\beta2=\frac{|EB|}{x},

ALBO

– obliczenie długości (lub kwadratu długości) b krawędzi bocznej ostrosłupa: b=932b=\frac{9\sqrt3}{2} (lub b2=2434b^2=\frac{243}{4}),

ALBO

– zapisanie zależności między długością krawędzi bocznej ostrosłupa i wysokością ściany bocznej opuszczoną na krawędź boczną ostrosłupa, np. xb=2149\frac xb=\frac{2\sqrt{14}}9, 12b2⋅2149=12bx\frac12b^2\cdot\frac{2\sqrt{14}}9=\frac12b x, (59b)2+x2=b2(\frac59 b)^2+x^2=b^2,

ALBO

– zapisanie zależności między funkcjami trygonometrycznymi kątów α i β, np. 1=2cos⁡2α2(1−cos⁡β)1=2\cos^2\frac\alpha2(1-\cos\beta), 1=sin⁡2α⋅1−cos⁡β1−cos⁡α1=\sin^2\alpha\cdot\frac{1-\cos\beta}{1-\cos\alpha}.

albo

1 pkt

obliczenie długości a krawędzi podstawy ostrosłupa: a=36a=3\sqrt6

– obliczenie cos⁡α2=73\cos\frac\alpha2=\frac{\sqrt7}{3},

ALBO

– obliczenie sin⁡α=2149\sin\alpha=\frac{2\sqrt{14}}9,

ALBO

– zastosowanie twierdzenia cosinusów do trójkąta ABD i zapisanie równania a2=x2+x2−2x2cos⁡βa^2=x^2+x^2-2x^2\cos\beta,

ALBO

– zastosowanie twierdzenia cosinusów do trójkąta BCS i zapisanie równania a2=b2+b2−2b2cos⁡αa^2=b^2+b^2-2b^2\cos\alpha,

ALBO

– zapisanie zależności między a, x oraz α, np. sin⁡(90∘−α2)=xa\sin(90^\circ-\frac\alpha2)=\frac xa, cos⁡α2=xa\cos\frac\alpha2=\frac xa,

ALBO

– zapisanie zależności między b, x oraz α, np. sin⁡α=xb\sin\alpha=\frac xb.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający poprawnie zinterpretuje kąt między krawędziami bocznymi ostrosłupa i zastosuje twierdzenie cosinusów do ściany bocznej – pomimo błędnie obliczonej długości krawędzi podstawy lub długości krawędzi bocznej – to traktujemy to jak spełnienie kryterium z myślnika piątego z kategorii za 1 punkt.

2. Jeżeli zdający poprawnie zinterpretuje kąt między ścianami bocznymi ostrosłupa i zastosuje twierdzenie cosinusów do trójkąta z tym kątem – pomimo błędnie obliczonej długości krawędzi podstawy lub wysokości ściany bocznej poprowadzonej z wierzchołka podstawy ostrosłupa – to traktujemy to jak spełnienie kryterium z myślnika czwartego z kategorii za 1 punkt.

3. Jeżeli zdający błędnie interpretuje kąt między krawędziami bocznymi ostrosłupa, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie.

4. Jeżeli zdający rozpatruje inną bryłę niż ostrosłup prawidłowy trójkątny, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeżeli zdający poprawnie zinterpretuje kąt między krawędziami bocznymi oraz zastosuje twierdzenie cosinusów, ale błędnie obliczy długość krawędzi podstawy lub krawędzi bocznej, traktujemy to jak spełnienie kryterium za 1 punkt. Jeżeli błędnie interpretuje kąt między ścianami bocznymi, może otrzymać co najwyżej 1 punkt. Jeżeli rozpatruje inną bryłę niż ostrosłup prawidłowy trójkątny, otrzymuje 0 punktów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.